Silalat di Angkola,
Bulung Gadung di Mandailing
Ulang marmayam amang di na sikola
Anggo gara-gara ni bujing-bujing



Tampilkan postingan dengan label Hancit ni Naso Mar Ilmu. Tampilkan semua postingan
Tampilkan postingan dengan label Hancit ni Naso Mar Ilmu. Tampilkan semua postingan

Sabtu, 28 Februari 2009

Udon Tano ni Parbodat

Disada hadist ni Rasulullah SAW adong didok Ibana di hita na kira-kira bahasa Mandailing na songon on " Tuntut hamu ale ilmu i olo pe tu Negeri Cina". Harana dimaso i negeri Cina tarmasuk ma sada Negeri nadung bahat kemajuanna, khususna dibidang ilmu keduniaan.

Disada maso atiha dot au pangajian, pas atiha kaji tasawuf, idokon guru nami i ma di hami bahaso Manuntut ilmu tarmasuk ma sada kewajiban di hita sasudena, baik ia ilmu dunia tarlobi-lobi antong ilmu akhirat. Jadi, sampe tudia ato sabatas aha kewajiban dihita manuntut ilmu? Jawabna sabatas kaporluan dihita mantong, porlu dihita mar Tauhid, wajib hukumna mamparsiajari ilmu Tauhid, diwajibkon muse dihita sumbayang, wajib muse mada hukumna mamparsiajari ilmu sumbayang, puaso, zakat (pala dung sampe ukuranna), soni muse satorusna.

Carito on, inda dong maksudna untuk parjat-jati halak kita da on, cuma sekedar parsiajaran ma dihita on, ulang nian tu pudi niari adong keluarganta nasongonon, gorarna pe carito najolo do on.

Disada kampung di Mandailing Julu namargorar Kampung Tupudi, adong ma sada bayo namargorar harajaan Jalampas, karejona marbodat, maksudna paijur arambir ni halak pake bodat. Pala adong naget paijur arambir kalak, ijaki halai mai si Jalampas paijurna. Parbagianna antong sapulu dua, maksudna pala sapulu arambiri lapan di nampuna nai, dua bagian si Jalampas.
"Hayo, naik..... pilih, jatuhkan, lagi, turun!!!" ningna sajoma mandok bodat niai. I muse ma dabo bodat di Mandailing, angkon namar bahasa Malayu do so mangarti bodat i. Sampe sannari pe uida pala adong parbodat, leng namar bahasa Malayu ma i tu bodat i, padohal pala mangecek ia dot alak naro ngon Medan ba inda namangarti ia bahasa Medan (Malayu), tai balik-balik boto hamu anggo mangecek dot bodat niai madung rap mangarti ma halai i bahasa Medan (Melayu). Nalawak mai tie?.
Pendek ni caritona marrasoki Jalampas, marniat ma ia marjagal tu Medan, ima marjagal Udon Tano.
Dung lalu tu Medan, dapot Jalampas ma sada parjagalan na sian hayu martaruma muse, muloi ma ia marjagal kira-kira pukul 8 manyogot-nyogot. Adope, marroan juo ma halak antong tu pasar marbalanjo.
“Berapa satu?” ning sada bayo ma mandok Jalampas
“Naik!” ning Jalampas antong mandok bayoi, manaek muse antong bayoi tu parjagalan ni Jalampas i.
“Ini berapa?” ning bayoi muse mulak marsapa
“Pilih!” ning Jalampas mangalus
“Iya, sudah dipilih yang ini, berapa harganya?” ning bayoi
“Jatuhkan!” ning Jalampas muse
Idabuon bayoi udon tanoi, iambang ia baen na tahan banting, rupana sarsar dipantar ni parjagalani.
“Lagi, lagi!!!” ning Jalampas muse mulak
Mur idabuon bayoi udon tano ni Jalampas, mur sar-sar muse udon i, sampe akhirna marbadai halai. Untung ma boto hamu adong disi Polisi (halak kita muse) ima mandameon na.

Selasa, 21 Oktober 2008

Tu Poken Kalak Tu Poken Ko

“Baen jolo kopi satonga e gok aekna” ning Tobang Jamangantan mandok parlopo Jajalin
“Aso pake satonga bage?” ning parlopoi marsapa
“Hurang muse non epeng na on bo, palalu oban kamu Gudang Garam sabatang” ning Tobang Jamangantan muse.
“Olo, painte homu jolo tongkin da, hurang milas dope aekna” ning parlopoi mangalus
“Painte-inte ro kopi, baen uda carito i e” ning si Kedan mandok Tobang Jamangantan
“Carito aha muse dei?” ning Tobang i
“Carito najoloi” ning si Kedan
“Ooo, carito Ari Rayo ma songoni, na Ari rayo dope antong” ning Tobang i
“Markisar-kisar taon pitu puluan i najolo” ning Tobang i ma mamuloi carito. Molo kehe alak mangaranto, hampir pasti dei dabo mulak tiop taon. Rata-rata sapulu bulan maia halak karejo sataon, salobi nai dikampung do ma i. Mula get masuk ma bulan puaso marroan ma halak ngon ranto, asal so motor tontang ni kampung i biasona namulak ngon ranto mai. Iba pe dohot mai marlojong manyambutna, dapotan non iba silua olope na roti sangkoping. Jadi sapanjang Ramadhan dikampung ma halak maribadat, muloi sian Puaso, Taraweh pala borngin, Tadarus, pokokna rami sajo mai siang malam, halak namarmulakan pe antong hampir marroan tiop ari sampe tu sadari mangalomang.
“Ison kopi muyu bo” ning parlopoi mandok Tobang Jamangantan
“Ibaen do tu homu kopi on?” ning Tobangi mandok si Kedan lao marsianyag
“Inda bedabe uda, tu udai ma soni ibaen” ning si Kedan songon namambalos

“Adongma sada donganku najolo gorarna si Jamanjojak” ning Tobangi palalu carito. Bayo on songon iba juo do rap tukang guris, jadi mungkin inda tarpaida-ida ia namarmulakan ngon ranto-on. Gorarnape antong na ro ngon ranto, tontu bahat epengna, pakeanna deges-deges, sigaretna tabo-tabo. Mula dung sapoken ari rayo, muloi ma marmulakan muse dongan-dongan tu ranto, tinggal ma iba di kampung longon-longonan boti rongit-rongitan.
Jadi marangan-angan mada si Jamanjojak giot mangadu nasib juo tu ranto, tujia muse dope anggo inda tu Tano Doli (Medan), harana imaia pangarantoan anggo najolo na kerenna.

Pondok ni carito, di sapulu Ari Rayo i, marangkat juo ma si Jamanjojak tu Medan manompang dohot ombar banjar ni halai namargorar Jaubeon nadung opat taon di Tano Doli. Lao marangkat antong, mangido doah bage halai sonjia adat dohot kabiasoan ni halak kita Mandailing. “Lehen ma di halai kaborkatan ni rasoki o Tuhan nami, lehenjuo kasuksesan di pangarantoan” ning Lobe Malim mandoah, “Amiiin” ning halak nabahati antong..
Tibo diwaktuna, ipabuat halak narami juo ma halai tu topi ni dalan godangan painte motor. Isolom si Jamanjojak muse ma alak na adong disi lao tangis, apalagi atiha manyolom si Karlina, alaleee, inda tarcaritoon be, merdet doma monmon nia.

Dung lalu tu Medan, manompang ma si Jamanjojak untuk sementara waktu di bagas ni halak si Jaubeon. Torang ari ioban si Jaubeon ma si Jamanjojak marmayam markisar-kisar jam 9 manyogot. Masuk ma halai nadua tu sada lopo kopi, rencanana get sarapan. I ginjang mejai madung adong antong “Daftar Menu” na, jadi roma parlopoi manyapai sanga aha di halai.
“Saya lontong opor ayam pak” ning si Jaubeon mandok parlopoi
“Au Dan Lain-lain bapak” ning si Jamanjojak adop parlopoi.
Ipareso si Jamanjojak rupa daftar menu, tarida disia ditoruan adong tulisanna “Dan Lain-lain”, “Ah onma jolo, inda pe unjung idai on” ning roa si Jamanjojak
Martata halak salopo, rupana nabahatan disi halak kita namarminuman
“Maksudna dabo, salain nai tulisi adong dope panganon na asing” ning si Jaubeon mandok si Jamanjojak
“Papah Caok” ningia muse adop parlopoi mandok Nasi Goreng, murmartata halak di lopoi.

“Sapoken dung ni, icubo si Jamanjojak ma karejo di kota Medan, muloi sian Mamompa Ban ni Kareta Api, Manahan Ombak dohot Mancet Langit”, “inda ba sianyang dei, Marbeca Dayung do” ning Tobang na marcaritoi adop hami. Bo, rupa inda tahan si Jamanjojak, iambang ia antong saonok naon pala ke tu ranto lagsung sonang mai karejo jadi pegawe. Rupana baya namarbeca do, “anggo sonon sajo do, degenan ma au mulak tu kampung, pir ma lalu bitis niba on” ningna dibagasan roha nia.

Akhirna mulak si Jamanjojak tu kampung nia, ipatompangkon si Jaubeon dohot motor ABS (Aek Batanggadis Sejati) waktu i. Dung lalu tu huta, ia muse jolo partataon ni dongan baen copatna mulak.
“Bo, inda pe malamun pisang madung mulak ko?” ning si Japarrisak musema mangarsak
“Ala uda, Boratdo namar Panti on” ning si Jamanjojak manjawab
“Inda dapot jiba, ro iba ke iba” ning si Japangarsak muse mangarisak si Jamanjojak
"Tupoken kalak tupoken ko, aha gadisonmu torung sajo" ning si Paet muse ma ngon samping marlogu.

“Ison epengna bo” ning Tobang i lao jongjong ngon jugukan niai
“Nacopat mulak uda” ning si Kedan muse
“Marlinang doma bangku ni lopoon nai jugukan i sajo, kema jolo tongkin tusaba manungkir eme” ning Tobangi adop hami.

Jumat, 16 Mei 2008

Parumaen na sian Medan

Japargiri (inda gorar na sabotulna), alak Mandailing Julu na tinggal di antara ni Kotanopan dot Muara Sipongi, karejona marsaba dot mangguris, sikolana sitabar hodong do, songoni juo induk ni api ni ibana tarsarupo do anggo sikolana. Namun jaru songoni, totopdo marcita-cita halai nadua pasikola danak ni halai si Japarelmu natopek muse anak si sada-sada, padahal madung dua pulu lima (25) taon halai rap. Antong, baen harani i, anak ni alaion iparkancitkon si Japargiri do sonjia so lalu sikolana, muloi sian Sikola Rakjat maso i (SD sannari) sampe sikola tu Medan manjalaki Sarjana.

Pondok ni carito madung markarejo si Japaerelmu di Medan disada kantor nacukup deges, dot gajina pe deges apalagi epengna epeng nabaru. Ro targorak di roa nisi Japaelmu giot manjalaki induk ni api (marbagas), harana mur sotahan ilala ia namardagangi sada-sada ia. Tarutamo pala borngin, pamatang le na dung loja dikantor, namamikirkon mardahan manggule dope songoni juo manyapsap.
Sabotulna madung adong kiando nai pataon-taon nia di kampung, ima boru tulang nia nai banjar lombang, tai bia baenon madung parjolo marbagas tu kampung sabolah.
"Maga Laru baya Kotanopan, Indape lalu baya madung ipotong dongan" ning si Japarelmu waktu i marende sasada ia. Akhirna ijalaki si Japarelmu halak Medan katurunan ni alak Jawa, halakna nabontar songoni nalampas, pes-pes doma pala mardalan, lambok muse pangkulingna, denggan rohana, bisuk kalakna, apalagi pas tanggal muda.

Dung sabulan marnikah, por ma roa ni si Japarelmu patandaon adaboru niai tu ayah nia di kampung. Itulis ia ma sada surat so ro ayah nia marangkat tu Medan. Pondok ni carito marangkat ma si Japargiri tu Medan manaek motor ALS sian Kotanopan. Ibalun ia pusuk dot timbako iombuskon ia tuginjang, batuk doma halak samotori pambaen ni muap timbus ni pusuk i.
"Apak, inda tola ison mangidup, AC do on" ning kenek ni motori mandok si Japargiri.
Lalu tu Medan markisar-kisar pukul salapan (8) manyogot, madung disi kinan rupa inte anak nia si Japarelmu dot parumaen nia (ita dokon masoni gorarna Zubaedah, so pas songon judul ni lagu ni Mansyur S.). I solom si Japarelmu ma antong ayah nia, torus si Zubaedah pe isolom ia musema amangboru nia si Japargiri, iummah ia tangan nai. Tarsonggot si Japargiri, iligi ia deges ni parumaen niai denggan muse halakna, bisukna mangalobi i.
"Anggo uboto na songonon deges-degesna bujing-bujing di Kota Medan on, inda nagiot au najolo di Umakmu, pala inda manjalaki muse doma iba on sada nai" ning roa si Japargiri mandok anak niai ibagasan roa nia.

Dung lalu tu bagas, rap mangan ma halai, dung siap mangan kehe ma marlao-lao mangaligi-ligi luak sian kobun Binatang sampe tu Medan Fair. Boto, hum gorarna sajodo halai namangaligi-ligi, harana halak mangaligi-ligi, anggo si Japargiri mangaligi namangaligi do.
Dung potang ari mulak ma halai tu bagas, si Japargiri pe madung loja, tarpodom ia dung abis kotu Isya-i di parsumbayangan niai sampe tu jam dua bolas (12) borngin. Rupa tarida di parmaen nia, ingotina Japargiri mandok pindah tu kamar.
Torang ari nai, si Japarelmu kehe karejo songon nabiaso, lao kehe ia karejo dung rap sarapan kalai natolu, marposen si Japarelmu tu si Zubaedah.
"Nanti bapak dikasih makan siang ya" ningia.
"Iyalah mas, masak bapak nggak dikasih makan", ning si Zubaedah muse mangalus.
"Nggak, abang takut kalau dek Zubaedah nanti lupa", ning si Japarelmu muse marsianyang.
"Ah, Itu kan soal gampang" ning si Zubaedah muse ma mangalus lao main mata.
Rupana tarbege di si Japargiri, "Inang go ianang, idokon parmaen ki au gampang" ning roa si Japargiri emosi sasada ia.
Dung marangkat si Japarelmu karejo, si Japargiri pe madung sip sajo, itahan ia emosi na dung gok di indora nia, "Ima denggan na au dongan, malo-malo ma ia mandokon au gampang" leng pupu di roa nia. Ilehen parumaen nia pe minum kopi, inda di inum ia, ilehen adun muse juice, jou inda iantuk ia. Sampe kotu Lhuhur inda nadapot be obar si Japargiri, sip sajo songon namabodo.
Dung sumbayang kotu Lhuhur, rupana inda tahan si Japargiri naso mangan. Buktina pas isuruon si Zubaedah ia mangan, langsung jong-jong ia manopotkot meja makan. "Olo pe nagoyak roa, mangan ma jolo ipakuat", ning roa si Japargiri laos martambu napatolu kalina. Dung salose mangan butong-butongan, torap ma si Japargiri "Kaaaaakkkkkk" ningna doma sora ni torap nai. Ro si Zubaedah sian dapur maroban pisang dot unte manis, "Pak, ini buah untuk cuci mulut" ning ia. "Kurang ajar, madung nangkin idokon ia au gampang, sannari idokon ia muse pisang pambasu ni baba, iambang ia do roangku nadung rintik au", ning si Japargiri dibagasan ni roha nia. Milas roa nia, isalutapkon ia sude pisangi tu baba nia dot tu muko nia, "na tusi, sodabu roamu" ning roa si Japargiri sasada ia.
Mangaligi tingkah laku ni amang boru nia, si Zubaedah marlojong tu kamar, mabiar muse ia mangaligina.
Hira-hira jam dua (2), roma si Japarelmu karejo, tarida disia madung marsalutap muko ni ayah nia dot pisang, panailina pe madung songon panaili ni halak na get mangamuk.
"Ahado namagua ayah?" ning si Japaerelmu mandok ayah nia.
"Pokokna, sirangkon parmaenki sannari, ima lojana ayah pasikola ho sampae jadi sarjana, dapot parmaen nasongon on, manyogoti idokon ia au gampang, arian on idokon ia pisang pambasu ni baba (cuci mulut)", ning si Japargiri mandok si Japarelmu. Mikim si Japarelmu laos marcarito tu ayah nia, bahaso naidokon gampang i maksuda parkaro na momo, nai dokon cuci mulut maksudna panganon panutup. Tarsonggot si Japargiri mambege anak nia namanorangkon maksud ni Gampang dohot Cuci Mulut" nangkinani.
"Anggo soni ulang sirangkon da ayah, na dengganan do rupana parmaen ki, ayah do baya naso marelmu" ning si Japargiri mangkaluk si Japarelmu.
Ro muse ma si Zubaedah ngon kamar, lupa si Japargiri, ikaluk ia muse parmaen niai laos tangis maribo-ibo torus mangido mohop.
"Kope jau maen" get ningia ma untungma inda sanga tarucap, anggo inda madung sambang.
"Biarma soni ikaluk ayah adaborungki sakalion, najolo adaboru niape dor do ukaluk", roa ni si Japargiri dibagasan.
Dung marsipatorangan, akhirna rap martata alai sudena "Dasar ndeso, ngono wae koq ora mudeng" ning roa si Zubaedah dibagasan ni roa nia.

Rabu, 14 Mei 2008

Pitu Up

On carito ni gurungku Bahasa Inggris atiha SMP najolo di Kotanopan, gorar ni gurungkon ima Mr. Pekos, inda uboto sanga asope idokon dongan-dongani Mr. Pekos, mungkin baen na guru Bahasa Inggris i. Markisar bulan September taon 2007, jungada au pasuo juo dot ibana di motor laos get kehe hami siarah tu Kotanopan, ibana manaek di Maga.


"Najolo ke ami marlao-lao tusada kampung marrombongan", ning gurungki marcarito tu hami. Markisar-kisar jam sada (1) arian, maradian ma hami disada lopo, harana dongan-dongan madung bahat namanguas dot namale.
"Adope, marsipaido giotna ma" ning gurungki ma mandokon rombongan. Adong namangido indahan, adong namangido mie, adong muse antong namangido kopi. Gurungkon, baen ia katua rombongan parpudi ia mangido mangan, jadi marrencana ia minum jolo, ipio iama parlopoi.
"Au minum ma jolo uda, oban udai jolo tuson 7Up (Seven Up)" ning gurungki (najolo adong minuman tarsongon limun gorarna 7Up (baca : Seven ap) sagodang botol limun, daina pe pas dei songon limun, sannari pe adong dope minumanon, cuma jarang doma dapat anggo di itaon).
"Olo jadima, painte satongkin da guru" ning parlopoi. Ipainte-inte gurungki madung markisar sapulu) 10 minit inda juo ro.
"Oban bo uda, 7Up i ning gurungki mangulaki
"Olo, roma, len jolo ji gurui bo 7Up i" ning parlopoi muse mandokon adaboru niai. "Homa dabo antong, au nasibuk" ning adaborui muse mangalus harana ia pe inda iboto ia sanga aha 7Up (Seven Up) i.
Kasidunganna dung lobi saparopat jom, ro parlopoi manopotkon gurungki, laos markusip, "Nadia do nanga minuman Seven Up i?" ningia. "Ibo, nai lamari i" ning gurungku mangalus satonga manyonggak, roangku goyak roa nia harana baen lolotna.
""Tai isi do", ning Mr Pekos manudu tu rak ni limuni.
"Ooooooo, pitu uuuuupp" ning parlopoi marlojong mambuatna baen riangna roa nia.
Bulunggadung Mandailing, O Tano Hasorangan, Tano Hatubuan, Inganan Parmayaman, Lubuk Parkatimbungan, Sian Ranjo Batu Santak Tu Sihepeng, Tano Nagambur Nanapu, Ingkon Mulak do au pala marhepeng..... alaleee bayaaa...