Silalat di Angkola,
Bulung Gadung di Mandailing
Ulang marmayam amang di na sikola
Anggo gara-gara ni bujing-bujing



Tampilkan postingan dengan label Madina Yang Madani. Tampilkan semua postingan
Tampilkan postingan dengan label Madina Yang Madani. Tampilkan semua postingan

Kamis, 23 Juli 2009

Si Sakban Lahirna di bulan Sya'ban

Masojid Musthofawiyah Purbabaru


Gorarna pe Mandailing (MADINA), inganan ni Pasantren na marbaris muloi sian Siabu santak tu Muara Sipongi. Halakna pe 90% na marugamo Islam, tontu saotik bahatna muloi sian gorar torus tu bahasa nadung bahat do iangkat sian Arab khususnya na mar bau Islam. Jadi nangkon jabat heran, anggo manjalaki halak kita tardokon do namomoan anggo di ranto. Umumna gorarna marbahasa Arab itamba marga di balakang nai.
Jadi umbaen ni i, muloi sian gorar-gorar ni Nabi santak tu gorar ni bulan santak muse gorar ni ari na sian Arab madung dodasdo ipake halak Mandailing jadi gorar ni parkaisonna (pinomparna).
  • Si Sakban, bararti na lahir di bulan Sya'ban mai, songon bulan na sannarionan. Torus tu si Romodhon (mudah-mudahan sampe ita sude tu bulan i da), torus muse tu si Syawal. Manombo ibaen kalak Syawaluddin (makasudna Agama na di bulan Syawal mai). Tai boto hamu dongan, manombo ibaen kalak juo parsianyangan, i simbilkon dongan jadi Sawaluting. Ah dongan, roangku da baen naso iboto nia dei artina. Dzul Qo'dah pala lahir di bulan Pangapit, Dzulhijah pala dibulan Oji, manombo ibaen kalak bage si Arofah pala pas ari nai halak wukuf di Padang Arofah. Muharram, madung jelas antong i pala lahir di pangkal ni taon. Pala lahirna dibulan Syafar dibaen kalak juo mai gorarna si Syafar, inda Syafaruting ba. Rabiul Awal dot Rabi'ul Akhir, biasona ibaen kalak gorara si Maulud, harana baen na bulan Maulud i. Jumadil Awal dot Jumadil Akhir pe dodas juo dei ipake dongan, apalagi antong pala lahir di bulan Rajab, nadung pasti mai ibaen kalak gorarna si Rajab.
  • Gorar-gorar ni ari pe soni juo, sian Arab dei asalna : Akad, Sinayan, Salasa, Roba'a, Kamis' Jumahat, Sabtu. Pala Ari Akad poken di Malintang, Ari Sinayan Poken di Maga, Ari Salasa Poken di Kayu Laut, Ari Roba'a poken di Laru, Ari Kamis poken Panyabungan dot Muara Sipongi, Ari Jumahat Poken dijia? Ari Sabtu di Kotanopan.
  • Muda goar ni Nabi antong, ulang be madung pasti mai ipake sude muloi sian Ompungta Nabi Adam AS santak tu junjunganta Nabi Muhammad SAW, na i pake ni dongan mai sude mambaen gorar ni pinomparna.
  • Olo'ntong tehe, deges madai, harana antong Gorar on doah do dai. Muda ibaen ia gorar ni anak nia si Yusuf, doahna antong so ganteng mai songon nabi Yusuf. Anggo baen na kotak mukona antong madung surat-suratan dei sian najolo, na ponting mandoah. Songoni juo pala ibaen gorarni pomparanna si Mukmin, anggo baen na karejona mangkaremuti, mungkin baen na so makbul dope doah nai. Pot cogot kaduan ibalikkon Tuhan tai tu roa nia tu dalan na denggan ise na sanggup manghalangina? Nga ale roa muyu koum koum?.

*****

Rabu, 26 November 2008

Mandailing Julu - Mandailing Godang (Lubis - Nasution)

Olo pe na rap mar gorar Mandailing, tai sabotulna bahat juo doda parbedaan ni Bahasa nai, olope antong na leng mangarti iba, cuma pala pas baru idope binege, kadang ganjil juo di suping niba. Tai on ba inda namangua on, tando na dei baen kayo na hita, harana inda na Bahasa Mandailing sajo di hita an. Bahatdo Bahasa na lain, contona : Bahasa Muara Sipongi (leng namangarti do halai i bahasa Mandailing, iba dei naso mangarti bahasa ni halai), Bahasa Siladang / Aek Banir pe soni juo, Bahasa di Natal dot Batahan donok tu Bahasa Minang, soni muse tu Bahasa Jawa nadung onok tinggal di hitaon misalna Aek Galoga Panyabungan, Sidojadi Malintang, Trans Sinunukan dohot nalainna.
"Copek sakotik!" ning kalak Muara Sipongi
"Kacapik Sakatik!" ning kalak Siladang
"Paisar ale!" ning kalak Mandailing Julu
"Paipas sotik!" ning kalak Mandailing Godang
"Cepeten Sitik" ning kalak Jawa muse mai
.....
"Adong Sikekmu?" ning kalak Mandailing Julu
"Adong Surimu?" ning kalak Mandailing Godang
.....
"Pataing au" ning kalak Mandailing Julu
"Painte au" ning kalak Mandailing Godang
.....
"Ulang retuk!" ning kalak Mandailing julu
"Ulang marsurak" ning kalak Mandailing Godang
.....
Na anehna pala dung marmutik suan-suanani, di Mandailing julu idokon kalak mai Marbatu, pala di Mandailing Godang didokon kalak Mardanon. Ning roangku inda adong na pas nadua2 on, harana pala Marbatu Lancat-i, inda mungkin tarpangan baen pirna (Batu), soni juo pala Mardanon, inda mungkin juo tubu eme (Danon) di batang ni lancat i. Jadi pala get ipadonok tu Bahasa Indonesia, ning roangku dongan degenan mai ita baen Marbuah (ibuat sian Berbuah), biado ale, cocok do roa muyu?
.....
Baru-baru pindah kami sian Mandailing Julu tu Mandailing Godang, dodas mai irisak kalak au, "Hei Iken (ucok), Pataing Au Naon Ditoru Ni Batang Aponji i!" ningna mai mangarisak. Bo, ujawab muse antong "Monga do langa Lian?, Kei majolo Tetek darat tu lambung ni Ciak-Ciaki!" ningku mai mambalos, rap martata ma hami i. Ciak-ciak di Mandailing julu antong Sangge-Sangge dei gorarna. Tetek di Mandailing Godang (maaf miting), di Mandailing julu adong dei kampung nasotola mandok tetek sumbarangan harana naroncam dei, Eh rupana pula Bahasa Indonesia na lai muse dei artina.
.....
Aaahhhhhh Madina Yang Madani

Sabtu, 01 November 2008

Madina, Madinah, Nadina sanga Mandailing?

Muloi diresmihon daerah taon jadi kabupaten tanggal 19 Maret 1999, sampe sannarion leng na bangga ma iba, olope pala di kampung tarutamo muse ma antong pala pas dompak diranto ni halak. Parjolo-jolo nai nasakali i Mandailing Natal jungada dei disingkat MANTAL, tai inda onok jabat, ning roangku markisar-kisar onom bulan. Dung ni digonti ma singkatan nai jadi MADINA santak tu sannari on. Molo marsapa dongan kampung niba atiha diranto, na banggaan iba i mandokna MADINA, halak namambegena pe kadang songon na tarsonggot dei mambege MADINA iambang kalai namarsianyang iba. Marsapa ma halai di iba sanga di dia MADINA, itorangkon mai antong tempat nai dohot bangga ni roha.

Muloi sian i ma santak tu sadarion, Tempat Tanggal Lahir di KTPngku pe dohot jop ni roa ubaen dei MADINA (madung dua kali mambaen KTP).
.....
"Tai MADINA do ningku, ido na utulis di karotes parmohonan nai, aso ibaen NADINA?" ningku marsapa tu dongan bagian Umum ni parkarejoanki namangurus KTPngku taon 2001.
"Madung udokon di Pangurus nai di kantor Camat bahaso MADINA, inda porsaya ia, ningia inda adong di Indonesia on daerah namargoar MADINA, mungkin NADINA dei ningia, ima so ibaen ia NADINA" ning dongan ki antong mangalus.
Kasidunganna utambai pat ni N ni NADINA i so manjadi MADINA, untungma indape i press, harana porlu dope angkon na uteken jolo.
.....
Mamparpanjang KTP di taon 2006 pe tarsoni juo,
"Wah hebat, bapak lahir di MADINAH Arab Saudi ya?" ning namangurus nai muse ma di kantor Camat.
"Ooo bukan pak!, MADINA disini maksudnya sebuah kabupaten baru di Sumatera Utara yang berbatasan langsung dengan Sumatera Barat, MADINA adalah singkatan dari Mandailing Natal" ningku muse mangalus.
Akhirna jadi juo KTP sonjia nadi roangki, dohot Tempat Tanggal Lahir MADINA.
.....
Atiha mangurus parpor pe songoni juo, kabotulan dongan muse usuru mangurusna.
"Rupanya karyawan ditempat bapak ada juga yang dari Arab Saudi ya?" ning namangurus nai muse ma di Imigrasi.
"Oh bukan pak, bapak ini dari Medan, nama kampungnya MADINA" ning donganki muse manjawab.
Akhirna itelephon dongan ki au tu kantor mangenai kajelasan ni Tempat Lahir, rupana pas au inda ditempat, jadi tarpaksa ma itunda tu cogot nai mangurusna. Aturanna tolu ari madung siap, tarpaksa juo ke opat ari painte kejelasan ni Tempat Lahir i.
.....
Santak sannari olope KTP, paspor, ataope urusan na lain-lainna, totop dei ubaen MADINA jadi Tempat Lahirku. Bo rupa, sian na u pamanat-manati, sannarion nadung terkenalando MADINA sampado Mandailing.....".

"Aaaaaahhhhh MADINA YANG MADANI"!!!!.

Jumat, 24 Oktober 2008

Madina Yang Madani

Di Tolu ari rayoi, u ontang Parebani mardalan-dalan lao manggambar-gambar kampung di Madina. Mardalan ma hami sian bagas marpalan-palan markareta (sepeda motor) harana inda bisa marisar-isar be songon najolo. Sobobna madung gok sannari kareta di itaon muloi sian pasar sampe tu palosok songoni muse motor.
“Kehe tusaba markareta, kehe mangguris markareta, kehe maridi markareta, kehe mangulangi markareta, tongkina nai mardahanpe markareta, manggule markareta”. “Sajuta do antong uang mukona, baru kreditna doma parbulan, pala inda tarbayar paling-paling mai isita halai” ning parebani adop au.

Dung lalu tu Pasar Panyabungan, torus ma hami mardalan arah tu pasar lamo. Rupana disimpang Jalan Bhakti Abri (dijolo ni BPDSU najolo, dijolo ni Madina Market sannari) madung adong lampu merah, na i pasang atiha bulan puasoi. Pas lewat hami topek lampu merah, udokon di Parebani i paso ia jolo harana get torus ma ioban ia hami. “Inda uboto antong sanga aha maksudna” ning Parebani adop au.
Bele-bele longang au mamandang-mandang parubahan ni Madina on sian kareta i, rupana madung lampu hijo, mardalani motor dot kareta, inda mardalan Parebani sampae madung lampu merah muse.
Jadi usapai, “Aso ngamardalan ko nangkin dompak lampu hijo?” ningku.
“Ah, inda dong na cocok uida warna ni lampui” ning parebani mangalus
“Jadi angkon warna sonjia do?” ningku marsapa
“Na lomlom sugari, ido warna paporit niba” ningia mangalus
Dung hu torangkon dope sanga aha maksudna baru mangarti Parebani, lao munduk-unduk mandok heran.
“Sonjia ma antong ibaen, angke nadaoan iba tingon lonceng” ningia muse adop au.

Dung mulak hami sian Sihepeng, uontang Parebani mangan di Wek II, harana adong disi rumah makan ala Perancis (marsibuat indahanna dot gulena). Mangida gule namarbaris iginjang mejai, ibuat parebani manuk sangkorot, ikan mas sapotong, rondang salobong, rondang bolut sa sendok, asompodeh aruting saikur, ikuah ia indahan nia dot gule Bulunggadung ipajuguk ia dikarosi. Ubuat muse antong indahan, ubuat rondang bolut sasendok soni dohot gule Bulunggadung, rap mangan ma hami disi.
“Tamba reban ulang maila, sasakali do, lagi dompak ari rayo” ningku adop Parebani nadung martamba indahan sakali.
“Olo ba, martambu dope au on” ningia muse antong lao manyirup Juice Tomat
“On ma somangan gorarna da, saroa-roa niba mambuat” ningia muse adop au.

Salose mangan, ubuka dompet ubayar dikasir nai, lao mangontang Parebani mulak tu huta. Itongandalan marsapa ma ia di au, :
“Sajia male nangkin mambayar namangani?” ning Parebani
“Ah, sajia mai jabat, tarsongon namangani ita nasakali i rumah makan na ijulu” ningku targogo, harana ama na retuk di dalani kendaraan.
“Ha… sapulu ribu?”, “Ah, uoban doma jolo inang ni daganak sasakali mangan disi i” ningia adop au.“Sapulu ribu dope ningia, madung habis epengku onompulu pitu ribu” ning roangku dibagasan lao mikim-mikim di diboncengan i
Bulunggadung Mandailing, O Tano Hasorangan, Tano Hatubuan, Inganan Parmayaman, Lubuk Parkatimbungan, Sian Ranjo Batu Santak Tu Sihepeng, Tano Nagambur Nanapu, Ingkon Mulak do au pala marhepeng..... alaleee bayaaa...