Silalat di Angkola,
Bulung Gadung di Mandailing
Ulang marmayam amang di na sikola
Anggo gara-gara ni bujing-bujing



Senin, 01 Desember 2008

Uyup-uyup Bulu Parupuk

Uyup-uyup Bulu Parupuk
Nasolot Disopo Saba
Oli-oli Madung Mapukpuk
Na i opkop aha suada
"Carito on ulang hita tiru harana inda na contohon on!" ning udak Jamangampal ma mandok hami disada maso atiha daganak dope iba najolo.
.....
"Disana huta adong ma dua halak namardongan akrab, sada gorarna Jalandit sada nai Jabolut. Nadua halak on inda nadong karejona salain na get manjalak-jalaki nasimbil sajo (manangko)". "Ahado namusim di kampungi i madung dot kalai nampunana, padahal inda na unjung dot kalai manyuanna. Mardanon unte, mangan unte halai, mardanon rambutan maroban rambutan muse halai tubagas, mardanon lancat madung alai puna muse lancat ni halak" ning udak Jamangampal lao pature juguk nia markombangsila di tangga ni bagas godang atiha ro udan namanyimbur marayak pukul sambilan borngin.
Baen sannari musim parudan, buah-buahan pe tardokon madung mardanon sudena muloi sian Tarutung, Lancat, Manggis, Jambu Jambak (Boll), Rambutan dohot nalain-lainna. Si Jalandit dot Jabaolut pe madung sibuk muse mangintip-intip sanga didia naadong suan-sunan naso ijago, manombo madung modom bage halai dipadang-padangi painte mulak nampuna kobuni tuhuta so ibuat kalai non danon ni suan-suanani.
.....
Disada ari pas ari Jumahat, marniat ma halai nadua manangko Tarutung ni Ompung Londuk na kabotulan muse tarutungna tarutung Sijantung nagodang-godang boti tabo muse isina, menek-menek batuna. Pala ro ompung Londuk tu huta maroban tarutung merdet doma ijur si Jalandit dot si Jabolut mangidana, tai bia baenon, get mangankon inda dong epeng panabusina.
Dung lalu halai nadua tu kobun i, rupana na isi dope ompungi marjago tarutung painte adong namadabu. Ibaen ompungi rupana antong isi sopo-sopo nia nalampas martarup bulung ni salak, isi sajo maia marjago tarutung tiop ari. Pehhhaakk, pehhhaaak, koaaaakkk ning batuk matobang ni ompungi tarbege dialai nadua sian nadao. Leng juguk ma halai nadua di padang-padangi painte ompungi mulak arian sumbayang Jumahat, sampe tarpodom bage doma halai di las ni ari i.
Markisar jam sabolas antong mulak ma ompungi tu huta maroban tarutung boti get sumbayang Jumahat. Dung tarbege di Jalandit dot Jabolut nadung mulak ompungi tu huta, kaluar ma halai sian padang-padangi juguk ditopi ni kobuni painte adong tarutung na manampuk.
.....
Lobi sajom kalai nadua painteon inda dong juo namadabu, padahal ari madung get pukul sada. "Rapaakkkkkkk,....bummmm" rupana manampuk sada tarutungi ngon batang nai. Ijalakai halai nadua inda pasuo, rupana solot di rumpun ni salak. Dung onok dope so ida halai, bahaso nasolot do tarutung i pas di odong nai. Tarutungna ama nagodang, uskusna jadi, dosir ijur niba ibaen muap nai.
Marasok-asok ma Jalandit tu rumpun ni salaki so ulang tarduri pat nia, i ihutkon si Jabolut tingon pudi. Icubo Jalandit manjatana, inda dapot ia harana salakon na sosotan batangna songoni hodong nai. Leng marsitune-tunean ma halai nadua sanga songon jia pambuatna, ijalakan pe hayu baek houk-kouk inda dong. Asik-asik mambuatna halai nadua, tarbege ma dihalai batuk matobang ni ompung Londuk di rura-an lao ro, "pehhhhaaakkk, pehhhaaakkkk, koaaakkkk" ningna sajoma sora ni batuk nai di rura an lao manangkok.
Tarsonggot Jalandit lao curut tu balakang get lari, tai malang do harana susuk sijuguk-jugukan nia (mangido mohof : bumper nai na ngon balakang) tu duri ni salak. Mandoik Jalandit lao marlojong marsitulusan dohot si Jabolut.
....
Tibo di padang-padangi maradian ma halai nadua, madung mingis-ingis sajo Jalandit harana duri ni salak mangkatipul di balakang nia.
"Tolong jolo dongan jungkit e" ning Jalandit mandok Jabolut lao mambuka saraor nia unggil adop Jabolut.
"Ahhhhhhhh, iunggili ho au, Dot aha do i jungkit?" ning Jabolut
"Dohot Kotuk Gambo i mada!" ning Jalandit
Ijungkit Jabolut ma duri i sian sijuguk-jugukan nisi Jalandit, ".......puuuuuuuutttttt" ning sora ni angin si Jalandit lao mingis-ingis baen ancitna.
"Ahhhh dongan, madung ra iba manjungkitna i buang angin dope" ning Jabolut
"Mangido mohof dongan baen ancitna dei" ning Jalandit lao mingis maneteki ilu nai.
Tinggal sada nai doma duri i, pas i lambung buangan ni kanalpot si Jalandit, sapala ijungkit Jabolut, "puuuuuuutttttt" ning na muse sora nai, sakalion inda hum angin sajo nakaluar tai rupa mangalaoskon.
.....
"Mangalaoskon aha do uda?" ning si Pinomat muse dope adop uda Jamangampal namarcaritoi
"Mangalaoskon mada, hum soni pe inda iboto ho" ning udai antong adop si pinomat
"Manaonkon kalai nadua kasidunganna, tarutung ale inda dapot susuk muse dope balakangi tu duri". "Madung antong inda sumbayang Jumahat manangko muse dope" ning udai lao kehe tu lopo manadingkon kami namarjugukan lao martata.

Sabtu, 29 November 2008

Jolo Surat-suratan Dei So Baru Ipon (Sapulu)

Tarpaida ma Jasobaruddin pintu masuk kota Makkah, inda sodar muse ia madung manetek aek ni mata nia, torus ma Jasobaruddin mambaca Doah Masuk Kota Makkah.

Lalu tu Mokkah markisar pukul 10 ma borngin, rombongan torus manuju Hotel manaruon tas dohot na lain-lainna. Ison mur ma rami muse ma sakamar, pala di Madinah salapan kalak do, dung tu Mokah lobi sapulu halak sakamar. Namun jaru songoni Jasobaruddin na santai sajo do, anggo ia nasibuk sajo ma naget maribadah apalagi inda suman ilala ia dope namarpakean Ihromi, get sosak sajo ilala ia tu Masjidil Harom mangaligi musojid i torus mangarejohon rukun ni Umroh so baru non Tahallul.

Lobi sa jom mangaturna sude so baru salose rombongan mangurus kamar ni hotel dot pakean na iparobanan sian Mandailing. Dung salose sude marangkat ma rombongan mardalan pat sian Maktab tu Masjidil Harom namarjarak kira-kira 500 meter sian Maktab ni alak Jasobaruddin. Dao dope tarida ma di Jasobaruddin halak nadung rami, padahal iambang ia nangkin nadung longon kalak baen nadung bagas borngini rupana namartamba rami do. Anggo dialaian antong jabat dung salose sumbayang Isya nadung ikunci mai masojid, anggo di Mokah rupana siang malam nasodongdo longonna. Tarpaida ma di Jasobaruddin pintu ni Masjidil Harom sian arah Misfalah ima pintu sada (Malik Abdul Aziz) mambaca doah ma ia, masuk torus lewat pintu sadai, imasukkon solop tu tas, mangalangka dot pat siamun mambaca doah musema Jasobaruddin dot rombongan. Mijur anak tangga torus mandatar, tarida ma di Jasobaruddin Ka'bah i, kiblat nai pake saonok naon pala sumbayang lima wakotu. Tangis ma Jasobaruddin nasangat gogo torus mambaca doah mangida ka'bah. Mijur anak tangga sakali nai, torus ma tu par tawafan i, ima lurusan ni Rukun Yamani. Jadi mardalan sotik nai pasuo ma dot rukun Hajarol Aswad, isima Jasobaruddin dot rombongan marniat tawaf "Bismillahi Allohu Akbar" lao mangisyaratkonna i ummah dot dua tangan niba, torusma mamutar mangiutkon pambimbing nai lao mambaca zikir, mangalintasi tontang ni Multazam, Pintu Ka'bah, Maqom Ibrohim, rukun Iraqi, Al-Hateem (Hijir Ismail), rukun Syami, torus tu rukun Yamani (iangkat muse tangan siamun lao mambaca "Bismillahi Allahu Akbar), lalu muse mulak tu Rukun Hajarol Aswad, ibaca muse ma mulak songon nangkinani torus muse mulak marzikir.

Muloi nangkin tawaf sian topi do, tai mur-margeser tu tonga, harana soni nai parsiajari ni Jasobaruddin atiha manasik, target nia get mancium Hajarol Aswad mada. Salose tawaf pitu kali, namamutar sajo dope Jasobaruddin, inda baen natawaf ia, tai inda bisa kaluar, madung mogap ilala ia ditonga ni alak nabahat i. Kasidunganna dohot muse Jasobaruddin marsosot di dinding ni Ka'bah i, mandoah ia tu Tuhan tai so ilehen disia kamudahan, Alhamdulillah dapot ia juo di Multazam i, ibaen ia dua tangan nia soni indora nia sonjia na iajarkon ni Rasulullah SAW. Mandoah maia disi "Ya Allah, inda bahat pangidoanku, Salamatkon kami sian milas ni Narako dunia dohot Narako Akhirat, Amin".

Asik-asik mandoah, inda sodar ia madung ilampisi bayo nagodang muse Jasobaruddin dibalakang nia, mogap doma ilala ia, margeser ia tu siamun tu pintu ni ka'bah i, itombeng anak boru muse Jasobaruddin, inda lalu dope dapot ia Hajarol Aswad i.

"Insya Allah lapang dope waktu" ning roa nia lao dohot muse mulak mamutar marusaho kaluar sian galombang ni tawaf i lao margeser sotik-sotik tu siamun. Hampir muse dua putaran so baru bisa Jasobaruddin kaluar. Sapala Sodar ia madung tontang ni panjawean air zam-zam i. Ilotap ia minum jolo satongkin, isiramkon ia muse tu ulunia air zam-zam i, inda puas ilala ia iparbaharui ia muse mulak wuduk nia so litak sude ibaen air zam-zami. "Cogot uoban doma jerigen so uparidion air zam-zam on, dompak sonon maia on" ning roa Jasobaruddin sasada ia. Manaek Jasobaruddin tuginjang tontangan ni Maqom Ibarohim ilambung ni tiang masojid i, isi ma ia Sumbayang Sunat Tawaf.

Dung salose sumbayang sunat tawaf, ijalak-jalaki ia pintu tu Sa'i, inda iboto ia sanga ijia.
Syukurnai ma adong polisi, marsapa ma Jasobaruddin pake bahasa Arab na hurang lancar.
"Ustad, ustad, Babul Sa'i, Babul Sa'i?" ning Jasobaruddin ma adop polisi i
"Hadza Babul Sa'i" ning polisi i lao manyarat Jasobaruddin tu si, rupana tar tolu meter do sian lambung nia.
"Syukron, Syukron" ning Jasobaruddin lao mangapus-apus janggut ni polisi i salao mangkalukna baen jopna roa nia.

Masuk ma Jasobaruddin di tonga ni halak nabahat i tu sabolah kanan, manaek sotik tu ginjang (Bukit Sofa), marniat sai lao mandoah tu Tuhan tai so ilehen juo disia kamudahan. Mardalan ma Jasobaruddin marisar-isar, pas tontang ni Pilar Hijau (lampu Hijau) marlojong ma Jasobaruddin lao mambaca doah. Torus muse tu Marwah, manaek saotik tuginjang, mulak muse mulak tu Sofa. Soni ma satorusna sampe pitu kali, juguk ma Jasobaruddin di Marwah disudut ni bukiti paite ampot adong na itandaan get margunting obuk tandona nadung salose Umroh (Tahallul). Tarida ma disia dongan sarombongan na sa'i dope, "Alhamdulillah, madung salose au" ning roa nia dibagasan. Markisar sajom markumpul ma sude rombongan di Marwah, margunting obuk ma disi.

Rombongan pe mulak ma tu Hotel, tai Jasobaruddin inda napuas dope ilala ia, ilambung ni Hotel Hilton i tarida disia adong parpangkasan. Masuk ia tusi, "botak, botak" ningia adop tukang cukur i, obotak kalai muse limus ulu ni Jasobaruddin, lalu tu hotel bahat doma naso manandai ia.

"Madung ibotak kuida, aha muse doma tongkin nai i cukuron pala Tahallul muse di Mina?" ning Malim Wahab ma mangarisak.

"Insya Allah tubu dei mulak, na onokan dope waktuna" ning Jasobaruddin lao martata.

Soni sajoma karejo ni Jasobaruddin salamo di Mokah, Manyogot targan so masuk subuh Tawaf sunat ia jolo, madung Azan bilal nai natawaf dope ia sampe i suruon polisi i manopi. Purak-purak Jasobaruddin manopi, mamutar muse ia mulak. Manombo di jolo ni ka'bahi botul doma ia sumbayang. Siap sumbayang subuh, tawaf muse mulak sakali nai, soni juo non sumbayang Luhur, Ashar, Magorib dohot Isya.

"Ison maia nabisa tawaf on, inda bisa di Mandailing on", ning Jasobaruddin sajo ma ibagasan roa nia. Sampe disada maso, pas masuk qomat pas Jasobaruddin dilambung ni Hajarol Aswad i. Siap mambori solom marlojong Jasobaruddin tu Hajarol Aswad i, i ummah ia lao tangis, baen nai tarik ni alak doma ulu nia ngon balakang so morot ia, "Alhamdulillah dapot juo mangummah Hajarol Aswad on" ning Jasobaruddin sasada ia.

Soni ma torus karejo Jasobaruddin di Mokah painte masuk Hari Tarwiyah (8 Dzulhijjah) so ibarangkatkon tu Padang Arofah.

Marsambung....

Bondar Nada Gadu

Pangarang : Gozali
Judul : Bondar Nada Gadu
Editing : FAS Nasution

Disada huta najolo di Mandailing adong ma tolu halak namardongan sauduran, halai natolu on inda nadong namarkarejo, jadi na pengangguran do atoluna. Nasada margorar si Badu, nasada margorar si Batu, nasadanai margorar Jarundut. Gorarnape antong naso markarejo, ulang majolo angkon namanabusi baju nabaru, hum panabusi sigaret pe inda adong.
"Ua ni alak mai naso karejo, lalu mai tongkin nai mangan so mangan iba" ning si Murni ma disada maso mandok si Badu atiha si Badu mangepek-epek ia. Tar sabulan do antong dung ni marikah lari ma si Murni tu kampung sabolah, tinggal ma si Badu rongit-rongitan.
Asing muse si Batu, si Miskah giot do sugari disia, tai si Batu ama na lobi gombal ilalana. "Giot pe ho dabo anggi diau, mabiar au mangan takar ko di hamian incogoton, idahoma sanga songon jia parkancitan nami" ningia ma disada maso atiha mangkusip.
"Anggo mangan takar ba inda ra au" ning si Miskah muse antong manjawab, dampor doma ilala si Batu. Markisar dua poken muse sian i, ro muse ma manyapai ia na ngon Medan, tinggal muse ma si Batu manatap langit. Manombo nadung mangecek bage do ia sada-sada ia, mekel muse ia pala gidik ilala ia (inda ba sianyang dei, atiha mar telephon do da maksudna).
Jarundut antong lain muse, nalobi lakuna ilalana, padahal inda nadong nadapot nia, baen ro si Karlina tubagas ni halai i disada waktu manyapai pining, idokon-dokon iama tu si Badu dot si Batu na giot si Karlina disia.
.....
Ari Sinayani, marpokat ma halai natolu get ke mangkail tu Batang Gadis. Jadi marangkat ma halai sian huta rap maroban kail na boti dohot pamoranna. Ditongandalan maradian ma halai disopo si Jamangupat na kabaotulan mulak tu huta balanjo. "Get mangkail pe inda dong sigaret" ning si Badu ma lao manjalak-jalaki sanggak ni manuk ampot adong namarpira, angan-angan nia na get manangko pira nai ma get gadison so adong panabusi sigaret. Dapot ia ma manuk nadompak disanggak nai, ikahap ia ma sanga adong pirana, bo rupana inda na marpira manukon, namangaranga-rangai sajo do. Leng ikahap ia juo, bo rupa tarjama ia te ni manuki na sogodang ni induk pat.
"Adong do?" ning si Batu marsapa.
"Adong, inda tarbuat au, i turbing inang nai au" ning si Badu
Kehe muse si Batu mangkahap na, ikahap ia muse te ni manuki, muap tolupulu pitu doma tangan nia. "Ulang iba sajo na hona" ningia ma ibagasan roa nia.
"Kei jolo kahap!, inda dapot au, nalampasan sanggak nai" ning si Batu ma mandok Jarundut
Ikahap Jarundut ma sanggak nai, marlapu muse tangan nia dot te ni manuki. "Naso labo ma hamu nadua da" ning Jarundut ma mandok si Badu dot si Batu lao manganggo tangan nia. Madung iboto ia do na bau te ni manuk, ianggo ia muse dope tangan nia.
....
Dung lalu tu Batang Gadis, marsijalaki ganannabema pangkailan, juguk ma Jarundut diginjang ni batu nagodang tai indape na mangkail dope ia, ahamuse mai jabat karejona anggo inda marende.
Bondar Baya Nada Gadu
Naisuan di rodang-rodang

Pala Bonggal Baya Nada Lalu
Nada tartontang mata ni dongan
.....
Bondar Baya Nada Gadu
Panyiborangan Ni Siri-siri
Pala Bonggal Ale baya Karlina Nada Lalu
Alamat ni Badan manggantung diri......
"Anggo gombal ngana tanggung, tai mangida adaborupe namabiar doho" ning si Badu lao mamasang goya tu kail niai.
"Iambang ia roangku na tagi namatei" ning si Batu muse lao manyambung pamoran bulu mario na ioban nia ngon kobun na tuari sada.

Rabu, 26 November 2008

Jolo Surat-suratan Dei So Baru Ipon (Sambilan)


Hita tinggalkon ma jolo Jasobaruddin nadung asyik maribadat di Masojid Nabawi di Madinah, nadung matondik bage do ia di masojid i baen ngali ni AC nai padahal pandokon ni alak sian on inda tanggung milasna disadun, ita tungkir jolo alak bagas nia di balikan.
.....
Rupana dung naro Jasobaruddin pangabisan ari rayoi, jungada dungni isangajo umak si Taing ro tu Pasar Kotanopan manyapai halak dongan sahuta ni Jasobaruddin sanga nabotul do sanga inda na kehe Jasobaruddin tu Mokah.
"Adong mei roangku tolu poken dung marangkat" ning umak si Kobet ma mandok umak Sitaing.
Indabedabe manyosal godang ilala umak si Taing dibagasan roa nia, marniat muse ma ia get ro mulak manopotkon Jasobaruddin.
"Anggo uoban si Taing inda tarbaen ia i na so ra" ningna sajoma dibagasan roa nia.
....
Pendek ni caritona marangkat muse ma umak si Taing dohot si Taing mulak tu napa-napaon tubagas ni halai nadung onok di tinggalkon kalai nadua. Dung lalu tu huta, bahat muse ma carito ni halak, goararna pe antong namarkampung, bolang ni halak dei nanida anggo bolang niba inda jungada i ipareso.
"Oiii, pado uamu be ro mulak ibe, anggo au sugari ngajauibe!" ning jando si Tumbur muse ma mulak songon na cimburu.
"Sonjia mantong ibaen, angke danak ison bo" ning umak si Taing antong songon namambela diri.
"Bo, danak i sajo itaruon, ijakalan mulak poso-poso" ning jando si Tumbur muse ma mangalap-alapi, padahal iape madung lima taon marando inda nadapot nia poso-poso. Ulang majolo poso-poso, nadung mabalu pe inda pe na unjung ro manyapai ia.
"Ise muse ma nagiot jiba nadung markerut" ning umak si Taing antong.
"Lagi antong hodo najolo nalari" ning jando si Tumbur muse nasangat mangharop Jasobaruddin giot disia.
"Mangalehen pangajaran dei so ra ia marusaho, buktina onmabo Alhamdulillah madung marhasil, olope antong naso dohot iba tu Mokah" ning umak si Taing lao masuk tu bagas dung dapot ia kunci ni bagas di ombari.
.....
Keta mulak tu Madinah ita pareso muse Jasobaruddin nadung sapulu ari disadun, tibo ma waktu na get marangkat tu Mokah mangarejohon Umroh dohot Haji. Dung siap mangarejohon Arba'in, disada waktu dung sumbayang Lhuhur, ziarah Wada' musema rombongan sudena tu Makam ni Rasulullah SAW, madoah ma Jasobaruddin lao lewat di makam i, mudah-mudahan bisa mulak pasuo dohot makam ni Rasulullah pinomat sakali nai, soni muse incogoton pala di akhirat, jadima sugari iba tarmasuk sada halak nadilehen safaat ni Rasulullah.
Dung lalu tu Hotel, margonti ma maridi Ihrom torus marpaen Ihrom boti mangurus obanon muloi sian pakean santak tu silua nadung ditabusan. Gorarna pe sakali on dope pakean Ihrom, rundut doma da pamasang ni Jasobaruddin untungma na pake ikat pinggang, anggo inda madung sar-sar abit ni Jasobaruddin. Motor madung inte, rombongan pe masukma sada-sada tu motor manuju Dzulhulaifah (Bir Ali) mambuat miqot ni Umroh.
....
Dung lalu tu Bir Ali, sumbayang sunat ma dua rokaat, sumbayang ihrom torus marniat "Labbaik Allohumma Umroh" torus manaek motor. Muloi ma mar talbiyah rombongan digijang motor i marrami-rami, lao tangis palan-palan Jasobaruddin pe dohot juo ma martalbiah, "Labbaik, Allohumma Labbaik, Labbaika Lasyarikalaka Labbaik, Innal hamd, wanni'matalaka walmulk, lasyarika laka" dst. Muloi muse ma mamandang Jasobaruddin tuluar, tarbayang muse ma disia Rasulullah SAW najolo atiha mambolus padang pasir na tandusi.
Marsambung.....

Mandailing Julu - Mandailing Godang (Lubis - Nasution)

Olo pe na rap mar gorar Mandailing, tai sabotulna bahat juo doda parbedaan ni Bahasa nai, olope antong na leng mangarti iba, cuma pala pas baru idope binege, kadang ganjil juo di suping niba. Tai on ba inda namangua on, tando na dei baen kayo na hita, harana inda na Bahasa Mandailing sajo di hita an. Bahatdo Bahasa na lain, contona : Bahasa Muara Sipongi (leng namangarti do halai i bahasa Mandailing, iba dei naso mangarti bahasa ni halai), Bahasa Siladang / Aek Banir pe soni juo, Bahasa di Natal dot Batahan donok tu Bahasa Minang, soni muse tu Bahasa Jawa nadung onok tinggal di hitaon misalna Aek Galoga Panyabungan, Sidojadi Malintang, Trans Sinunukan dohot nalainna.
"Copek sakotik!" ning kalak Muara Sipongi
"Kacapik Sakatik!" ning kalak Siladang
"Paisar ale!" ning kalak Mandailing Julu
"Paipas sotik!" ning kalak Mandailing Godang
"Cepeten Sitik" ning kalak Jawa muse mai
.....
"Adong Sikekmu?" ning kalak Mandailing Julu
"Adong Surimu?" ning kalak Mandailing Godang
.....
"Pataing au" ning kalak Mandailing Julu
"Painte au" ning kalak Mandailing Godang
.....
"Ulang retuk!" ning kalak Mandailing julu
"Ulang marsurak" ning kalak Mandailing Godang
.....
Na anehna pala dung marmutik suan-suanani, di Mandailing julu idokon kalak mai Marbatu, pala di Mandailing Godang didokon kalak Mardanon. Ning roangku inda adong na pas nadua2 on, harana pala Marbatu Lancat-i, inda mungkin tarpangan baen pirna (Batu), soni juo pala Mardanon, inda mungkin juo tubu eme (Danon) di batang ni lancat i. Jadi pala get ipadonok tu Bahasa Indonesia, ning roangku dongan degenan mai ita baen Marbuah (ibuat sian Berbuah), biado ale, cocok do roa muyu?
.....
Baru-baru pindah kami sian Mandailing Julu tu Mandailing Godang, dodas mai irisak kalak au, "Hei Iken (ucok), Pataing Au Naon Ditoru Ni Batang Aponji i!" ningna mai mangarisak. Bo, ujawab muse antong "Monga do langa Lian?, Kei majolo Tetek darat tu lambung ni Ciak-Ciaki!" ningku mai mambalos, rap martata ma hami i. Ciak-ciak di Mandailing julu antong Sangge-Sangge dei gorarna. Tetek di Mandailing Godang (maaf miting), di Mandailing julu adong dei kampung nasotola mandok tetek sumbarangan harana naroncam dei, Eh rupana pula Bahasa Indonesia na lai muse dei artina.
.....
Aaahhhhhh Madina Yang Madani

Kamis, 20 November 2008

Jolo Surat-suratan Dei So Baru Ipon (Salapan)

Jam tonga tolu andostorang tarsonggot ma Jasobaruddin modom, torus maridi, manjawek marangkat ma halai marrami-rami tu Masjidinnabawi namarjarak markisar 300 meter sian hotel i. Saratus meter nai manonpotkon Masojid tarpaida ma di Jasobaruddin Kubah Hijau i, taringot ma ia dikaji atiha manasik di kampung bahasona di toru nai mai Jasad ni Rasulullah SAW, inda tarbaen Jasobaruddin juo antong naso tangis torus-torusan mamandang tu Kubah i, tarbayang ma disia sude sejarah ni Rasulullah SAW nai parsiajari najolo atiha sikola.
.....
Masuk ma rombongan sian pintu Babus Salam, marsosot harana ni baen rami ni halak. Tarpaida ma di Jasobaruddin halak namarsosot, get marsituling-tulingan doma, marsapa Jasaobaruddin di Pambimbing ni halai, itorangkaon adun ma bahaso i mai na idokon Roudhah. Mambege Roudhah, marisar-isar muse Jasobaruddin tusadun, harana ingot ia kaji atiha Manasik bahaso Roudhah on tempat na mukobul sagalo pangidoan. Tarpaida ma disia bahaso warna ni karpet nai narata, lain sian warna ni karpet di tempat na asing. Dung sampe Jasobaruddin tu si, inda nadapotan inganan ia be harana baen rami ni halak. Asyik-asyik longang Jasobaruddin, hona tulingkon ia tingon balakang, bo rupa unggal tu Karpet na ratai, akhirna dapot bagian juo Jasobaruddin sumbayang di Roudhah, muloi sian sumbayang sunat sampe sumbayang subuh torus mandoah sapuas-puasna ilala ia.
.....
Dung salose sumbayang subuh, mardalan ma Jasobaruddin mangihutkon jamaah na lain, mangalewati makam ni Rasulullah SAW, atiha marsosot disi mambori solom ma Jasobaruddin.
Assalamu Alaika Ya Rosullah, Assalamu Alaika Ya Habiballoh....torus muse tu sahabat Abu Bakar Assiddiq, soni juo tu Umar Bin Khattab, tangis muse ma Jasobaruddin nalobi gogo, lao mandoah.
"Haji, haji, hadza qiblat!" ning polisi mandok Jasobaruddin lao manudu tu Kiblat, rupana nangkin mandoah Jasobaruddin adop makam i, tarpaida di polisi.

Dung puas ialal ia mandoah soni mamandang di makam i, kaluar ma Jasobaruddin sian Pintu Babul Baqi' torus manjalaki rombongan nia get siarah tu Baqi' (kuburan ni para Sahabat). Dung salose ngon Baqi' mulak ma rombongan tu Hotel sarapan lao mangaso.
.....
Torang ari nai, rombongan siarah ma tu tempat-tempat na marsejarah na adong di Madinah dimuloi ma sian Masjid Quba' (musojid na parjolo-jolo i bangun Rosulullah SAW). Masuk ma sude rombongan tu son, dung salose manjawek torus sumbayang tahiyatul masjid boti dohot iktikaf santongkin.

Dung ni, mardalan muse ma rombongan tu Masojid Qiblatain (Dua Kiblat, di Masojid on ma Rasulullah dapot wahyu mamindahkon Kiblat sian Masjid Masjid Aqso di Palestina tu Masjidil Haram Makkah).

Pardalanan torus manuju Gunung Uhud, tempat paporangan na paduana na dohot Rasulullah SAW disada tor na idokon Jabal Rumat, inda tahan Jasobaruddin antong baya naso tangis, tarbayang ma disia sude parjuangan ni Rasulullah SAW najolo atiha matipul jabat ipon ni ibana harana pasukan pamanah na ditempatkon dibukit i mijur marsiradu Ghonimah (harto rampasan porang).

Sidung ni, mardlan muse ma rombongan tu Khondaq (Parit na i bangun ni Rasulullah dohot sahabat untuk manangkis serangan ni kaum kafir Quraish Makkah). Dung siap mangaligi-ligi, sumbayangma rombongan di Masojid Tujuh Khandaq.
....
Rombongan mulak tu Hotel torus tu Masjidinnabawi, mangalanjutkon sumbayang 40 waktu marjamaah sampe tibo waktuna dibarangkatkon tu Mokah. Soni juoma karejo Jasobaruddin tiop ari, hampir muse satiop salose sumbayang balanjo muse ma ia baen silua di luar ni masojid i, muloi sian tasbih, tintin, jom, baju jubah, saroben, siwak, dohot na lain-lainna. Inda lupa muse ia mambuat qur'an na adong diluar baen wakaf di masojid.


Marsambung.....

Rabu, 19 November 2008

Jolo Surat-suratan Dei So Baru Ipon (Pitu)

Dung salose sumbayang manjamak di Bandara King Abdul Aziz di Jeddah, markisar dua jom dungi roma angkutan ni Jasobaruddin dohot rombongan manuju Madinah. Sapanjang pardalanan olope nadung loja boti nahurang podom, mamandang-mandang sajoma Jasobaruddin sapanjang di pardalanani. Tarbayang ma disia Nabinta Muhammad Rasulullah SAW najolo dompak hijrah ngon Mokah tu Madinah mardalan pat, mangalewati gurun pasir nalobi milas naso marsuan-suanan, paling-paling mai adong tarida tarsongon sihirput gaja di hita an, salobina padang pasir doma, manombo adong juo sotik-sotik kobun tamar dohot unto sanga kibas namardalan. Maneteki ilu ni Jasobaruddin mamandang on sasudena, sonima Cinta boti sayangna Rasulullah di ummat niaon, rela ia marjuang manghadopi on sasudena bahkan kadang inda hum na manetekkon aek ni mata, dohot manetekkon mudar pe itaonkon Rasulullah do.

"Na tinggal na mangaumkon sajo doma agamaon, leng payah sajo ilala ho pala get maribadat!" ning Jasobaruddin lao manampar-nampar pat nia.

"Ligi majolo na dijolo mon, hamparan ni pasir do sudena, gunung pe batu do, ison ma Rasulullah najolo marjuang". "Anggo ho di hamuan asal ma na ra marusaho, Tano Sere do, Batang Gadis mangalir sian Gunung Kulabu, rura gok diantara ni tor tu tor, hayu bahat, arangan bolak, saba mambontang saluas mata mamandang, anggo inda baen na mancit ko naso iboto hodo namarsyukur tu Tuhan Tai!" ning Jasobaruddin muse songon napaingot diri nia.
Halak asik marmodoman, anggo Jasobaruddin leng mamandang sapanjang di pardalanan, inda sodar ia madung lombom mata nia natangis i sajo, baen na unggal doma Malim Wahab tu abara nia so sodar ia.
Markisar-kisar lima jom pardalanan, iumumkon Pambimbing nai ma sian joloan bahaso Madinah nadung donok, motar boto hamu taroktok ni Jasobaruddin sai na sosakna roa nia na get mangaligi Madinah i, manombo jongjong bage ia manindo tuluar.
Motor nai tompangi ni halai i masuk ma tu Madinah, mulak tangis muse Jasobaruddin sampe tu Hotel Pamondokan ni Jamaah Haji. Tibo di pamondokan i ari pe madung bagas borngin, tai na antri muse dope dohot jamaah nasian luat na asing, on dope tarpaida di Jasobaruddin ribur ni halak mangalobi'i, rap sibuk sude dohot urusanna masing-masing.
Dung ibuat tas marangkat ma sude marpisah tu kamar panginapanna be, inda tarcaritoon be riburna Jasobaruddin atiha mangalewati lift soni atiha masuk kamar, dor longang, dor tarsoltu patnia asik-asik mangaligi-ligi.
....
Kabotulan salapan kalak kalai na sakamari, jadi rap marsompit ma soni, tai boto hamu anggo Jasobaruddin inda jabat namangua ilala ia, harana antong baya atiha dikampung pe nadung biaso do marsompit dibagas apalagi pala dompak adong tamu, manombo maradu pat, manombo maradu ulu. Di Hotel on na pake AC do olope na salapan kalak, podomanna pe sada be do, jadi anggo Jasobaruddin na hepi sajo ma ilala ia.
Painte di barangkatkon muse mulak tu Mokah, di Madinah ma rombongan samantara waktu markisar sambilan ari harana mambuat Arba'in (sumbayang marjamaah di Masjidinnabawi opat pulu waktu).
.....
Marsambung

Minggu, 16 November 2008

Jolo Surat-suratan Dei So Baru Ipon (Onom)

Dung tenang ma pesawat i diginjangan, roma pramugari nai manawarkon minuman, ipangido Jasobaruddin ma teh susu dot roti, mangan roti ma Jasobaruddin lao minum tes susu. Harana madung kabiasoan mangidup pala dung manyirup kopi, inda sodar Jasobaruddin, ikaluarkon ia sigaret ngon cakuk nia.
"Pak, nggak boleh merokok!" ning peramugari nai
"Oh, iya, iya maap" ning Jasobaruddin lao pamasuk sigaret nia mulak tu cakuk nia.
"Anggo sonon da, inda na tagi naminum tes on" ning roa Jasobaruddin dibagasan.
Markisar sajom muse dung i, ro muse ma indahan na pake kotak, mangan muse ma Jasobaruddin dohot rombongan.
"Ulang tiop ari sonon sonangna, tongkin dei mamokmok ma iba on!" ning Jasobaruddin mandok dongan sabangku niai, minum pe antong sirup ma ipangido ia, pake kopi muse dope.
.....
Opat jom terbang, mandarat ma pesawat di India mangisi miak, sude panumpang inda dong na mijur. Rupanan dung mangan butong-butongan nangkin, boti muse nahurang podom muloi sian Kotanopan sampe sadarion, jadi rupana tarpodom Jasobaruddin nangkin. Tarpaida disia madung mandarat, jonjong Jasobaruddin.
"Alhamdulillah, madung sampe ma ita rupana, uambang dei nadao Mokah i dabo, pardalanan dua jom do rupana!" ningia ma lao get mijur.
"Ulang ko mijur, namangisi miak doon, di India dope ita on" ning Malim Wahab mandok Jasobaruddin.
"Alaaa, sugari tola mijur mar saparopat jom peda, get pasuo jolo dot Hemamalini sanga Amitab Bachan, isajomei najolo Bintang Pilim paporit niba pala manonton di Beskop Sawahan" ning Jasobaruddin, iambang ia muse dei na i Bandarai bagas ni Bintang Film i.
.....
Maradian markisar satonga jom, marangkat muse ma mulakan arah tu Arab Saudi, ro musema minuman, ilotap Jasobaruddin muse antong. Taringot ma rupana Jasobaruddin di simatobang nia nadung parjolo tu adopan ni Tuhan tai, manetek ilu nia lao iapus ia dot saroben niai. "Sugari baya leng adong dope sannari, rap marangkat ma iba on" ningia ma dibagasan roa nia. Tarbayang ma mulak Jasobaruddin najolo dompak daganak, sanga sonjia kasih sayang ni simatobang nia disia, inda pe sompat tarbalos madung parjolo mulak tu akhirat. Tinggal ma Jasobaruddin sabatangkara, rundat-randit tu jae tujulu sampe pasuo dot umak sitaing atiha Jasobaruddin manompang dohot kalak marjagal indahan di Pasar Kayu Laut.
Inda sodar Jasobaruddin na tangisi, tarpodom muse ia saulak nai, sapala baen naompot doma ilala ia muntong osa nia, rupana i urakan katinggian ni pesawat harana get mandarat ma di Bandara King Abdul Aziz di Jeddah.
"Astagfirullohaladzim, uambang nangkin na get madabu ita, pas kulala songon turunan di jambatan Muara Soro pala sian pasar Kotanopan" ning Jasobaruddin mandok Malim Wahab (Najolo dabo disi maia natagina marmotor dohot di Wek Lapan Panyabungan, harana siap jambatan manurun, margelombang muse, jadi pala copat motor i muntong jabat osa niba).
.....
Roma pangumuman so ipasang sabuk pengaman harana pesawat get mandarat, jadi marsipasang muse ma. Jasobaruddin antong madung maila harana nangkin peramugari nai mamasangna, jadi ipasang ia masoni sasada ia. Tai anggo mambukana purak-purak muse ma inda malo ia.
"Pinomat sakali nai ipature ia iba, ima godangna antong ibayar ongkosna" ning roa Jasobaruddin muse ma, iambang ia na ia dei manggaji peramugari nai.
.....
Singkat carito marmijuran ma sude panumpang, dung mangucap salam mijur muse ma Jasobaruddin, ipaombang ia saroben nia, sujud syukur ma ia disi, harana madung sampe di Arab Saudi. Inda nasobar ia get copat sajo lalu, ipotong ia sude barisan tujoloan, ipareso ma sude barang-barang, harana inda tola maroban panganon, taringot Jasobaruddin namaroban rondang sapoken, ipacopat ia ikaluarkon ia sian tas, imasukkon ia tu kupiah nia. Pas lalu tu pamareksaan, ikaluk ia polisi nai lao mangapus apus janggut nai, martata polisi i, :

"Marhaban, marhaban!", ning adun sajo ma mandok Jasobaruddin, untung ma deges palastik ni rondangi, inda manetek kuah nai jabat tu baju nia, anggo inda madung sambang. Idokon kalak antong naso tabo mangan di Arab, bo i pasang Jasobaruddin rupa rondang sakilo.
.....
Harana Jasobaruddin on dohot rombongan tarmasuk Haji Tamattuk do (parjolo umroh daripado oji), jadi dung ngon Jeddah torus ma halai tu Madinah painte masuk muse Waktu Haji.


Marsambung....


Sabtu, 15 November 2008

Mancubo-cubo

Martiot-tiot doma sora ni uyup-uyup si Porkot diparik-parik i padahal ari pukul sapulu dope borngin, uyup-uyup na pe da antalogung do.
"Ro muse ma ambeng nagodang i" ning roa si Miskah ngon bagas ni alai i. "Na so iboto nia dei alak naloja tusaba sadarion" ning roa nia sasada ia.
....
Inda sadia onok tong madung lalu si Porkot di parik ni alak si Miskah i, muloi muse ma ia mangkusip.
Habang baya soroihan
Nasonggop tu simata niari
Tujia sajo doho nanga Miskah narian
Loja mata baya manjalaki
"Tujia muse mai antong jabat, kehe baya tusaba, songon abang i dei dabo nabisa di hutaon sajo, anggo songon ibaon baya inda bisa i!" ning si Miskah antong mangalus.
"Inda dapot jiba sanga jia na tujia, rupana nadung tobang do carito ni alai saborngini, aupe ujung nai doma na ubege" ning Amangboru Jasalimpotpot palalu carito (so ipake gorarnia Jasalimpotpot harana namaloan amangborui najolo pala marsimonjap atia mar Oloma, inda binoto madung mago, inda binoto muse madung ro).
"Olo nimu olo ma, bungkus abitmu keta ma!" ning si Porkot ma dabo ngon toru.
"Painte tongkin da abang!" ning si Miskah ngon bagas, asok-asok mabiar ia tarsonggot simatobang nia.
Singkat carito ke ma alai tu kampung sabolah rencanana marnikah lari, harana adong disi uda ni si Porkot karejona P3NTCR (Pembantu Pegawai Pencatat Nikah Talak Cerai dan Rujuk), najolo idei gorarna dabo molo Kodi. Painte-inte torang ari marjuguk-juguk ma halai jolo di sopo-sopo sabaan, harana atiha morot kalai sian huta nangkin tong pukul tolu dope andostorang.
"Assalamu Alaikum!" ning si Porkot ma
"Wa 'Alaikum salam, bo aha do namagua on?" ning nanguda nia ma purak-purak marsapa, padahal nanguda nia pe na marikah lari do najolo.
"Ison bo parmaen ni nanguda!" ning si Pokot ma mandok nanguda nia.
"Boooo, butet, oban jolo tuson danon!" ning nanguda nia ma get patuduk kalai (ulang margiri dabo, na get mangupa-upa si Porkot do dot si Miskah).
"Ape, juguk ma jolo, get ro mai udakmu ngon aek!" ning nanguda nia muse dung siap iupa-upa ia halai nadua.
Inda sajia onok tong roma udak si Porkot ngon aek, tarpaida isia madung di bagas si Porkot dohot boru si Pinomat namargorar si Miskah. Dung juguk udak si Porkot, marsapa ma ia tu halai nadua sanga naget sonjia maksud na, :
"Angan-angan nami udak get langka matobang mada" ning si Porkot antong mangalus.
"Bo deges mai, jadi aha do maksudna naget marikah on?" ning udak nia marsapa.
"Get mancubo-cubo sugari udak!" ning si Porkot muse
"Inang go inang, mangua ning babamu?" ning udak nia holas
Mangambur si Porkot ngon bagas tu toru, untung ma pasuo dot ia sada tobang-tobang, marsapa si Porkot tu tobang-tobang on.
.....
Inda sadia onok ro ma mulak si Porkot tu bagas ni udak nia, marsapa muse mulak udak nia tu si Porkot, tai leng naholas dope ba.
"Aha do nangkin maksudna?" ning udak nia muse
"Get mandalankon sunnah ni Nabinta, boti giot manjalaki kabahagiaan dunia akhirat!" ning si Porkot lanom doma pandokna lao munduk.
"Mandung marguru boltokmu da!" ning udak nia mandok si Porkot
.....
"Aso iogar ko nanga daganaki?, naso ibo mai rohamu i, tai ita pe najolo nasongoni do inda na iboto abang sanga aha dokonon" ning nanguda si Porkot mandok Udak nia ibilik lao marsianyang.
"Ah, pura-purak na dei dabo, ulang antong iba sajo namangarasoi!" ning Udak si Porkot mandok nanguda nia lao mangkidik-kidik na.
"Urgit baen!" ning nanguda nia
Bulunggadung Mandailing, O Tano Hasorangan, Tano Hatubuan, Inganan Parmayaman, Lubuk Parkatimbungan, Sian Ranjo Batu Santak Tu Sihepeng, Tano Nagambur Nanapu, Ingkon Mulak do au pala marhepeng..... alaleee bayaaa...