Silalat di Angkola,
Bulung Gadung di Mandailing
Ulang marmayam amang di na sikola
Anggo gara-gara ni bujing-bujing



Kamis, 28 Mei 2009

Huling Kulingan Najolo

Dohot dope hamu dongan maruti-utian Huling Kulinganna Najolo? Anggo sannari ngana dong binege dabe huling-kulingan i, manombo dodasdo ro songon namalungun roa niba mulak tupudi dompak daganak iba najolo. Ijia sajo iba marsuo dohot dongan niba, nadung dodas mai Huling Kulingan on jadi buka dasar ni carito. Mula daganak dope halakna, huling kulinganna pe tontu antong huling-kulingan ni daganak, tai boto hamu muda dung muloi ma puber, adong mai non huling-kulingan na Sala Taram Mardosa.
Ita pareso deba huling-kulingan on da :




HULING-KULINGAN NI DAGANAK :

Ison ko amang, ison ko inang,
pala ro ranggas nalimai anta naso mulak be au be.
Dapotna botole baya : Rongit

Tak sikatuktak Tolu indegena
Dapotna : Halak Namangordang

Sabolak-bolak ni tobat ni inanta, lima maia gulaenna
Dapotna : Parbasuan

Iapus, Rata
Dapotna : Gundur

Mardahan inanta, diginjang korakna
Dapotna : (Mangido mohof) : Te ni Orbo

Madabu Bom manaek Mandera
Dapotna : (Mangido mohof juo) : Orbo namiting

Opat di urak sada, ro udan
Dapotna : (Mangido mohof juo dongan) Kong-kong na tuaek menek


SALA TARAM MARDOSA :

Apit maraek-aek
Dapotna : Sugi-sugi

Pangkal nai marabong, ujung nai igotap, munduk-unduk lao pamasukna
Dapotna : Same na isuan

Nabahatan dope huling-kulingani, tai ibape muloi ma marlupaan, harana molo pas dompak marlagut dohot daganak i, ibaenpe huling-kulingan, ngana i humkon kalai be.
"Baen ayah le Doraemon" ning daganaki
"Minto lampu, naron domai, marcarito ma ayah jolo soni, carito najolo" ningku mulaki
"Aha caritona?" ning daganakta marsapa
"Si Manuldang, do Si Manare" ningku songon na holas saotik.
Bo rupa, tarbege di inang ni daganak i, "Caritohon ma uida, anggo inda upulos non pusotmu ulang dokon gorarku si Lasniari" ningna ma songon namangogar au.
"Bole anggi, inda na iboto ho nanga antusan ni i?, tai Indalu dei dot Losung" ningku muse manjawab, harana leng namabiar juo do iba hona pulos non. Rupana baya inda namalo muse halak bagas na mar huling kulingan on be.

Sabtu, 02 Mei 2009

Mangilakkon Bustak Tardege Te

Anggo hum naronyang-ronyang saotik do pamatang muyu ale dongan na dua tolu, nangkon jabat manjalaki datu hamu mambaen ubat sapo-sapo sanga tu mantari suntik, ro sajo ma hamu tu lopo ni Jamananduk na di topi dalan godang an. Hodokan dei non pamatang baen ribur dot tata ni halak dilopoi. Hum gorar ni lopo nai pe ‘ntong “Lopo Gembira”, apalagi pas muse non dompak disi Jatarkotul, ia mai na dodasna jadi tukang carito.
Angke anggo inda ro alak bagas nia manaruon daganak non tu lopoan, inda na jongjong ia sian jugukan niai i. “Parorot daganakon, get ke au marbabo” ning alak bagas nia ma disada manyogot atiha marburas. Tarpaksa marorot boto hamu Jatarkotul sadari i.

Adong-adong sajo dei goraan nia non asal lewat kalak, inda porlu isia i, olope na tobang-tobang apalagi na tar danak, ina-ina pe asi.

“Ngon jia doon umak Pultak?” ningia ma adop ina-ina na lewat sian jolo ni lopoi
Sip antong umak si Pultak, inda i alusi ia, harana mabiar ia roncam non Jatarkotul.
“Alaaa, nasombong maho sannari da dung maraek supingmu, mangecek pe dor doma sasadaho” ning Jatarkotul muse mulak mangulaki.
“Ngon pudi get tu jolo” ning umak si Pultak tong mangalus, leam doma ilala Jatarkotul. Baen liana ilala ia, purak-purak ma ia marsapa dihalak narami dibagasan lopo i.

“Madung jungada ma ucaritohon di hamu carito na ikidik-kidik jadi-jadiani?“ Ningna muse ma mamangkal carito, ipalalu ia mambuat goreng dua di anak nia soulang bahat ulahna.
“Pardokoni ma soni, sakali mangaminkon ma hami non” ning Jamananduk parlopoi.
Di hamian najolo adong ma sada naposo bulung namargorar si Mulakmuli, karejona ba na pangangguran do, tai nalobi ganteng parroana, nalobi maradong ilalasa, na ia ma ilala ia na iana. Pala iontang tusaba, malomlom ma ningia, padohal pala ipelos umak nia pusot nia, leng na kehe do ba ia. Pala marcarito epeng kalak, epeng nia ma nabahatna, pala marcarito panganon kalak, panganon nia ma natabona, pala marcarito gandak muse halak, gandak nia ma na lagakna. Padohal santak di ari sadarion nasodong dope dapot ia dongan nia.

Singkat ni caritona, disada maso roma boru tulang nia sian huta balian ioban simatobangna giot patidaonna disi Mulakmuli. Tai boto hamu inda na haru godang roa nia, mangecek pe boru tulang niai alus soalus do ibaen ia. Padohal tardokon do anggo rupo inda jabat na kalah boru tulang niai sian halak kabahatan. Tai sonima rupa si Mulakmuli, sanga na gengsipe sanga na patidahonna dialak nabahat bahaso naso ra ia i jodohkon inda dapot jiba.

Hinggo disada maso, maridi ma Simulakmuli di Batanggadis potang-potang, dijulu ni tapian ni bujing-bujing di hutai. Rupana lao kehe ia nangkin maridi tarpaida disia udur si Rondang dohot simatobangna lao kehe juo tu tapian i maridi. Sabotulna dung dor do sapetona ikusip ia si Rondang on, tai santak tu ari sadarion naso dapot dope udutna. Tai ba anggo pancaritohon nia dihalak madung mardongan ma halai, nagiot marikah lari bage doma.
Jadi imada, gorarnape antong halak najolo, iayup si Mulakmuli ma ibagasan ni takar, Sitarak, Sitangkis, boti podom-podom. Antusanna dabo angan-angan nia, :
Dung hita sitarak
Jolo Sitangkis Baya Podom-podom
Dung do Hita baya Marsarak
Jolo Tangis do anso modom.
I sajo maia na iboto nia ba, tai jaru songoni, madung pohom mai si Rondang bahaso nagiot mangkusip muse si Mulakmuli naron borngin. Tai boto hamu, rupana umak si Rondang do namandapot surat ayup-ayup si Mulakmuli on, harana si Rondang nangkin parjolo mulak tu bagas.

Borngin nai antong ro muse ma si Mulakmuli mangkusip tu bagas ni halak si Rondangi, bo rupa nasala kusip do si Mulakmuli, tarkusip ia umak si Rondang. Harana si Rondang kehe martandang saborngini tubagas ni etekna na hurang sehat. Dung ipalu uyup-uyup, muloi muse ma marpantun si Mulakmuli santak habis kamus nia. Rupana na isambut umak si Rondang muse do pantun si Mulakmuli on sian bagas, asok-asok tai tarbege. Songon na dosir mulak tong mudar ni Umak si Rondang mambegesa, harani nadung onok ia ditinggalkon alaklaina nadung parjolo dipio Tuhan tai.

Jadi imada, margoso halai nadua marsibalos-balosan, bo rupa ro jadi-jadian sian pudi mangkidik-kidik si Mulakmuli.
“Ah, soho ale, halak na dompak marusaho” ningia inda manalion tupudi.
Inda sadia onok, ikidik jadi-jadian i muse mulak, “Aha donanga?, sigaret?” ningia muse lao mangalehen sigaret, tai inda pe namanaili. Mur dor ikidik-kidik jadi-jadiani, kasidunganna holas si Mulakmuli. “Ma udokon tong ulang mangganggu, naso adong male di saotik pe pangartianmu?” ning si Mulakmuli lao manaili tupudi. Huuuuuuaaaaaaaaaa, Rondaaaaaang, buka tingkaaaaap!!!” ning si Mulakmuli mandoik tingon toru. Tarsonggot umak si Rondang, ibuka ia tingkap, mangambur si Mulakmuli tu bagas, marroan muse halak sabanjar baen riburna. Dapot halak nabahat ma si Mulakmuli madung dibagas nihalak si Rondang salao mangkaluk umak nia, bontar doma ipon nai baen biarna.

Dung rami di bagasi, torang muse harani marsioban colokna, ro muse katuai manungkir. Rapat punya rapat angkon na ikawinkon doma si Mulakmuli dohot umak si Rondang harani masuk ia tubagas. Rupa soni undang-undang dihutai, ise natardapot masuk bagas sapala mangkusip, inikahkon. Mangecek ma katuai.

“Harana dung sonon antong kajadianna, tarpaksa di nikahkon doma hamu nadua” ning Katua i
“Si Rondang dei na ukusip i Katua, inda umak nia” ning si Mulakmuli sogon namanyosal
“Tai on ma buktina bo, umak nia do nangkin mangkaol ko, baen biarna ho” ning katuai mangulaki
“Olo Katua, baen na ikidik-kidik ni jadi-jadian do au i, so masuk au tubagas, lagipe sakalion dope au ro mangkusip tuson” ning si Mulakmuli get mangilak harana tarpaksa marikah dot namarando, tobang-tobang muse marumur 40 taon.
“Ah, jadi-jadian ni ahamu dei, sangajo na giot masuk ko tu bagas” ning Katuai muse
“Ijia mai sakali, nasaborngin per ro doho tuson” ning umak si Rondang muse songon na pakokoh obar ni Katuai, harana ia pe antong por roa nia dapot perjaka ting-ting umur 27 taon.
“Olo, tarok dua kali”, ning si Mulakmuli muse mangalus
“Napoken nalewat?” Ning umak si Rondang muse mulaki
“Tarok tolu kali” ning si Mulakmuli muse mulak tong
Ah, na ma dor tu domai tarokna” ning katuai muse antong
Walhasil marikah kalai saborngini, tai boto hamu santak tu sadarion ubege leng ne rukun do halai nadua, madung sanga dua daganakna.

Tinggal lagi antong ulang sei nagiot mapili tu iba, ulang sanga “Di ilakkon bustak Tardege te” ning Jatarkotul lao manjalaki solop nia sabariba. Rupa madung adong mangonjapkonna.

Rabu, 29 April 2009

Sada-sada Parmainan

Pangkudu Pamarai
Ilombang ni si Alogo
Marguru homu dongan Manyapai
Pala iba naso umboto

“Imada sipaingot ni natobang-tobang najolo dihita anso rap ringgas be marguru, rap ringgas be manjalaki elmu, tarutamo nangkinondi elmu ugamo”, ning ompung Lobe ma dihami songon namarsipaingot. “Ulang songon Jabondar dot Jagadu” ningia muse mulak palalu obar.

Nadua halak on tardokon do namardongan rosu, olo pe’ntong inda namardongan rosu botul. Tai nadung biaso mai halai nadua marsiarsakan apalagi atiha marburas di lopo ni Jamarsuan an, margonti-gonti doi non hona arsak. Gorarna pe’ntong namarsiarsakan do, ngada jungada ba halai nadua marbada jabat ibaensa, paling-paling mai non mulo kalah si Jabondar, purak-purak maia mulak tubagas. Manombo idokonsa na pio-pio inang ni daganak, manombo idokonsa na giot kehe tusaba, sapala manombo idokonsa muse nagiot kehe sumbayang tu masojid, pokokna adong-adong sajo mai non alasan nia.

Disada maso kalah arsak muse mada boto hamu Jabondar,
“Naron doma dongan ita palalu da, sumbayang jolo tongkin” ning Jabondar ma mandok Jagadu nadung rara mukona harana ipartatai halak nasalopoi ambaen sontingna pangarsak ni Jagadu. “Anggo sakalion, inda sobar au on be”, ningia muse ibagasan roa nia. Torus antong kehe ia tu masojid giot sumbayang Ashar. Bo, rupa na di ihutkon si Jagadu muse do sian pudi, harana ia pe giot sumbayang. Rap manjawek ma halai nadua di pancur masojid i maradu sip, dung ni rap masuk muse tubagasan masojid nangkinani.
Harana tarpaida disi Jagadu nadung holas sajo di Jabondar, rupana marhajat ia dibagasan roa nia rap sumbayang halai nadua marjamaah (tai ba ngana binoto sanga ulah nia pe sanga na botul makasud nia i). Jadi pas Jabondar langka tuginjang sajadah i, torus ipaisar Jagadu muse tulambung nai sabolah siamun, torus ma ia qomat.
Inda pe salose qomat, ipanenju Jabondar mada Jagadu, salao mandok :
“Aha do maksudmu nanga?”, “Nalayasan huida roamu jau, baen iboto ho inda sanggup au jadi imom, qomat maho” ning Jabondar.
“Na denggan do dongan niatku, rap sumbayang jamaah hita nadua, mangalo doho antong, ulang ma oban nai lopoan tu masojid on da, inda iboto ho nanga bagas ni Tuhan do on” ning Jagadu muse antong mangalus, tai ba inda nabarani ia mambalos, urum nia do na itiop nia bokas na ipanenju si Jabondar i. “Pala nga sanggup ko jadi imom dokon, au imomna, ulang mangalo” ningia muse songon na mangalap-alapi.
“Ibuktihon dei antong jolo”, ro ning Jabondar dibagasan roa nia
***
Ari margonti ari, bulan margonti bulan, disada maso muse atiha ke Jabondar tu masojid get maridi, tarpaida disia si Jagadu dompak sumbayang kotu Lhuhur. Inda lalu Jabondar maridi, tai ipaisar-isar ia muse manjawek, torus masuk tu masojid i. Rupana si Jagadu dompak khusuk sumbayang, palan angkatna, deges tuma’ninahna, binege muse sora nai sapala pindah sian rukun nasada tu nasada, topek muse dua rokaat dope sumbayang nai.

Sapala dungi, ijontik Jabondar abara ni Jagadu, maksudna so rap marjamaah. Tai boto hamu naso iambang-ambang, tup-tap soni Jagadu nasumbayang i, songon manuk namanuduk atiha manangko jombur marisar-isar. Inda binege sorana sapala pindah sian rukun nasada tu rukun nasada be, inda muse mar tuma’ninah be.
Dung salose sumbayang mambori solom, mamatai ma Jagadu tu pudi, rupana Jabondar do na manjadi makmum niai. Kasidunganna dung rap mijur sian masojid i, martata ma halai nadua, : “Sada-sada parmainan da” ning Jabondar lao kehe mulak tupancur masojid i torus maridi.

Kamis, 23 April 2009

Malungun - Mandurung

Itandai hamu do le dongan Durung Pongkar, Durung godang na ibaen sian bonang, martangkil markisar dua meter parsitiopanna. Muda dung mombur ma aek Batang Gadis najolo pala ro udan, mandurung ma iba ia dot dongan di udan-udani dohot Durung Pongkar nangkinani. Dapot mai non aporas dot sulum songoni muse udang. Dung lalu tu bagas igoreng mai udang i sanga isambal karambir, rara doma, dosir ijur niba mulak mangingotna.
.....
Dompak daganak iba, dung salose mangguris, manaek ma iba i tu batang ni jambu di untuk ni tor napa-napa, imuloan mai marende.

Ancit ni namandurung leeeeee
Sada-sada incor di batu
Ancit ni namalungun le
Sada-sada baya ilu madabu

"Porkon udan, inda sira au, anak so boru parkayaonkon" ning donganku mai sian sabolah, lao palidang-lidang aek ni apea sian polan (sitirip) nai tu takari. Padohal baen lungunna do ilala dikoum-koum niba boti sudao na adong diranto, inda dong na ra ro manungkir. Koum-koum ni dongan marmulakan sian ranto, apalagi mula masuk bulan puaso.

Dung binotoma ma poso, dapot muse ma dongan (calon ni inang ni daganaki, tai inda lalu) maruba muse sora di namandurung i.

Mandurung ko mandurung
Mayup sanggar di batang gadis
Muda malungkun ko malungun
Dokon gorarku ulangko tangis

Landit ni namandurung
Ditoru hayu dot batu nalomlom
Ancit ni namalungun
Arian borngin inda tarpodom

(Padohal anak boru namungkor do di halaian, iba do namargoso).

Dung kehe iba mangaranto, mur masantak muse ma sora ni namandurung.
Pala mandurung ko angki mandurung
Tolong durung di toru ni jambatan
Pala malungun ko anggi malungun
Kirim surat tu kota Medan.

Dung matobang iba sannari, daganak pe madung bahat, tai boto anggo namandurung on namur masantak do.

Landit ni namandurung
Unte manis mardagul-dagul
Hancit ni namalungun
Aek nimata pe marsabur-sabur.

Harana inda inang ni daganak sajo antong lungunonkon, daganak bage dope. "Nga ale roamuyu pareban?".
"Pokokna, pala mandurung, mamoyom" ning si Dapdap muse songon namar istilah


Kamis, 16 April 2009

Boa-boa


Tu : Kahanggi i si Ifran

On ma gambar Masojid Raya Madina na dibangun di Aek Godang - Panyabungan, phisikna markisar2 40%, rap mandoah ma hita mudah2an copat salose anso rap sumbayang kita tongkinai disi, Insya Allah.

On dope so tar update, mangido mohof da kahanggi.

Salam

Rabu, 15 April 2009

Opat Pat Ni Manuk

by : edi nasution

Di sada borngin, adong mada opat poso-poso na dompak marjuguk-juguk salaos mangecek-ecek di sopo jago na i topi dalan godang an. Ahama carito ni alai di si, ima taringot tu paramangboruon ni si Dame na dung mangalap boru dua poken na solpu tu Padang Bulan. Boru na sian huta ruar i na santak bagak, suangkon do alak India: ginjang godang boti manis muse, ima nangkan jadi bouk ni si Dame pala dung i patobang. Arani i dodas do dongan-dongan ni si Dame mangarisak ibana, tarlobi-lobi dung do lopeh horja Haroan Boru na tuari di ari minggu.

“Biado Dame, aso do tondo ho, inda langa jop roamu marbouk na bagak?” Ro sapa-sapa ni si Lindung.
“Olo, songon na pohom u ida dongan taon sapoken on, inda dapot obarna!” Ning si Tomu na juguk i lambung ni si Dame.
“Ulang be, marbouk baru mantong !!” I tambai si Laung muse.
“Ala … na lage mamu da, inda dabo i na tarsirok di roangku. Marnyae dabo angkang na i Bogor, parwarung i, madang sapoken lolotna!” Ning si Dame.
“Songonjia langa nyae ni angkang tai?” Marsapa si Lindung.
Ro alus ni si Dame: “Sian surat nadi tongoskon kakak i poken na lewat, ning ia masuk rumah sakit do jabat, gulung tolu ari di si. I mada na mambaen marsak ami sabagas!”
”Pangidoanta tu na Sada i nian ipas ma iras mulak angkang i!” Ning si Laung.
Dungi, sip polngit santongkin.

Sian dolok, marroan muse dua-tolu poso-poso. Na parjolo tolap tu sopo jago i si Bania. Bulus i pajuguk ia, dungi mandok : “Angkang Laung, lalu do ita na get marsulu i?”
Ro ning si Laung : “Pokat na do, anggo au ra, madang sapoken bo na so mandai aruting nai gule rata, siak muse, manetek ma dongdongku bo!!”
“I mada angkang so roa mi tu son, so binoto sanga na lalu ato inda ita na marsulu i!” Ning si Adian.
“Pos ma roa mu ale, anggo marsulu gulaen, tape-tape nia dei, borang na!” Ning si Tomu.
“Oni songonjia dia do, ami pasiapma lampu tarongkeng na?” Ro muse sapa-sapa ni si Bania.
“Pasiap kamu ma, ulang lupa maroban baluang, oni layan tajom goluk nangkan obanon!” Ning si Lindung.
“Sada nai, marsioban danon na be, sadalak tolu takar!!” Ning si Dame.
”Inang gois nang, nabahat tong, palalu le sasuat be, so mosor-mosor dung mangan!!” Jauk-jauk si Koje sian bagasan ni sopo jago i.
”Ala ... songon na so binoto isi ni boltok mu, sadangdang pe abis ko!!!” Ning si Bania.
”Olo, songon na antulaparon, lupa ia na muta-uta ambaen butongna dompak marmangan-mangan bulan na lewat !!” I tambai si Adian muse.
”Marpalan doba sotik papangan mi mangkuling, Jalandit!! Ho dope na gaorna muda marmangan-mangan, tarik tu adop, gulaen na tabo-tabo nai ibaenko di jolomu, ho pe naso mangirput do ho!!!” Ning si Koje arani milasna roa nia.
”Madungme daboi, marsipan kamu, indape na karejo madung martongkari, madao rasoki, adope marsiapma so keta na marsulu i!!! Ning si Laung.

Urang-lobina sajom dungi, sian parlopoan ni poso-poso nai lambung bagas ni si Tagor, alai poso-poso na get marsulu gulaen i, rap marangkat marudur tu batang aek an. Adong na sandang baluangna, dua halak maroban lampu tarongkeng na dung i pagara, lima halak maroban goluk, oni adong juontong na maniop-niop ayu ambaen rambas-rambas. Tolap kalai tu batang aek an madung bagas borngin, indadong be tarbege sora ni urindik atope na lain nai, hum sora ni asak doma na dosak-dosak sian batang aek i. Di muloi alai ma marsulu sian tapian ni dadaboru nai lambung suro na i jae. Isi aek na pajat satambiul ni pat, nida muse tangkas gulaen na pae-paulu: adong aporas, sulum, lelan, garing, oni sada-dua aruting atope tingkalang. Jop boto nida roa ni gulaen pae-paulu di tapian ni dadaboru i arani bahatna sipanganon di si, tardokdo sude tola-tola dina mangan misalna indahan na sayang.

”I si bo tingkalang na godang, tampul bo Kedan !!” Mangkuling si Retuk targogo.
”U ida dei, ulang ko se retuk, marlojongan non gulaen i, sip ko, pamatai songon i, palan-palan angkatmu!!” Ning si Kedan menggusari si Retuk.
”Padonok lampu i tu son, patibu bo, so u tampul !!” Ning ia muse.
“Jab” tarbege sora ni goluk nai tampulkon tu bagasan ni aek. Dungi, tarida sada tingkalang na get bola dua, margepor-gepor muse mardaro-daro, panggodang na hira-hira tar sa botohon.
Ro ning si Lindung : “Jomput bo Retuk, pamasuk tu baluang i !!”
”Olo angkang. Pamatai angkang i jolo tar tu jae saotik, adong kuida na lomlom ginjang i tonga-tonga batu na dua i”, ning si Retuk.
”So ho i si”, ning si Lindung palan salaos mandao tu jae.
“Jab” tarbege muse sora ni goluk na i tampulkon si Lindung.
“Mai son aruting na sabitis i da, alap bo Retuk !! Pio-pio si Lindung.
“Amang, na godang mei aruting nai ke. Inda tampil ba i di baluang ta on”, ro alus ni si Retuk.
“Susuk songon i”, ning si Kedan.
Inda sadia lolot, madung gok gulaen di bagasan baluang nai sandang si Retuk i, adong muse dope nai jinjing nia lima ihur tingkalang dohot aruting.
”Maradian ma ita, cukup mai gakku guleonta, marlobi-lobi inda pade, goyak naron na Sada i. I tamba muse dope na dapot uduran ni alak angkangi si Laung. Topotkon kalai jolo Kedan, so rap mulak kita”, ning si Lindung.
”Yabo angkang”, dialusi si Kedan salaos kehe tu maripas-ipas tu julu.
”Biado angkang Laung, ra do ?”, marsapa si Kedan.
“Adong juo saotik, amu biado ?, ning angkangi si Laung.
“Imada, pandok ni angkangi si Lindung rap mulak ma ita tu huta, arana cukup mai ning ia guleonta”, ning si Kedan.
“Olo anggo songon i”, ning angkangi si Laung salaos rap mardalan kalai tu jae manopotkon dongan-donganna.

Dung i paias kalai gulaen i di topi aek i, alaipe udur mulak tu huta. Tolap tu sopo jago i, alaipe rap marsibaen karejonabe: adong na mangombus api, manggiling lasiak, mangkuhur arambir, mambasu danon dohot na asing-asing nai. Urang-lobi sajom lolotna, dung masak sude alaipe rap mangan marsitutu arani malena di borngin na ngali i.

“Ise do na giot dohot mangalapor tu lombang, manyosak ma alai bo !!! Ning angkangi si Laung.
“Angkangi pe da, takok mabiar angkangi, so i donganan”, jauk-jauk si Kedan.
“Aha muse dei biarku di banua on. Jihin pe pe ro tu jolongku, u cipakkon dei !!! Ning angkangi si Laung targogo sora nia.
“Ala … songon na so amu borngin na tuari u ida maripas-ipas i toru ni marapolom an !!! Ning si Retuk salaos mikim-mikim.
Ro alus ni angkangi si Laung : “Imada muda dao iba sian lonceng, inda binoto sanga aha na muba. So i boto ho Jaretuk, atia i get sorang dabo danak ni angkanta Japagaran. I ma so maripas-ipas au tu lombang mangalap ompung Kiyah !!!
Sip tong si Retuk. Moni mangkuling muse angkangi si Laung : ”Takok martaru do ita jolo sanga ise na tahansa modom sajom di parobanan nai musojid nai dolok !!!
”Pade do bai so bonoto sanga ise do sabotulna si parbiar. Biadontong angkang Retuk, olo do ?!! marsapa si Kedan.
“Sip babamu Kedan !!! Ke majolo mangoroi tu aekan, ulang se na muntut sajo tohapmu dung butong mangan, bauan kalak dibaensa”, murmamilas roa ni angkangi si Retuk.
“Ala ... keta le angkang tu lombang”, ontang-ontang si Kedan.
Ro alus ni angkangi si Laung : ”Keta, tai jia jolo sabatang sigaretmi so hum onak na mangayup on !!!
Dungi alai na dua kehe maripas-ipas tu topi aekan.

”Adong dope sigaretta i si, Dame ?!! Marsapa angkangi si Retuk.
“Adong angkang, taiba sabatang nai doma tinggal, oni ngada targotap dua ba !!! Ning si Dame.
“Kha ... ka ... kak”, mantata angkangi si Lindung salaos mandok obar : “Na denggan ma roamu di si Retuk, muda u paido nangkin indadong ningmu”, leng pupu ia mantata.
“Amang ... na lantamma ilala ho !!! I ambangko muse do na masa-masa i angkangmon !!! Murgusar tarida angkangi si Retuk.
“U panenju ho naon, amu saudon pe alongku inda mabiar au”, ning si Retuk muse.
Dungi jongjong ia salaos paibul tenju-tenju tu jolo ni igung ni si Dame.
Ro ning si Dame : “Inda sianyang dabo angkang, o ison bo sigaret na sabatang i”, i buat ia sigaret sabatang sian cakuk nia patidaonsa di angkangi si Retuk.
Dungi, ngada be dong obar. Angkangi si Retuk bulus kehe tu dolok manopotkon poso-poso na marjuguk-juguk di tangga simin ni bagas ni si Tagor i.

Dung morot angkangi si retuk, tinggal lima alak nai doma di sopo jago i. Na tobangna angkangi si Lindung dohot si Golom, na tolu nai ima si Dame, Si Torkis dohot si Jalupis. Anggo alai poso-poso na sapangkek madung pohom do alai tabiat ni si Jalupis. Bope antong bayo on tarpohom, taiba anggo panaili nia leng na asing do nida muda mamatai bujing-bujing. Ninna, dompak menek si Jalupis on na congokan mangan lupis. Muda dung muli umak nia siab poken, na parjolo gareon nia di bagasan adangan ni umak nia i manjalaki lupis. Ulang do lupa umak nia manabusi lupis, angkan na mangarar ma ia i tangis-tangis santak tu potang ni ari. Imada so mohot gorar nia si Jalupis sian na menek sampe magodang jadi poso-poso.

Inda lolot dung angkangi si Retuk morot sian sopo jago i, jongjong musema si Jalupis get kehe muse. Rontong sapa-sapa ni dongan nia si Torkis : “Get tudia do ho le, ima golap ni ari ?!!
“Tu suro nai dolok. Nangkin u tinggalkon abit karungku di si, na tondikan kulala. Oni adong dope sigaretku satonga bungkus nai u balutkon di abit karungki. U alap jolo so dong iduponta !!! Ning si Jalupis.
”Pademei, alapma. Au pe macom doma ulala babangkon, indape na marbual sian nangkin”, ning angkangi si Lindung.
”Jai angkang !!! Ning si Jalupis salaos mangalangka torus mardalan tu dolok.

Dung kehe antong si Jalupis, i patorus kalai na opat mangecek-ecek di sopo jago i. Indape piga arsik i Dame mangidup, ro musema si Adian dohot si Bania tu si.
”Tudia damu dung mangan nangkin, jalak-jalak iba, inda dong be idupon”, mangkuling angkangi si Lindung.
”Imada angkang, sigaret nami pe na so dong do, ima so kehe ami nangkin tu jae ampot adong sigaret di si, so mangido jolo”, dialusi si Adian.
”Sabatang maia dapot kami, ima so inda taroban tu son”, i tambai si Bania.
“Si Tomu maidia, gakku adong dei sigaret nia”, ning si Adian.
“Bayo i pe mago dung mangan, mago-mago sada do amu sude u ida”, tarholas nida ilala angkangi si Lindung, indadong ida ia na marroa dongan-donganna.
“Onpe si Jalupis inda na marnaro. Ningia mangalap sigaret, madung sajom i painte-inte indape na tarida bohi nia”, murmagogo sora ni angkangi. Tarlobi-lobi muse paida-ida lagak ni si Retuk na ro tu sopo jago i salaos mangidup marbual-bual songon pangidup ni parkoboi, sian babana timbus kaluar maribul-ibul, dungi mandotok muse dope baba nia pasabas-sabaskon.
“Aropku dabo angkang nang lilu dei Si Jalupis, ato sanga na dung mungkor do ia di suro an. Keta le ita pareso jolo !!! Ro ontang-ontang ni si Bania.
“Si Jalupis do ?!! Posma roa muyu di bayo i, na tarsimbil-simbil dei pangaroai na !!! I tambai si Adian muse.
“Simbil-simbil songonjia ?!! Ro muse sapa-sapa ni angkangi si Lindung, purak-purak na so i boto ia parange ni si Jalupis.
“Bo ... ulang do nida ia urum na manis, ulang-ulang ma jolo paida-ida pardalan ni bujing-bujing na megol-egol songon itik surati, anggo ia pe naron jama tot jama ulu mei dibaensa. Sidungna, mandok pisang pe picak domei non didoksa !!! Muripatangkas si Adian.
Mangkuling muse si Torkis : “Dodas dei angkang u ida ia di kobun-kobun pisang nai bariba, purak-purak manastasi bulung ni pisang na malos, naso kobun ni alai so. Taiba, anggota mata nia leng bilak tu paridian ni dadaboru nai julu !!!
“Songon i do ke. Bania, biado ning roamu, ita ligi do Jalupis tu suro nai dolok !!! Marsapa angkangi si Lindung.
“Pokatna do angkang, anggo ami rap olo do !!! Dialusi si Bania.
“Ning roangku ita na dua pe kehe paresosa, nalain nai leng di son”, ning angkangi si Lindung.
“Songon i pe jadima”, ning sadebana rap-rap.

Tolap tu suro nai dolok, inda na adong diida alai si Jalupis di si, bope abit karungna. Anggo lampu colok leng gara di bagasan ni suro i.
“Manida angkangi, inda nai si ia !!!” Ning si Bania.
“Olo u ida, tu diama ita jalaki ?!! Ro sapa-sapa ni angkangi si Lindung.
“Bia angkang muda ita ligi tartudolok sotik, donokkon pancur nai topi saba i !!! Ro alus ni si Bania.
“Aso angkon na tu si ?!! Marsapa mulak angkangi si Lindung.
“Arana dibagas na paduaon sian pancuri, adong na baru-baru, kan adi baru maringanan amangboru ni si Dame ?!! Ning si Bania.
“Olo ke, tapareso tu si pe jadi”, ning angkangi si Lindung.

Dung mardalan kalai na dua ira-ira tolu tonggak tartudolok, inda dao sian pancur i, ida alai adong na margorak-gorak i dinding bagas ni amangboru si Dame i. Murdonok kalai mardalan palan-palan, murmatangkas sanga aha na margorak-gorak i. Ma pasti alak dei, uluna i sanggopi abit karung, ima abit karung na somal i pake si Jalupis ambaen ulos modom di sopo podomanna. Paida-ida bayo nasoture i, murmilas ulu ni angkangi si Lindung. I jolo i ia sada batu panggodangna tarsa marapolom. Dungi irambankon ia sagogonia tu si Jalupis : “Puk”, tarbege sora ni batu ona dinding ni bagas i, ira-ira saeto diginjang ulu ni si Jalupis.
“Mamarmara”, ima obar naro dibagasan roa nia, salaos get marlojong sian i. Atia i lupa ia na dompak jongjong di ginjang ni losung. Arani i, bulus singgalak ia tu pudi, dungi tombom muse urut nia tu batu-batu nai pamispisan ni bagas i, untung ma inda mabangkir ulu nia.
Dung bisa ia jongjong mulak, ia pe marlojong saipas-ipasna tu julu mamota-mota saba. Tarsatonggak dungi, i lojong ia muse tu lombang. Sampe tu suro nai topi aekan, i basu ia muko, tangan dohot patnia. Dungi palan-palan ia maardalan tu jae manopotkon dongan-dongan na marlagut di sopo jago i.

Atia si Torkis mangida si Jalupis ro sian julu mandonok tu sopo jago i, bulus mangkuling ia : “Ngondia dei si Jalupis roa i ?!!”.
Si Jalupis pe murmurdonok tu sopo jago i. Ro sapa-sapa ni si Adian : “Tudia sajo damu, jalak-jalak angkangi si Lindung ?!!
“Olo, mauobanma sigaret ambaen di angkangi, ison bo”, ningia salaos patidaonsa.
“Aso do lolotna namangalapna maia tu suro nai dolok ?!! Marsapa angkangi si Retuk.
Indape i alusi si Jalupis, ma ro obar ni angkangi si Lindung na baru sampe tu sopo jago i : “Opat pat ni manuk ke Jalupis ?!!
“O ... o ... o ... lo ... ang ... kang !!! Opat pat ... opat pat ... ni ... ma ... ma ... nuknuk,” rorap si Jalupis mangalusisa arani tartomos boti biarna paida-ida aangkangi si Lindung na jobos-jobos ro tu jolo nia.
“Ala angkang, andigan do unjung opat pat ni manuk. Atia sihim pe panganon ni kudo santak tu ari saborngin on, leng na dua dei pat ni manuk, nga jungada boto opat patna”, murisurkut si Torkis.
”Kha ... ka ... kak ..., gakku adong dabo manuk na opat patna di lobu nai bagas ni amangboru si Dame i”, itambai angkangi si Retuk muse.
”Dungmei Retuk !!! Jalupis, dongani jolo au mambasu pat tu musojid nai julu”, ning angkangi si Lindung.
”Jai angkang”, dialusi si Jalupis salaos mengihutkon langka ni angkangi si Lindung sian balakang.

Dung tolap kalai nadua tu musojid nai julu, salaos mambasy pat di pancur nadong di kulak i, marsapa angkangi si Lindung tu si Jalupis : ”Aha do karejomu nangkin di lambung ni lobu manuk nai bagas ni amangboru si Dame i ?!!
”Inda unjung au tu si, mari-ari bagas borngin songonon mabiar dau i, angkang”, dialusi si Jalupis.
“Jadi ise dei bayo na liput sian i nangkin dung u topo dot batu ?!! Marsapa muse angkang i si Lindung.
“Inda uboto ba angkang, na miting dau di bondar nai lambung ni suro nai dolok”, ning si Jalupis.
“Ulangko margabus !!! Ho ma ia na ampuna abit karung na marcorak na songon i di huta on. I ambangko muse do au na rabun-rabun manuk. Akuma, muda inda, u darap ko naon !!! Murbolnang mata ni angkangi si Lindung.
“Sumpah angkang, inda au i”, ning si Jalupis.
“Amang ... marsumpah museng dope ho !!!” Ning angkangi si Lindung salaos mandarap-darapkon muko ni si Jalupis : “Pak ... pak ... pak”, tarbege sora ni darap-darap tolu kali.
“Ulang be angkang, mancit kulala”, ning si Jalupis get tangis.
“Ho dei kan ?!!” Marsapa mulak angkangi si Lindung.
“Inda angkang, na sala mata dei angkang i”, ning si Jalupis leng martidak.
“Amman ... leng na inda pe mangaku. Takok u pio do si Torkis tu son, na rap tangkas ami ida ho liput sian bagas ni amangboru si Dame i nangkin, bodat do ho !!! Murmuruk angkangi si Lindung. Dungi, i panenju ia boltok ni si Jalupis, i cipakkon ia muse urut nai. Murmurmarkoti doma ilala si Jalupis, get manetek doma ilu ni mata nia arani ancitna nai dakdak angkangi si Lindung.
”Ampun ... angkang, olo au deiiiii”, mangaku si Jalupis asok.
”Jadima songoni, i ulai ho dope parangemi na solabo i ?!! Murmagogo obar ni angkangi si Lindung.
“Indabe angkang, losi mau, inda ubaen be”, mangkuling asok si Jalupis set robak ilunia.
“Pade anggo songoni”, marasok mulak sora ni angkangi si Lindung. Dungi mangkuling muse ia mulak : “Adong dope sigaretmi, jia jolo sabatang !!!
“Isonbo ... angkang”, dialusi si Jalupis salaos manyurduon sigaret dohot kayapina.
Dung i pagara ia sigaret idupon i, i arsik ia muse tarlolot saotik, baru i pakaluar ia timbus sian baba dohot lubang ni igung nia margonti-gonti. “Tok”, tarbege sora dotok sian baba ni angkangi si Lindung arani sabasna ilala ia.
“Ketale mulak tu sopo jago an, inte-intean kalai non dita !!!” Ning angkangi si Lindung salaos mardalan murudur padua si Jalupis i balakang nia.

“Songon na marbosar u ida ulumu sian siambirang, Jalupis ?!!” Mangkuling si Kedan dung lalu alai nadua tu sopo jago i. I tambai si Kedan muse : “Na mangua dei luai, takok tokok ulumu tu batang ni ayu ?!!
“Indaba ... nai tinggang ni indalu dei ulu nia. Angkentong na porluan ilala ia get mangaligi manuk na opat patna di lobu manuk ni amangboru si Dame i”, muririsak si Adian muse.
“Olo ... anggo manuk na opat patna di itaon maia na dong i, anggo di alak na balokan, leng na dua dei patna, nga songoni Dame ?!! I ompas ia hata tu si Dame.
Ro alus ni si Dame : “Tarsongoni dei dabo bagian ni alak na marraja di ulu totna, ira-ira tarsongon te na hiang, murmalolot murmabau”, ben milasna roa nia paida-ida si Jalupis.
Pabege-bage risak ni dongan-donganna, mangkuling angkangi si Lindung : “Marsipan baba muyu !!! Adope marmodoman !!!

Dung gusar angkangi si Lindung, alai sude rap sip, oni markean sada-sada tu sopo podomanna be. Na tinggal di sopo jago i, ima angkangi si Lindung, si Dame, si Adian dohot si Bania. Inda sajia lolot dungi, sian sopo jago i tarbege ungkor na dohur-dohur : “Hhhzzzgghhhhooooooggggggggrrrrrrrhhhhhh ................”.

Gandoang, 12 April 2009

Boa-boa:
Mangido mohop ale ami perjolo muda adong gorar ni koum-sisolkot nami na sarupo dot gorar-gorar na adong di bagasan ni carito on, inda na i sangajo. Carito on dibaen sian parbinotoan nami satontang tu angoloan ni poso-poso sadebana di hitaan.

Boa-boa

ASSALAMU ALAIKUM WW,

TU SUDE KOUM-KOUM NAMI NA RO MARSILATURRAHMI TU BLOG ON,

MANGIDO MOHOF HAMI NASAGODANG2NA, ON DOPE SO BISA ONLINE HARANA SEGO WIRELESS DI SABA NAMION, DISAMPING NI I TARSIBUK SOTIK KAREJO (INDA BAEN NA DOHOT KUMPANYE BA), MOHON MAKLUM MADA KOUM2 NAMI.

WASSALAM

FADHLY ABADAN SYAKURO NASUTION

Senin, 23 Maret 2009

Sirangrang Torus

Muloi ma marningot au, taon pitu pulu lima najolo, santak tu marsiajar maposo iba taon lapan puluan i, bujing-bujing songoni tu inang-inang di hitaan, khususna di Mandailing, salalu dei marbaju kurung dot mar singgulu. Pala kehe iba tu pasar Kotanopan, tanda dei alak kita dot alak pandatang, harana halak kita totop dei marbaju kurung muda bujing-bujing dohot marsinggulu pala madung inang-inang.

Sabtu, 28 Februari 2009

Udon Tano ni Parbodat

Disada hadist ni Rasulullah SAW adong didok Ibana di hita na kira-kira bahasa Mandailing na songon on " Tuntut hamu ale ilmu i olo pe tu Negeri Cina". Harana dimaso i negeri Cina tarmasuk ma sada Negeri nadung bahat kemajuanna, khususna dibidang ilmu keduniaan.

Disada maso atiha dot au pangajian, pas atiha kaji tasawuf, idokon guru nami i ma di hami bahaso Manuntut ilmu tarmasuk ma sada kewajiban di hita sasudena, baik ia ilmu dunia tarlobi-lobi antong ilmu akhirat. Jadi, sampe tudia ato sabatas aha kewajiban dihita manuntut ilmu? Jawabna sabatas kaporluan dihita mantong, porlu dihita mar Tauhid, wajib hukumna mamparsiajari ilmu Tauhid, diwajibkon muse dihita sumbayang, wajib muse mada hukumna mamparsiajari ilmu sumbayang, puaso, zakat (pala dung sampe ukuranna), soni muse satorusna.

Carito on, inda dong maksudna untuk parjat-jati halak kita da on, cuma sekedar parsiajaran ma dihita on, ulang nian tu pudi niari adong keluarganta nasongonon, gorarna pe carito najolo do on.

Disada kampung di Mandailing Julu namargorar Kampung Tupudi, adong ma sada bayo namargorar harajaan Jalampas, karejona marbodat, maksudna paijur arambir ni halak pake bodat. Pala adong naget paijur arambir kalak, ijaki halai mai si Jalampas paijurna. Parbagianna antong sapulu dua, maksudna pala sapulu arambiri lapan di nampuna nai, dua bagian si Jalampas.
"Hayo, naik..... pilih, jatuhkan, lagi, turun!!!" ningna sajoma mandok bodat niai. I muse ma dabo bodat di Mandailing, angkon namar bahasa Malayu do so mangarti bodat i. Sampe sannari pe uida pala adong parbodat, leng namar bahasa Malayu ma i tu bodat i, padohal pala mangecek ia dot alak naro ngon Medan ba inda namangarti ia bahasa Medan (Malayu), tai balik-balik boto hamu anggo mangecek dot bodat niai madung rap mangarti ma halai i bahasa Medan (Melayu). Nalawak mai tie?.
Pendek ni caritona marrasoki Jalampas, marniat ma ia marjagal tu Medan, ima marjagal Udon Tano.
Dung lalu tu Medan, dapot Jalampas ma sada parjagalan na sian hayu martaruma muse, muloi ma ia marjagal kira-kira pukul 8 manyogot-nyogot. Adope, marroan juo ma halak antong tu pasar marbalanjo.
“Berapa satu?” ning sada bayo ma mandok Jalampas
“Naik!” ning Jalampas antong mandok bayoi, manaek muse antong bayoi tu parjagalan ni Jalampas i.
“Ini berapa?” ning bayoi muse mulak marsapa
“Pilih!” ning Jalampas mangalus
“Iya, sudah dipilih yang ini, berapa harganya?” ning bayoi
“Jatuhkan!” ning Jalampas muse
Idabuon bayoi udon tanoi, iambang ia baen na tahan banting, rupana sarsar dipantar ni parjagalani.
“Lagi, lagi!!!” ning Jalampas muse mulak
Mur idabuon bayoi udon tano ni Jalampas, mur sar-sar muse udon i, sampe akhirna marbadai halai. Untung ma boto hamu adong disi Polisi (halak kita muse) ima mandameon na.
Bulunggadung Mandailing, O Tano Hasorangan, Tano Hatubuan, Inganan Parmayaman, Lubuk Parkatimbungan, Sian Ranjo Batu Santak Tu Sihepeng, Tano Nagambur Nanapu, Ingkon Mulak do au pala marhepeng..... alaleee bayaaa...