Silalat di Angkola,
Bulung Gadung di Mandailing
Ulang marmayam amang di na sikola
Anggo gara-gara ni bujing-bujing



Kamis, 27 Agustus 2009

Papotang-potang Ari


Ari marayak pukul lima potang, lopo pe muloi ma sada-sada marbuka, tai ba ulang pangido homu kopi, inda na ilehen ni parlopoi dope i. Maksudna so marbuka, baen parsiapan marbuko do naron, ampot adong dongan na giot namabusi toge, sarabi, kolak pisang, dohot na asing-asing na. Jamanindos pe muloi sian pukul satonga lima nangkin madung ibuka ia juo ma lopo niai. Halak pe antong ro-ro sada ma tu lopoi marjugukan, songon sindokoni adong antong namanabusi parbuko, adong antong hum namarjuguk-juguk, papotang-potang ari ning dongan gorarna. Muda iangkat alak bagas si Jamanindos kue bongko tu tonga ni mejai, merdet doma ijur si Burhan mangidasa.

"Inda tarpacopat uda jom i i?" ningia ma mandok Jamanindos lao mangaligi jom di dinding ni lopoi.
"Bisa dobai mang, anggo baen jo" ning Jamanindos muse antong songon namargiri.

Jabat do potang-potang songonon, sangajo dabo marpucatan doma nida muko ni jolma i, sojia mantong dongan, gorarna pe namarkampung. Angke ngana jabat sajia parbedaanna dohot ari-ari biaso anggo na marusaho do antong ale gorarna. Manyogot leng na ke do mangguris, arian tusaba, potang doma so ro, aso antong le roa muyu inda poucat muko nai.

Inda sadia onok roma boru bujing ni Jamanindos nasikola di Medan maroban kolak pisang diginjang talam, torus ipatibalna antong di ginjang mejai. Ro pe antong danakon sangajo na Gaul parroana, inda porlu isia nabulan puaso, anggo pamakena totop songon pakean ari-ari di kota Medan, marsaraor pontong marbaju yu ken si. Buncilak mata si Burhan mangidasa, songon nalupa ia napuaso, lao mangkuling adop Jamanggutu.
"Imada uda baru parbuko da" ningna ma
"Parbuko ni ahamu dehe i, madung pukul lima sannari bo, tako naget makoruh do puasomu?" ning Jamanggutu muse lao mancelok boru ni Jamanindos sian pudi, rupana iape inda na tarorom nia na so mangaligi.
Inda sadia onok roma Jamanganggun tu lopoi, dohot semangat na get mardakwah. "Pala, bulan puaso dabo, inda tola sei modom sajo, karejo do iba songon dia nabiaso, marusaho do iba, inda nangkan ra i mijur udan sere tingon langit anggo naso sajo ina dilopo-on" ningna ma mamuloi kecek. "Ulang sai ipa lomah-lomah sajo iba niba, tai totop do ingkon nasemangat marusaho, harana biarpe sanga songondia duniaon pe porlu do ijalakan, harana anggo inda dapot dunia, susah juo dei iba get maribadah". Ijia ibuat ko panabusi ni parbuko, aha panabusi baju ari rayo, aha panabusi ni papah?". "Ulang dabo hita tiru-tiru songon si Burhan on bo, pucat songon mayat doma muko nia na puasoi, antong ngara ho ro tubagas so uajari ho naiparguruon najoloi" ning Jamangganggun muse palalu obar.
"Ah au apak jiarma soni pucat mukongku, daripada parguru apak i" ning si Burhan muse antong inda ra talu
"Bo, aso idokon ko songoni?" ning Jamanganggun marsapa songon na tarsinggung
"Aso antong inda cikar apak i, tai inda na puaso apak" ning si Burhan mangalus
"Mangua ning babamu?", "Ulang ko marsianyang da, natobang ma au, silop au non di ho marmara ho" ning Jamangganggun muse
"Ijia idaho au naso puaso ?" ningia muse palalu hobar
"Inda baen na jungada ba huida apak i mangan, cuma adong kuida sada indahan solot di janggut ni apak i, ngoni muse marmiak bibir ni apak, yakin kulala nabaru mangan dope apak" ning si Burhan lao manudu janggut ni Jamanganggun.
"Ah, ngadong bai", ning Jamanggun lao kaluar sian lopoi sareto mangapus janggut dot bibir nia.
***

Selasa, 25 Agustus 2009

TUNG-TUNG

Oleh : Syarifuddin Siagian
Email : saripuddin.siagian@gmail.com

Tungtung ibaen sian hayu bulat na ilubangi satonga,hampirdo di setiap musojid di daerah tapsel-madina adong do on.

pala inda itandai hamu dope,mulak ma hamu jolo tu hita an,kehe hamu tu masojid,ligi hamuma di sudut ni musojid i.pala adong nida hamu disi gantung hayu nagodang,ningroangku tungtung mai,anggo gulung do nida hamu dursat disi,inda tungtung i,bedug dei ningkalai gorarna.taiba dongan marjanji do ulang tokok kamu apalagi pas waktu arian di bulan puaso.ra dei ikojar halak sakampungi.

baen hita sannari madung di partongaan bulan sa'ban,inda onokbe nangkan na masuk ma hita tu bulan suci Ramadhan,taringot mada au tu tungtung na adong di musojid nami i di huta.

bia langa jabat dongan tungtung nai ?.

imada...pala masuk ma bulan puaso ibo ma roangku paida-ida tungtung i.harana nangkan na modar maia baenon selama bulan puasoon.
anggo di bulan na asing,jarang do ia di tokok,angkon na adong ma musibah baru itokok ia.anggo di bulan puaso naingotan kalak disia,apalagi mandonokkon marbuko.

disada maso najolo, mandonokkon bulan puaso,marpokat ma hami poso-poso di hutai,nangkan na ami makmurkon musojid i selama bulan puasoon.

"madeges amang i...au mandukung sepenuhna" ning amang boruima,kapala desa di hutai.

malam pertama sumbayang taraweh,dohot semangat 45 berangkat ma sude tumusojid an,lalu tusi madung bahat tobang-tobang di bagasan,jadi di suru ma bagian poso-poso dohot daganak di belakang.adong bagema namanggantung di teras ni musojid i harana habis tempat.

dung salose ma sumbayang taraweh,mulai ma martadarus,di buka alim ulama di hutai ma sebagai tanda martadarus di mulai.

saborngin,dua borngin lancar dope torus na sumbayang taraweh dohot tadarus on sampe tu malam sappulu na.harana anggo inda ro iba,ra dei idokon dongan namurtad.

malam pa sabolas na,mulai ma dongan-dongan on manyirik-nyirik tu balik ni tendai( pembatas ni dadaboru dohot alak lai ).

"sumbayang do nida hamu kawan si fatimah"....ning si ALI ma.

"sumbayang ..indu bo di baris paduana, patoluon sian pinggir" ning si umar mangalus.

"marjanji ami dabo nagiot marsuo naron habis taraweh di partadarusan ni nauli bulungan"...ning si ali .

"giot do ia langa di ho i" ning si umar busema songon na mangalap -alapi.

"nalayas ma roamu diau,bope kawan songonon nida ho au,nabahatan dei umak-umak namar nazar so au jadi babere nialai".ning si ali busema.

"olo ..uboto madai..aha nazar ni umak-umak i.bunuh diri sanga pindah sian hutaon",ning si umar busema inda tanggung pangarisakna.

salose sumbayang taraweh, sip-sip ma si ali kaluar sian musojid i torus mambelok arah tu parwudu'an an,baru mamintas tu topi dalanan.
lek gobak ma songoni abit karung na,lalu ma ia tu partadarusan ni nauli bulung an.

"e eh...udak ...giot tu dia do udak i",ning si maryam ma....harana tarparogok kalai di gang ni bagasi.

"mangaligi etekmu...disi do ia nida ho"...ning si ali ma laos pature-ture abit karung nia.

"inda pe ro udak"...ning si maryam ma dung ipareso ia tu bagasan.

juguk ma songoni si ali di golap-golapi painte si fatimah.

sian musojid an tarbegema madung mulai alak martadarus,nauli bulung pe mulai ma martadarus.

anggo si fatimah inda pe na mungkap mukona.ma marsak sajo roa nisi ali.

kehe au naron tu musojid an,aha ma udokon disi umar,ning roa nia sajo ma.

sampe tonga borngin ipainte ia,anggo si fatimah inda na marnaro.

akhirna mulak ia tu masojid an.ipa podom-podom ia ma di teras ni musojid i.

kira -kira jam 2 tonga borngin,mulai ma markumpul tu lambung tungtung on giot manokokna.

tibo ma waktuna sahur get itokok ma tungtung,mamago tokok-tokok na.
ijalakan-ijalakan inda tarida.madung adong bage nagiot mambuat batu giot baenon panokokna.
akhirna tarpaida ma , hape nai parbantal nisi ali do tokok-tokok nai.

indabedabe.....baen goyakna roa ni halaki,di angkatma si ali tu keranda ( tempat ni alak na mate ) na adong di sudut ni musojid i.
di tutup halai ma paten-paten dohot sajadah.

sekitar jam tolu mulai ma i tokok tungtung on.inda tanggung simburna,itarik bage dei mik ni musojid i ipadonok tu tungtung on anso martamba kuat sora na.
adopentong...mulaima marsibalosan dohot musojid naibaribai songoni juo musojid nai jului.madung satonga jom anggo tungtung on na torus dope i dakdak.

imantong ributna halak disi,anggo si ali umpe tarsonggot.

sodar ia, baen na sumbayang subuh do alak,iambang ia namanyumbayangkon ia.
golap songoni nida ia,taiba perasaan nia di bagasan musojid i do ia.iligi ia tu kanan sompit,iligi ia tu kiri sompit,akhirna iangkat ia tangan nia tu gincat,bo mangkat antong tutup ni kerandai.

baen songgotna roa nia,sanga aha so dibagasan kerandai ia,mangangguk doma ia lao mangalumpat siani.

bo rupa alak nagiot sumbayang di musojid i pe tarsonggot buse.iambang kalai na adong disi namate mangolu mulak.marlojongi buse sian musojid i.

adong bayo nagiot bahang ,ma mambaca innalloha wamalaikatahuyusolluna alannabi , irambankon ia mik nai ,terbang ia sian i.

bo... baen na rap tarsonggoti antong,akhirna itokok buse tungtung.

heran kalak...nabaru itokok dope waktu subuhi,ma mangkuling buse,marroan kalak tu musojid an.

keuntunganna.....inda tanggung rami ni halak nasumbayang subuh waktui.

akhirna rap mar sipantataan ma songoni dung habis sumbayang subuh.


SELAMAT MEMASUKI BULAN SUCI RAMADHAN 1430 H.SEMOGA KITA MENJADI HAMBA YANG MENDAPAT RAHMAT,MAGFIROH SERTA ITKUMMINANNAR.AMIN.

Marhaban Ya Ramadhan (Satorusna)


Tu Koum-koum sasudena, olope na songon natarlambat, hami mangucapkon "Marhaban Ya Ramadhan 1430 H,

Mangido Mohof Lahir Dot Bathin

Mudah-mudahan ilehen Tuhan tai dihita sasudena Umur, Kekuatan, Songoni Rasoki na Halal untuk bisa hita mar amal-ibadat di bulan na Muliaon, Amin Ya Robbal Alamin.







FAS Nasution & Keluarga

Senin, 10 Agustus 2009

Marhaban Ya Ramadhan (Lanjutan)

MARPANGIR

Danau Aek Godang Panyabungan

Ning Rosulullah SAW (Saro jitana) : "Sugari Iboto Ummatki Sanga Aha Na Adong di Bulan Romadhoni, Pasti Giot ni Ummat ki Sugari Angkon na Romadhon Dei Ari-arion".
Ita tindo jolo carito najolo on :
"Atiha di Mandailing Julu najolo dompak daganak iba markisar taon pitu puluan i" ning Japardamen muse ma mamangkal carito. Pala donok ma bulan Puaso (markisar sapoken nai doma), nabahatan mai karejo ni halak di kampung. Naso unjung mangontang anak yatim mangan pala bulan-bulan naasingna, mangompoti bage mai mangontang mangan anak yatim, iambang kalak najolo i roangku bulan puaso maia na porlu mangan natabo anak yatim i dot di bulan ari rayo. Padohal di ari-ari naasing pe salain ni i, leng namale do baya anak yatim i. Tai ba dongan marsitorang do, onpe nadung nadegesan mon, harana ipadaion pancarian niba saton i di anak yatim olope nasakali mangan maia tai margule tatak (manuk / pandok ni daganak), nga ale roa muyu antong koum-koum?.
.
Mur donok bulan puaso, mur ma ribur muse mai di kampung, naso unjung-unjung manyapu alaman, mangompoti mai isapu santak tu taruma, diar tokok ulu di tiang tongai, pokokna taruma angkon na isapu so ias. Padohal Pala ari-ari biaso, marnambur bage doma pat niba pala get ke tubagas baen pot-potna dot jarangnya isapu. Tai boto hamu anggo sakalion likek doma alaman ni bagas i baen iasna. Songoni juo dibagas, muloi sian tataring santak tu tonga an na licin mai ibaen, isalutapkon muse mai tu pantari katapang so marmiak, itamba muse dope dot lilin. Singgo longang iba dibagas, tarsulandit pala mardalan.
.
Pala di alak si partani antong, na ipaspas juo mai karejo so salose karejo sude, biasona mangordang mai disaba manyuan kacang goreng. Markisar dua poken tongkin nai puaso, marbabo kacang mai disaba torus modom di sopo sabai painte-inte potang ari. Pala mangguris antong na i tonggor mai (ari-arion iguris sobahat aekna), harana pala masuk bulan puaso, ra dei mar tolu ari maradian dei jolo di kampung pasonang-sonangkon torus maribadat.
Anggo donganku si Caman na asik musei mai pature Arsikan*) nia di muara ni Aek Lilian an, so adong siloon pala dung siap taraweh, biaso dapot mai incor, sulum, aporas, dot siduri (siating) imai gule pala mangan andostorang.
.
Markisar opat ari nai so puaso, sada-sada marroan mai halak sian ranto. Pala binege ma tuter ni Sibualbuali i sian nadao sanga kalakson ni ABS i, ilojong mai tu dalanan manyambut na ro sian ranto, dapotan mai non iba roti olope nasangkoping maia. Icubo muse mai parsiajaran na disikola Rindangan ima marbahasa Malayu.
"Aku mangan cabek aku da, ciak-ciak lala aku, dapat aku-aku" ning si Mardin mai mandok babere nia naro sian ranto na sabaya dot ia.
"Mamam indannya!" ning iba muse mai mandok anak si Muldop na haor marmayam di alaman i ikojar kojar umak nai. Ning roangku songon na bebas ilala daganak i baen lapangna parlojong-lojongan di kampung inda songon di Medan antong sompit.
Tolu ari nai so puaso santak tu cogot ma puaso, marrami-rami muse mai halak kehe ziarah kubur, muloi ma sian margotong-royong halak sakampung hinggo sada-sada keluarga manopoti simatobangna sanga ompungna atope koum kahanggi nadung parjolo tu adopan ni Tuhan tai. Mambaca Yasin, mar takhlil mai halak dikuburanan ari-arion, inda dong mantakna, parkuburan i pe sude ias mai isapu.
.
Poken pangabisan di Kotanopan (pandok ni halak najolo doda dongan), manabusi bante mai di lombang, ioban mai tu huta. Manombo antong marpantak di kampungi, ikoyok mai sada lombu sanga orbo so adong gule andostorang tongkin nai. Muloi muse mai muap ombu-ombu na isaok sian bagas nasada tu bagas nasada, merdet mei ijur niba baen malena.
Ro muse mai pangumuman sian musojid mandok gotong-royong, ipaias mai musojid muloi sian bagasan santak tu kakus, ipasang mai gaba-gaba di pintu gerbang di kampungi, torus ikobetkon mai abit namartulisan "Marhaban Ya Ramadhan, Hormatilah Orang-orang Yang Berpuasa".
Cogot ma puaso, sadarion bahat mai na kehe marmangan-mangan. Deba antong mardahan di topi ni Batanggadisan, sadebana antong ioban indahan sian bagas tu jambatan na diginjang aekan. Mangan mai marrami-rami, lao mar tata lao margiri.
.
Get masuk ma Kotu Ashar, marrami rami mai bujing-bujing dot inang-inang, marpangir di Batanggadisan. Gorarna peantong halak najolo, ngana dong dope antong baya sampo masoi, ibaen halak mai sian arambir, topung, pandan musang, bungo-bungo, dohot na lain-lainna. Aupe inda na aru mangarti au ba dongan, harana najolo antong karejo ni adaboru dei. Mar si irpaskon obukna mai, iporo dot salin maridi, mar sianggoan obuk muse mai bujing-bujingi sanga pangir nise na uskusna.
.
Dung pindah kami tu Mandailing Godang taon lapan puluan i, jarang doma tarpaida diau namarpangir nasononan, tai asing muse do cara marpangir dison. Alak lai adaboru marrami-rami mai tu Parjek (Parjegangan) najolo di Aek Godang, marmangan-mangan torus marpangir alak lai adaboru. Anggo amang ni danak dot inang ni daganak marsipangiran, antong nabiaso dei, madung sundatna mai. Tai anggo on ba ngada, bujing-bujing rap poso-poso marpangir, sanga baen namalosok pe ayah ni bujing-bujingi mamangir boru niai antong inda uboto. Sanga nadung ipaido izinkon di poso-posoi pe di amang ni bujing-bujingi so ia mamangir boru nai, inda mangarti iba.
"Alaaa, tai homu pe najolo ioban komu do boru ni Ompung Jalumpat tu Tobat Marambe marpangir, aso nga diaek musojid ipangir komu, songon naso unjung sajo homu maposo" ning si Rumbuk mandok Japardamean.
"Ah, inda uingot bai be, lupa-lupa ingot ma au i" ning Japardammean lao jongjong sian jugukan niai, roangku ila roa nia.
***
*) Di Mandailing Julu adong sada cara manangkup gulaen idokon arsikan. Pala adong tano na hadaratan, tai bisa do imasukkon tusi aek Batanggadisi, i tobot mai, ilata paten dot durame naget bucuk. Isusun batu pandindingna sabariba, igonang mai, baru irompoan diginjang nai dot bulung karangbir, durame, soni dot bulung ni tiolu na ioban sian aranganan. Muara pas dei adop batanggadisan. Pas tonga borngin pala bulan puaso sanga manyogot iarsik mai, itaon lokah ngon muara nai so ulang lari gulaen i.

Senin, 03 Agustus 2009

Marhaban Ya Ramadhan


Marngaok
...
Ari hira-hira pukul pitu (pitu) dope manyogot, Jamanombeng madung juguk tondo martungkol isang di pantil-pantil ni lopo ni alak si Gundur i. Pahae-pahulu mata nia mamandang motor namarlewatan, manombo ngangang bage songon naso manyodar. Sanga namangetong motor na lewat pe Jamanombeng sanga baen naso jungada mangida motor inda binoto. Bele-bele asyik songoni, roma Jabolbol tu lopoi, tarpaida disia juguk tondo Jamanombeng, torus marsapa ma ibana :
"Aso do bongak-bongak ko Jamanombeng?", "non mamolus naso nida ho muse patureon ni dongan"
"Inda na bongak au da ale dongan, Sadarion sabolas Sya'ban ma, inda jabat tolu poken nai puaso muse ma hita, songon na taraso ma ulala angin-angin ni puaso i dabo"
"Bo, tai isajoma painteon ta namangoluon, bulan puaso, bulan na paling mulio ibagasan sataon, bulan na spesial bulan maribadat, tambana bulan na patabo-tabo'on, ubege-bege caritona nagiot mambungkas muse ma on tobat godang, so adong tongkin nai gulaen di poken pala dung masuk bulan puaso.
"Imada, iba pe binoto do dabo satontang tusi, tai biama, on songon namarngaok-ngaok muse ma ulala boltokku, mungkap muse ma maagku, padohal anggo bulan-bulan na lain inda na unjung marngaok".
"Inda get puaso au ningmu nanga, so jelas!!!" ning Jabolbol mandok Jamanombeng songon na tar holas.
"Baen jolo kopi paet dua umak Gundur!!!" ning Jabolbol muse mandok parlopoi.
"Kopi susu ma langa dongan pangido, mur martamba mungkap muse ma naron i maagku on" ning Jamanombeng mandok Jabolbol.
"Madung ra au antong manggarari kopi paetmu, mangido susu doho, tai di bagasan adong do roangku susu, inda manyusu ho nanga borngini".
"Iambang kodo ambeng au 'ntong manyusu, ulang ko se roncam dongan le, madung rap tobang be ma ita, gaor kopi mi so minum kita, inda pake sigaret dongan on, pinomat Gudang Garam sabatang?".
"Aha do so igaor kopi paet?, pusuk dot imbako mu madung habis nanga?"
"Ah, anggo timbako pusuk api-api nadung ayam-ayam dei sian najolo, cuma pala Gudang Garam pot non mur soring soraon" ning Jamanombeng lao pature juguk nia.
"Manombo dabo sangajo madung maila ma ilala, paompu ale madung dua sian anakta nagodang nai, on nagiot ro muse ma parumaen, iba na leng songonon dope jungalna" ning Jamanombeng. Ibalun ia muse timbako nia torus ipatik ia pangidupan, iombuskon tu ginjang torus isirup kopi dua tolunsirup, isandanrkon ia ulu nia lao manatap tu nadao, torus ipalalu ia muse ma marcarito.
Dia Aek Saba dabo najolo marbuka dei lopo olope bulan puaso, lopo ni umak Bustak di topi ni aek an, tai sannari ngana dong ubege be harana adong parjanjian, : "Ise-ise namambuka lopo dibulan puaso, inda itarimo nasunatna".
"Ngoni, taringot di lopo namarbuka nangkin, sonjia muse dei ibaen antong manutupna?, na piga meter muse dei ijalakan palastik panutup ni lopo nibai i? ning Jabolbol lao marngkardak.
"Marjagal do maksudna dabo, inda itutup dot palastik, na bongak maho ale" ning Jamanombeng
"Inda itarimo nasunatna nangkin songonjia muse?" ning Jabolbol songon na penasaran
"Pala mate iba, inda ro halak pas martolong, hum na wajibna sajo maia na ro halak, misalna, paridi iba, manyumbayangkon iba torus dot mangkuburna. Songoni juo pala pabagaskon iba, hum namarikahkonna maia naro halak".
Pala poken di Panyabungan, ibalakang beskop Tapanuli najolo bise dei marbuko iba arian, anggo sannari ngana bisa be. Isada maso jungada mai songoni di Pasar Bawah Kotanopan, ibalakang ni Parbantean i, utungkus sate dot lomang songoni dot cendor, upas-pas sada-sada au disi, bo rupa ro polisi manangkup kami, amang.... naila mada, ibaris mantong hami roamu di tonga pasar i, itonton kalak lao mangankon. Di Panyabungan bulan puaso nalewat jungada juo mei songoni, uida mai. Adong sada anak boru mangan sate di balerong i (mungkin na marhalangan), bo rupa tarpaida juo di Polisi, hona gusar anak borui, naila ma uida roa ni anak boru i.
Ah, au dongan na dao juo ma ulala ujajok tano di ginjang duniaon, muloi sian Medan, Padang, Pakanbaru, Jakarta, torus tu Batam, inda adong daerah songon di ita on ketatna na mar agama, on mai naidokon ni halaki roangku "Madina Yang Madani".
"Pala tu sabaan iba le ke ari-arion, curiga muse mai halak, ibagas ale nga bisa marbuko harana daganak na puaso do sude, aropku sataonon ipaksa doma jolo puaso on, nga ale roa muyu Jabolbol?" ning Jamanombeng lao mangaligi tu samping.
Bo, rupa inda na disi Jabolbol be, nadung ke maia tu bagasan lopoi manonton tipi, na sado-sado Jamanombeng do rupa namarcaritoi, gakku ingoran ia carito ni Jamanombengi. Sapala mangaligi ia tupudi, mangkair kalak nasalopoi paida-ida Jamanombeng.
***

Kamis, 23 Juli 2009

Si Sakban Lahirna di bulan Sya'ban

Masojid Musthofawiyah Purbabaru


Gorarna pe Mandailing (MADINA), inganan ni Pasantren na marbaris muloi sian Siabu santak tu Muara Sipongi. Halakna pe 90% na marugamo Islam, tontu saotik bahatna muloi sian gorar torus tu bahasa nadung bahat do iangkat sian Arab khususnya na mar bau Islam. Jadi nangkon jabat heran, anggo manjalaki halak kita tardokon do namomoan anggo di ranto. Umumna gorarna marbahasa Arab itamba marga di balakang nai.
Jadi umbaen ni i, muloi sian gorar-gorar ni Nabi santak tu gorar ni bulan santak muse gorar ni ari na sian Arab madung dodasdo ipake halak Mandailing jadi gorar ni parkaisonna (pinomparna).
  • Si Sakban, bararti na lahir di bulan Sya'ban mai, songon bulan na sannarionan. Torus tu si Romodhon (mudah-mudahan sampe ita sude tu bulan i da), torus muse tu si Syawal. Manombo ibaen kalak Syawaluddin (makasudna Agama na di bulan Syawal mai). Tai boto hamu dongan, manombo ibaen kalak juo parsianyangan, i simbilkon dongan jadi Sawaluting. Ah dongan, roangku da baen naso iboto nia dei artina. Dzul Qo'dah pala lahir di bulan Pangapit, Dzulhijah pala dibulan Oji, manombo ibaen kalak bage si Arofah pala pas ari nai halak wukuf di Padang Arofah. Muharram, madung jelas antong i pala lahir di pangkal ni taon. Pala lahirna dibulan Syafar dibaen kalak juo mai gorarna si Syafar, inda Syafaruting ba. Rabiul Awal dot Rabi'ul Akhir, biasona ibaen kalak gorara si Maulud, harana baen na bulan Maulud i. Jumadil Awal dot Jumadil Akhir pe dodas juo dei ipake dongan, apalagi antong pala lahir di bulan Rajab, nadung pasti mai ibaen kalak gorarna si Rajab.
  • Gorar-gorar ni ari pe soni juo, sian Arab dei asalna : Akad, Sinayan, Salasa, Roba'a, Kamis' Jumahat, Sabtu. Pala Ari Akad poken di Malintang, Ari Sinayan Poken di Maga, Ari Salasa Poken di Kayu Laut, Ari Roba'a poken di Laru, Ari Kamis poken Panyabungan dot Muara Sipongi, Ari Jumahat Poken dijia? Ari Sabtu di Kotanopan.
  • Muda goar ni Nabi antong, ulang be madung pasti mai ipake sude muloi sian Ompungta Nabi Adam AS santak tu junjunganta Nabi Muhammad SAW, na i pake ni dongan mai sude mambaen gorar ni pinomparna.
  • Olo'ntong tehe, deges madai, harana antong Gorar on doah do dai. Muda ibaen ia gorar ni anak nia si Yusuf, doahna antong so ganteng mai songon nabi Yusuf. Anggo baen na kotak mukona antong madung surat-suratan dei sian najolo, na ponting mandoah. Songoni juo pala ibaen gorarni pomparanna si Mukmin, anggo baen na karejona mangkaremuti, mungkin baen na so makbul dope doah nai. Pot cogot kaduan ibalikkon Tuhan tai tu roa nia tu dalan na denggan ise na sanggup manghalangina? Nga ale roa muyu koum koum?.

*****

Selasa, 21 Juli 2009

Isra' Mi'raj (Na i dokon Hamba Allah)

Maha suci Allah, yang telah memperjalankan hamba-Nya pada suatu malam dari Al Masjidil Haram ke Al Masjidil Aqsha yang telah Kami berkahi sekelilingnya agar Kami perlihatkan kepadanya sebagian dari tanda-tanda (kebesaran) Kami. Sesungguhnya Dia adalah Maha mendengar lagi Maha mengetahui. (Surah Bani Isroil ayat 1).

Jadi, na i maksud hamba Allah na didokon di surah Bani Isroil na di ginjang ima junjunganta nabi Muhammad SAW, na ipardalankon dohot jasad songoni ruh ni ibana muloi sian Mokah santak tu Palestina, santak muse manaek tu langit.


Tai hita on sasudena pe didokon juo dei Hamba Allah asal cukup syaratna, songon pandokon ni Ulama adong boto hamu sambilan (9) syaratna, :


  1. Menundukkan Kepala. Muda mardalan diginjang ni duniaon, suang songon halak na mijur sian tangga na lampas, pala dung mijur suang muse tano na idegon on tano namar gelombang. Jadi angkon na adop toru do so ulang susat, soulang muse tarsoltu pat niba. Totop unduk adop toru, inda logang tujae tujulu, inda muse jongang suang songon na hona sibongang. Sonon ma pardalan na i contohkon ni Nabinta Muhammad SAW tu hita.

  2. Bersikap Lemah Lembut. Ulang sai naget purpar obar niba, ulang sai na giot goyak sajo roa di halak, ipabahat sobar di ginjang tano ni Tuhanon. Disada maso, ro sada halak masu tu Masojin ni nabinta (Masjid Nabawi) di Madinah, bo rupa marsitijur bayoi tu tiang ni masojid i, goyak roa ni sahabat, tai ro Rasulullah halak na muliaon, ipaias ia dot tungkot nia, iapuskon ia muse miyak uskus tu tiang i, hinggo sampe sadarion adong isi sada tiang na salalu iapuskon halak miyak uskus.

  3. Sholat Tahajjud. Anggo on sangajo tarpayah dalanonkon bagi halak naso ra, apalagi angon nangot tonga borngin, borat mada mata niba. Ibaen le beker, ipamate dei mulak pala dung mangkuling, tai on ba targan so biaso do'on, anggo jabat do dung somal Insya Allah na tarsonggot dei dohot sendirina. On ma dabo sada amalan na godangna disamping ni sholat Maktubah. Muda hita ligi Rasulullah SAW, pala ngot ibana tonga borngin, ipir-pirkon ia mai aek tu muko ni 'Aisah so ngot modom, so rap sumbayang. On pe dongan patut doda ita tiru on bagi hita alak lai. Tai bagi hamu adaboru dongan anggo naso iboto hamu dope sanga songondia parroha ni amang ni daganak ni ulang dongan baen soni, non muruk ia tu hamu. Jadi sondia doma carana muda iba nadung markeluarga? Mungkin songon pandokon ni gurungki ma soni, ibaen parjanjian lao modom, sanga ise naso ra ngot, i pir-pirkon aek tu muko nai.
  4. Selalu mengingat akan mati
  5. Sederhana Membelanjakan Harta
  6. Menjauhkan diri dari yang menyekutukan Allah
  7. Menjauhkan diri dari Perkataan Yang Bohong
  8. Mau Menerima Pengajaran dari siapapun
  9. Selalu Berdo'a kepada Allah SWT

Muda dung cukup na sambilan i, bisa juo mai hita on sasudena di dokon Hamba Allah, tai pala urang dope Makhluk Allah dope gorarna i.

Senin, 13 Juli 2009

Manindo Tu Jolo

Malapat lapat baya ria-ria
Naompas tu batang koje
Ulang lalat dongan manjalaki dunia
Pikirkon do sibuk ingkon namate

Layang layang terbang melayang
Ditoru nai alak namanyabi
Muda masuk dongan waktu sumbayang
Tinggalkon majolo karejo mi

Panyabungan tu Kotanopan
Antara nai Purba Lamo
Duniaon porlu iparsitiopan
Akhiratna antong Ulang sanga Mago

Bulu Parapat Baen Tulila
Bulu Tolang di bagasan Kadangan
Muda lalat kita baya manjalaki dunia
Pasti manyosal di adopan ni Tuhan

Muda maragat di tonga harangan
Ulang lupa maroban Taguk
Muda lalat kita baya manjalaki sinadongan
Inda dong ubana ita nasongon namartanduk

Manangkok baya pasar di laru
Manuat dalan tu Tambangan
Inda dong sudena nangkan nalalu
Anggo lalat marangan-angan

Unte Manis Baya Di Kayu Laut
Obanon Tu Batunadua
Pala Ro Baya Si Malaikal Maut
Inda tardokon naget maradaboru dua

Manangkok tu Roburan
Tarpaida Sorik Marapi
Dung Lalu Dope Saulakon Tu Kuburan
So baru Taraso Milas Ni Api

*****

Kamis, 02 Juli 2009

Na Muapan Do Ulala

"Pala sompat ko non kei jolo tu sabantan da, simprot jolo emei, ro au non parpudi, palalu tabusi ubat na non di lopo ni alak si Porngasan!", ning ompung Jamanduda mandok si Bundong di lopo na di topi dalanan disada maso manyogot-nyogot.
"Jiarma ompung, mangan jolo satongkin tu bagas, so marangkat au!" alus si Bundong lao manggarari kopi nia salao kaluar sian lopoi.
Dung salose mangan, ibuat si Bundong simprot, ibuat ia muse epeng, torus marangkat tu lopo ni alak si Porngas manabusi ubat ni eme, soni sigaret sabungkus.
Di hutai dabo sangajo si Bundong sajo mai na dodasna isuru-suru halak pala adong karejo natarborat, imaia i pangomoan nia, muloi sian manajak, manaru eme, manyangkul, manyimprot dot na asing-asing na. Si Bundong on halakna na togos, songoni na ringgas, ima so jopna roa ni halak manyuru ibana.
Taringot di Ompung Jamanduda, ibana on dung lobi ma opat taon nadung bariba tangan do, tai sondia hangoluan di namar kampung, angkon na leng markais juo do baya so bisa manuduk. Jadi biarpe nadung tobang ompungon, leng na marsaba juo dope soni tu na mangguris. Tarlobi-lobi muse saba dot gurisonna nadaon sian hutai.
Jadi imada, marangkat juo si Bundong maroban pompa soni ubat ni eme, marpalan-palan manangkok, manuat, mangarereng tu saba ni Ompung Jamanduda an. Mulbas kodok si Bundong satangandalan dope pardalanan, natangkok pe simulak anjing, rupana tangkokan dope dalan tu saba ni ompungi, tai bia bahenon, madung di olo'on nangkin, tarpaksa juo marangkat.
Markisar dua jom, lalu ma si Bundong tu saba ni Ompung Jamanduda, maradian 'ntong si Bundong di sopoi marongok satongkin baen lojana didalan. Siap mangidup sabatang, muloi ma manyimprot eme si Bundong di sabai. Habis satonga teng (tangki), inda tahan be ilala si bundong lojana, kasidunganna dapot ia akal. Iboja-boja ia sabai so pas songon nabaru karejo manyimprot, siap dung i, isimprot si Bundong dinding ni sopoi ni ompung Jamanduda i, baru i puntoling ia modom painte-inte ro umpungi sian huta. Mungkor dot merdet doma ijur bari nia di las ni ari i baen sinok ni namodom, sampe inda sodar ia madung kotu ari.
Inda sadia onok tong roma ompung Jamanduda tusabaan, tarida disia madung modom si Bundong di pantil-pantil ni sopoi, torus ingoti ia:
"Madung siap do nanga simproton i mang?"
"Madung ompung"
"Bo, na isar doho manyimprot tie?"
"Uompot nangkin ompung, dompak so las ari i"
"Ooo, imada, naisar ulala, ubatna pe nadegesan roangku, namuapan do ulala torus tu sopo on".
Aso'ntong nga muap, angke isimprot si Bundong sopo ni ompungi, hum naget paoto-oto'on halak sajo, apalagi sonon, ompung-ompung, ulang dongan ita tiru on.
Bulunggadung Mandailing, O Tano Hasorangan, Tano Hatubuan, Inganan Parmayaman, Lubuk Parkatimbungan, Sian Ranjo Batu Santak Tu Sihepeng, Tano Nagambur Nanapu, Ingkon Mulak do au pala marhepeng..... alaleee bayaaa...