Silalat di Angkola,
Bulung Gadung di Mandailing
Ulang marmayam amang di na sikola
Anggo gara-gara ni bujing-bujing



Jumat, 09 April 2010

Marsipanaekan

Bo, ibo roa ni Nasadai marhasil juo doba antong Lubuk Larangani, buktina pas atiha mambuka di Ari Rayonai, rongom doma jolma marsioban jala, lukah dot durung sian huta balian. Tardokon rap marrasoki do sude, paling remis ma lopeh modal, dapot juo mamanggang gulaen di Batang Gadisan. Torang ari nai margulaen muse ma sakampung mangarsik tahalak na adong di Batanggadisan, dapot juo gulaen na bahat, marbagi sahutai sasusuk be sa rumah tangga. Sidung i hira-hira dua hari, marpokatma sude masyarakat di alaman bolak sanga tu aha do baenon epeng sian hasil ni Lubuk Larangani. Marsidok nai dokna antong halak nabahat, tai dapot juo kaputusan bahaso Satonga hasil nai ibaen ma manabusi genset so marlistrik di kampungi pinomat pala borngin, Satonga nai ibaen ma marburu.

"Marburu aha muse dei pareban, carito ni aha muse do nangkinon?" ning Jamungkor na baru masuk tu lopo ni Jamangombak i lao juguk markombang sila sareto mangangkipi karipik-karipik ni goreng pisang na adong diginjang mejai, maksud nia roangku so ulang mambayar .

"Ima so ulang ijagoan sajo ibagasan da, lalu mai tongkina nai inda ibotoho sanga aha namuba di banuaon, bo...sanga aha mantong namangganggu suan-suanan i di hutai, pala dopot antong babi dua ribu saikur, pala herek saribu, kotok lima ratus" ning Tobang Jageduk sian jugukan niai.

"Oooo, soni do caritona nangkin, palalu hamu songkoni so manangion iba, baen komu jolo kopi paet le bae sendokna" ning Jamungkor lao mangkaluarkon gulo pasir sian cakuk nia (iambang ia rongku inda marjagal gulo pasir parlopoi so ioban ia gulo nia).

"Iba'ntong muloi sian najolo angke namarburu babi maia hobi dot tape niba, jadi najop mada roa niba na adongon acara marburu" ning Jageduk lao pature juguk nia. Ari sinayan nai marangkat ma hami pitu alak tu tor Napa-napa marburu babi. Rap marsioban anjingna be songoni dot "Sinapang Tunggu Dulu" sada be (nidok sinapang 'tunggu dulu' atiha paporangan i dei najolo, tarpaksa painteon jolo harana porlu pamasuk sabut, masiu, soni kip na padohal sinapang ni Bolandai 'bren" do, idok kalak juo dei sinapang "Jojal", adong juo mandokna sinapang "Sabut" baen napake sabut ni arambiri).

Aropku dabo tarsabatang pangidupan dope hami manangkok, mangkongkong ma anjing ki git mangkojar babi, upalua antong tali nai, soni juo dongan-dongan sasudena, manyarsar ma hami di arangani mangkopungna. Aupe markolit ma di batang ni tarutung na godang, ampot non lewat sian jolongku babi i ning roangku mada. Inda sadia onok siani, tarbege ma diau maturapak ro sian dolok, rupana botulmada babi nagodang namaranak poso mangadop tu au. Sapala naroa muyu ubingkaskon sinapang inda ra bingkas, padohal babi i madung mangarah tu au sareto mangalo harana madung mabugang pambaen ni anjing nami nabahat i. Upacopat usandang sinapang, uambur tu sada batang ni ayu torus upanaek tu ginjang. Anggo babi i namartaon dope di toru painte au mijur, sapala upareso sinapang "tunggu dulu'ngki" rupana baya na so upasang dope 'kip' nai. Dung hupasang, baru utembakkon.....pangggggggg.... bingkas sinapang. Dung ni dope so tumogar kulala sotik, harana pas tartembak au ulu nai.
Tai boto hamu songon na adong kulala naganjil, muloi sian pat santak tu tangan tarlumobi indorangku songon namanyiak kulala, sapala upareso madung mabarbar sude. Heran au sasada au diginjang ni dangka i. Sapala ning roa muyu dung hu pamanat-manati rupana baya batang ni "Dap-dap" do na upanaeki, pantasma so mangkabar-bar sibukku" ning tobang Jageduk lao mandabu pat nia sabariba (rupana baen asikna namarcaritoi nangkin, madung iginjang bangku ni lopoi ma pat nia aduana).
"Aupe boto hamu, i maia i na biarna au pala markarangan" ning Jamungkor muse manyambut carito ni Tobang Jageduk i. Poken nalewat boto hamu hami pe dohot inang ni daganak najebu ma dongan. Naroha moyu, dompak asik-asik mangguris kami nadua di Laing-laing an, sapala naso binoto-binoto mangalintas babi nagodang. Baen songgotna au, uambur tu batang ni hayu, unggal hayu nai, lao magulang au tu rura an, tarbege di supingku sora na mandoik, rupana baya inang ni daganak do natarpanaek au i baen biarna, bo rap magulang kami nadua 'ntong. Dung lalu tu ruraan indape habis biarku, uambur muse tu batang ni hayu, lupa au jabat inang ni daganak, sapala naroa muyu unggal juo hayu nai, rupana baya batang ni pisang karangan (pisang si uncim) do na upanaeki...
"Anggo i antong madung carito gabus mai ubege, inda mungkin naso tarbedaon ko nadia halak bagasmu, nadia pisang karangan, nadia batang ni hayu" ning Tobang Jageduk mandok Jamungkor
"Homu pe inda mungkin na so sodar komu i manaek batang ni dap-dap" ning Jamungkor muse songon na holas
"Ah, keta le dongan namarpokaton, roma katuai i sadun bo" ning Japardamean lao haruar sian lopo ni Jamangombak i torus manyarak Jamungkor dot Jageduk nadung get marsitanganan di lopoi.

Selasa, 06 April 2010

Jala Marguru Marsapa Songoni Mangido Gogo


Assalamu 'Alaikum WW,

Santabi sampulu tu adopan ni koumku di Bulunggadungon.
Baennadong do nasolot di roa nami..!, pade doroai amipadalan napurannamion...?, diamantong nangkinon di dalan nihata sosurdu burangirnami ima namanaringoti amimada na sian Barbaran namandung putus pokat dohot tahi bahaso ami nangkan pajongjong sada Masojid di Barbaran. Oni muse Parrumbukanon madung sampedo Ami topot halak Namalo Manggambar dohot mangatak ayu salaos mambilang sanga kira-kira sadiado biayana, roantong alusni ibana on tarjumalah doon lobi urang 1,3 Milyar dung uetong2 ningibana maradopkon kami.
Marningotimada koumku karejoon antong nasangat do godangnion, baen aranion antong jala marsapa do tukoum pot marlomo nirohado di hal karejo namion songoni marguru mangido gogo arana nada mampuamion manjama karejoon anggo hami sajo, di hal ningon mada soro ami manopothamu koumku solang sayang gari sere nalamot namandung tarkumpulkamion. Satontang pambangunan, Insya Allah haami dasorma hira-hira bulan opat (April) on.
Tarsongonon dope koumku nadapot usampeon hatana, hurang lobina mangido mohof, mudah2an satopot ni surat elektronik namion, tu sude koumku dalam lindungan ni Allah SWT, Amin Ya Robbal Alamin.


Sebagai penyaluran
No rekening bank Mesjid Alfalah Barbaran
Bank Sumut Cabang Panyabungan : 340.02.04.012973-1.
(Ato ligi hamu di blog nami na adong di toruon)



Wassalam,
Muhammad Husein Nasution

Selasa, 23 Maret 2010

Mangiutkon ma au soni

“Ahado ibaen jomu lae?” ning parlopoi mandok Jamanungkanan nadung lobi satonga jom manonton TV.
“Baen kamu ma jolo susu coklat, palalu epeng itapak pake kuah” ning Jamanungkanan tong mandok parlopoi leng adop TV i.
“Napeto nai do dabo, ulang margiri, dompak margura-gura aek bo, tako naget manaru pasir do hamu tu lopongkon?” ning parlopoi mulakan marsapa
“Tes paet ma soni baen kamu jolo sakalion” ning Jamanungkanan asok tai tarbege, padohal saonok naon pe leng na tes paet maia inumon nia.
Hum na isirup nia dope tes paet i, mangompoti mintop mada lampu (PLN), padohal nangkin nadompak asik-asikna dope Jamanungkanan manonton na marbal antara PSMS Medan vs Madina FC (rap hita doahkon dongan jadi kenyataan marjaya sepakbola di Madina on). Baen milasna roa ni Jamanungkanan, ipas-pas ia doma marcarito.
"Lima taon na jolo dihamian" ningna ma dabo lao manyargut goreng pisang si raja. Atiha pas manopotkon bulan Rabiul Awal, disada ari dung sidung sumbayang Jumahat, jongjong ma katua i marpidato.

"Assalamu 'Alaikum WW, maradopkon kaum muslimin sasudena, tubarisan ni mora na toras, lalu tu hatobangon, songoni na ipatobang, torus tu na tobang-tobang, santak tu namatobang tu, inda tarmasuk Tobang julu Botung". Harana di maso on hita sasudena nadonokma tu bulan Rabiul Awal, ima bulan Maulud ni Nabinta, jadi adong sada dua tolu dongan na mangalehen usul tu hami, ima anggo setuju do dihita sasudena, disamping ni hita mangarayaon Maulud Nabi tongkin nai, rap hita adongkon ma jolo sada acara marmangan-mangan hita nasakampung. Godang haropan nami pinomat sakali sanoli ibagasan ni sataon rap markumpul kita so leng tarjalin silaturrahmi, sondia do dongan-dongan, setuju do hita luai on?"

"Setujuuuuu" ning halak nabahat, tarutamo Jamangupat, nadung tarkelong markusandar ditiang ni masojid i, rupana ujung nai maia natarbege disia 'mangan' nakabotulan muse nangkin lao marangkat Jumahat inda sompat ia mangan jabat, harana tarlambat ro mangguris. Ima so torus ia mandokon setuju, harana baen na ibege niai ujung nai 'mangan', iambang ia antong na adong na marontang malim torus mangan.

“Anggo na rap setuju do hita sude roangku, rap ita tunjuk ma Oji i sebagai katuana marangkap Bendahara, setuju do hita ale dongan?”
“Setujuuuuu” ning halak na rami muse.
“Jadi malom akad on, rap markumpul ma hita disikola Madarosahan, ulang lupa rap marsioban inang ni daganakna be, harana halai juo do tongkin nai on angkan na bahatna markarejo, pature panganon, dohot na asing-asingna” ning Katuai muse lao manutup pidato.

Hita papondok carito, tibo di malom Akad nai, marangkat ma oji i dung siap sumbayang Isya manuju Madarosah na adong di hutai ima di tajulu, sementara oji on antong tinggal di tajae do. Itongandalan pasuo ma diibana halak namarjugukan dilopo ni Jamangombak, iontang oji i antong namarjugukan nadisinan, marsidok na idokna soni alak na di lopoi.

"Pajolo hamu ma oji, ro au non parpudi" ning Jamonis ma pajolo-joloon

"Anggo nangkan naron do so ro hamu ba ale, leng na parpudi mai gorarna, inda mungkin parjolo hamu i" ning oji i antong songon namanyindir Jamonis.

"Hami mangiutkon ma hami songoni dabo" ning Jamamudun muse ma sian topi leng asik soni manonton TV.

"Keta ma ni, ro mau on" ning Jabontar lao manyirup kopi paet

Mardalan antong torus oji i dohot rombongan na ra dohot marpokat manuju Madarosahan, tarparogok muse di tongandalan dohot inang si Lokot, "keta le dongan namarpokaton" ning oji i muse.


"Ah, hami mangiutkon ma hami dabo roangku songkoni" ning umak si Lokot mangalus.

Mur hita papondok carito, sidung marlugut, marpokat ma halak di Madarosah i, tai boto tar satonga maia panduduk ni kampungi na hadir, nalaian nai absen do sude. Dapot juo ma kaputusanna saborngini bahasona mambayar iuran 10 ribu dohot danon sasuat par rumah tangga, setuju na hadir, tokok meja, salose pokat.

Torang ari nai, simbur ma halak sude tu usahona sonjia na biaso, songoni juo oji i pe marangkat ma tu saba. I tongandalan pasuo muse mulak dohot inang di Moncot rongkon inang si Dapot, marsapa ma halai nadua di oji i.

"Tarsondia do hasil ni pokat tai borngini oji?" ning umak si Moncot ma

"Bo, inda na ro hamu nanga borngini?" ning oji i antong purak-purak marsapa

"Get roma da hami borngini oji, tai le bele-bele papodom daganakta na menek nai, bo tarpodom muse au" ning inang si Moncot.

"Amang si Moncot aso inda ro?" ning oji i muse mulak marsapa

"Tai ima le, dung do salose sumbayang magorib, ipagulung ia i pantar tonga i, na mungkor muse ma ia, 'tor rura tu jae tu julu' na ning ungkor nai ma" ning umak si Moncot mangalus. "Jadi tarpaksa mangiutkon doma ami songkoni roangku" ningia muse mangulaki.

"Imada, Anggo sian parpokatan borngini, so bisa hita mangkoyok lombu antong pinomat, jadi rap mangalehen epeng ma hita 10 ribu par rumah tangga, torus antong danon sasuat, soban mar pitu tasir, kantang sakilo, lasiak sa ...." inda pe salose oji i mangecek, bulus burangkit ma inang si Dapot.

"Inang go inang ojiiiii, ijia dei baya i polukan i jabat sai bahaaaat?" ning na ma dabo

"Anggo masalah poluk-mamoluk ba dongan inda mangarti au i, tu amang si Dapot ma dokon komu ampot tarpoluk ia" ning oji i muse antong mangalusina. Torus muse ipalalu ia obar, "Ima dabo sakali nai inang, pala adong naget pokaton, ulang sai namangiutkon sajo iba, marusaho do iba dohot manghadirina, pala inda setuju iba i dokon di halak nabahati, on i ontang marpokat dor namangiutkon, salose pokat burangkit ko" ning oji i lao marisar-isar kehe, rupa songon na adong ilala ia namanyosak sian boltok nia muka belakang.

"Ison epengna bo ipar, goreng sada, kue bolu dua, kacang goreng sada, gudang garam sabatang, hurang nai padomu hamu jolo dohot natuarian, cogot domai ampot deges ari bisa mandaek!" ning Jamanungkanan lao jong-jong mambuat catur. Iambang na get ke maia tusaba, hape na get manjalaki alo muse ma marcatur.

***

Salamat Mamili Calon Bupati / Wakil Bupati Madina
Periode 2010 - 2015
Awas, Ulang Sai Na Mangiutkon Sajo Hita, Ulang Muse Sala Pili
Bo, Tongkin Nai Ronjom Kita...

Selasa, 02 Maret 2010

Ba Duo Diateh Ban


Jungada do ale dongan-dongan, koum-koum nami taringot hamu atiha ita najolo marsiajar mangaji dibagas ni guru mangaji? Di toru ni taon lapan puluan i, inda pe adong buku Iqra' songon na diparsiajaran ni daganak sannari. Jadi maso i, buku Omma dope gorarna (ibuat goar on ima sian Juz Amma. Amma on ima pangkal ni surah An-Naba' juz 30). Sampe diari sadarion tarutamo dikampung-kampung di Mandailing leng na ipake juo dope buku Omma on, olope sada-dua tolu sikola madung manggonti on dohot buku Iqra'. Maksudna sarupo do da on, rap marsiajar mangaji Qur'an, somalo muse sumbayang, dohot na asing-asingna.
.....
Songon dia na dung rap hita maklumi, khususna di Mandailing tardokon do roangku 95% na marugamo Islam do. Islam on ro na sian Arab, marbahasa Arab, jadi tontu antong angkon na iparsiajaran do bahasa Arab on, so malo iba mangaji, mangarti muse iba pala sumbayang sanga aha nadidokon i, songoni do ning apak Guru so denggan iba namarugamo on.

Taringot di parsiajaran Bahasa Arab atiha mar Juz Omma na jolo, i eja ma huruf Hijaiyah on sada-sada, iloguon muse, kira-kira songonon : Alif, Ba, Ta, Tsa.... sampe Ya. Sidung ni : Alif diateh A, Alif Dibawah I, Alif di Dopen U = A-I-U, Ba Diateh Ba, Ba di Bawah Bi, Ba di Dopen Bu = Ba-Bi-Bu... sampe muse tu Ya. Sidung Songkoni : Alif Duo Diateh An, Alif Duo Dibawah In, Alif Duo Di Dopen Un = An-In-Un, Ba Duo Diateh Ban, Ba Duo Dibawah Bin, Ba Duo Di Dopen Bun= Ban-Bin-Bun. Ido Anggo Aslina cara mangejana. Tinggal Lagi atiha dompak daganak iba najolo, ipotong-potong bahasa nai ipapendek so ummomo basaon, jadi songonon. Alif Date A, Alif Bawa I, Alif Dopen U = A-I-U, Ba Duo Date Ban, Ba Duo Bawa Bin, Ba Duo Dopen Bun = Ban-Bin-Bun.

Muloi sian daganak au najolo, ma dung heran ma au on sapetona, aso songoni mangejana, makasudna bahasa nai doda, harana pala sian Bahasa Arab antong sugari, songonon dei mangejana : Alif Fatah A, Alif Katsro I, Alif Domma U= A-I-U, Ba Fatahain Ban, Ba Katsrotain Bin, Ba Dommatain Bun=Ban-Bin-Bun. Anggo sian Bahasa Malayu (Indonesia), songonon muse dei sugari mangejana : Alif Diatas A, Alif Dibawah I, Alif di Depan U=A-I-U, Ba Dua Diatas Ban, Ba Dua Dibawah Bin, Ba Dua Di Depan Bun=Ban-Bin-Bun. Pala Sian bahasa Mandailing, sugari angkon songonon : Alif Diginjang A, Alif Di Toru I, Alif Di Jolo U=A-I-U, Ba Dua Diginjang Ban, Ba Dua Di Toru Bin, Ba Dua Di Jolo Bun=Ban-Bin-Bun.

Senin, 08 Februari 2010

Kasih Sayang Ni Ayah Umak

Oleh : Syarifudin Siagian
Email : saripuddin.siagian@gmail.com
Web : http://aeksingepu.blogspot.com

Sasakali dongan mangaji ma jolo hita,ulang carito najolo sajo,marpupu lek mangkardak-kardak iba ,lupa tu kewajiban.di hari rayo i nabahatan halak natangis dung salose sumbayang hari rayo,usapai ma sada bayo nahum gogo tangisna nangkin waktu khutbah i."nasangat ma uida tangis ni udai,aha do na mangua" ningku marsapa.sambil mangapus mon-mon nia idokon ia ma bahaso dompak so puasoi ro berita tu sia namadung jumolo simatobang nia alak lai.inda bisa ia mulak harani sibukna karejo.tar sapoken nai so hari rayo ro busema telepon na madung jumolo buse simatobang nia dadaboru.bisa do nian gari mulak,tai inda dong tiket be,harana madung di boking halak.imada dongan na dua tolu dalan-dalanna so mungkap tulisan on.-

Di sada ari marwasiat ma Lukman tu anak nia " o amang ..ulang ko manyakutuon Allah,dohot tu kedua orang tuamu berbuat baik lah " ( Alqur'an )

"imada amang...sobinoto hamu hebatna orang tuantai tu hita" ...ning ayah i ma waktu marsiajar di purba baru.

"pala durhako iba amang tu ayah umak niba na santak godang dosana,syirik doma di ginjang ni i.lek ning ayahi ma waktu manorangkon tafsir jalalain.

anggo waktu i inda na tusi roa i sanga aha jabat tujuan dohot maksud ni obar ni ayahi.
nadenggan do au dohot ayah umakku,ningiba mei di bagasan roa niba.

dung sannari ma muloi taraso sanga aha nai torangkon ni ayahi. harana zaman on pe torus marputar songon roda ni padati,najolo atau sannari hita sebagai anak, sannari sanga pe aduan hita nangkan manjadi ayah atau pe umak. rupana na santak hebat holong ni orang tua niba i tu iba,ima sebabna so inda tola durhako tu alai.

UMAKTA

mulai sian hita dibagasan kandungan,ma mulai ijago dainangi panganon nia, parpodom nia,anso bisa hita tetap selamat lahir tu ginjang ni dunia on.

lahir kita tu diniaon,manetek doma ilu ni dainangi waktu mangalahirkon kita ,tai anggo dainangi tetap senyum, apalagi dung binege ia hita tangis,"ulang ko tangis amang ..ison do umak mu,ning dainangii ma sambil mangumma hita.pala ngot iba tonga borngin parjolo ma dainangi ngot pasusu hita dohot mangaligi sanga maraek do lampin nai.

dung malo ma hita mangecet,ro dainangi sian kobun sanga sian saba,kadang maroban panganon ataupe gulaen,ipamasak dainangi ma baru di payakkon dainangi di jolonta,

" aso inda ipangan umak.." ningiba ma.

" pangan ma amang ...butong dope ulala" ning dainangi ma sambil senyum.i paligi-ligi dainangi ma hita namangani sampe siap dohot inda lupa sasakali di lap ia ma hurum niba.pala dung siap iba mangan,baru ma mangan dainangi.

dung masuk iba sikola,ipasip dainangi ma sude sanga aha keperluan niba dompak so kehe sikola,dung berangkat iba,baru ma kehe dainangi tu kobun sanga pe tusaba.

tammat ma iba sikola,idokon ma tu dainangi bahaso hita nagiot kehe mangaranto. ise do parjolo natangis ??manetek ma ilu ni umak i,kehe ma ia maripas-ipas tu bilik anso ulang binoto ia natangis.

" indon amang hepeng simpan-simpananku salolot naon,on ma pake, pade -pade ho amang " ning dainangi ma sambil mangumma hita lao pabuatkon kita tu motori.

satiop sumbayang mando'a ma dainangi tuhita anso di lindungi tuhan hita di ranto ni halakan,satiop mangan...manetek ma ilu nia,borat mangaumkon indahan i harana tarbayang tu anak nia sanga na mangan do di ranto ni alakan.

dung sekian taon kita di ranto ni halak,mulak ma hita tu huta , hita tatap ma muko ni dainangi ma mulai matobang,muko nai pe ma mulai markerut,tai anggo senyum kasih sayang nai inda mago.

" bo...maro ho amang.." ning umak i ma sambil mangkaluk kita,itatap umak i buse ma hita sian ulu niba torus tu patniba." sehat do ho amang " ning umak i ma sambil mangapus ilu.

tar dua poken do hita di huta,berangkat buse ma hita tu ranto,senyum ma tarida umak i , bope ilu lek mardabuan sada-sada.

disada ari urang sehat ma umak i,manelepon ma hita tu huta manyapai kabar ni umak on.aha ma idokon umak ta.

" nangkon pola marsak roamu amang , madung ma songon na masehat kulala" ning umak ima tu hita.

hape tar tolu ari do dungi ro berita tu hita bahaso umak i madung di pio tuhan untuk selama-lamana.

AYAH TA

waktu menek kita..tarpaida ma dihita ombar tai marmayam sambil manulak motor-motor,

" ayah ..di au na songoninan " ningiba mai.

hape ayah i na baru mulak dope sian apea,namuap gota dope badan nai.senyum ma ayahi tu hita " incogot ita tabusi ti amang,hita daek jolo gotan tai " ning ayahi ma mangelehen semangat tu hita.

pala mulak ayahi sian kobun sanga pe sian saba,di suru ia ma umak i manjalaki hita anggo inda tarida hita di bagas.

dung masuk ma hita sikola ayah on pe inda lupa tetap mangelehen semangat tu hita.disada ari ro ma hita manopotkon ayah i.

" ayah ..tabusi ma jau sepeda " ningiba ma.

itabusi ayahi ma di hita sepeda, ipalua ia ma sasakali waktu marsiajar sepeda hita,pala madabu ma hita,mabarbari pat ni hita.

" inda pola bia amangi,i tandona na giot malo" ning ayahi buse ma mangelehn semangat,bo pe di roa nia mancemaskon hita,tai inda di patidaon ayahi.

akhirna dung malo ma hita,dohot perasaan bangga di palua ayahi ma hita.

di waktu pengumuman di sikola,inda kehe ayahi be mangguris sangape tu saba,kehema ayahi dohot tu sikola manangion pengumuman on,pada saat tarpio ma hita sebagai juara.inda sodar ayahi jongjong ia sian bangku niai,mangelehen tepuk tangan , dohot perasaan bangga di paibul ia doma tenju nia tu ginjang.

dung tammat ma hita sikola,hita dokon ma tu ayahi bahaso hita nagiot kehe mangaranto.dainangi lari tu bilik,anggo ayahi lek tetap do tenang tarida,padahal anggo di ate-ate nia marngot-ngot mamikirkon nagiot marsarak dohot anak on.

di tiop ayahi ma bahu niba lalu itampar-tampar ia " pade -pade ho amang di ranto ni halakan" ning ayahi ma lao pabuat kita tu motor i.padahal sabotulna na poran dei roa ni ayahi mangkaluk hita,tai inda di patidahon ia.

dung berangkat motori,kehe ma ayahi tu batang aek an,ibasu ia ma mukonia ulang tanda namanetek nangkin ilu nia.

di waktu mangan ma ayah umakta di bagas,marpupu ma umak i tangis. " na payah ma ilala hoda hum songoni dope " ning ayahi mei tu umak i,ia pe na lao jongjong mai ke he tu bilik mangapus ilu nia.

di atiha najolo, di tulis dainangi ma surat tu hita,dipataru tu kantor pos,anso lek malua lungun ni rohaon.

unjung dei le ita sapai sanga ise dei namanyuru umakta manulis surati? hape ayahta do manyuruna.

pala dung sannari, " telepon jolo si lian " ning ayahi mai tu umakta." tai hope mangkuling , au manangion pe au " ning ayahta buse mai.

pala dung siap umak i martelepon,langsung mei di sapai ayahi umakta sanga bia kabarta sanga sehat do hita.

dung dewasa hita,hita sampeon ma tu ayah umakta bahaso adong dadaboru namandung cocok di rohanta,giot marrencana ma hita patobang roa.

juguk ma hita di pelaminani,tangis ma dainangi sambil mangelehen nasehat tuhita.purak-purak ma ayahi manaili tu ginjang manaonkon aek ni mata nia ulang madabu.palan-palan di hapus ia ilu nia dohot induk tangan nia,sambil manyirik tu hita.

jop do amang roangku diho,holong do rohangku diho ,bangga do au di ho ninna ma di roha ni ayahi sambil mangapus muko nia na marrara manahan tangis.

tanpa hita sadari,di sada hari roma surat sanga pe telepon tuhita namandokon bahaso ayah umak tai madung mulak tu haribaan ni Allah swt.

MADUNG AHA LE NA BISA HITA LEHEN TU AYAH UMAK TA ???

jadi onpe dongan na dua tolu,pala hita na berada di ranto ni halak sannari,waktu sehat dope ayah umakta,telepon kamu alai,sapai kabar nialai,dompak so ro alak na lain mangelehen kabar di hita.

pala ayah umak tai madung parjolo tu adopan ni tuhan,hita do'a on kalai,mudah-mudahan di tarimo di sisi Allah swt dohot di tempatkon di tempat na sa deges-degesna.

Jumat, 05 Februari 2010

Bulunggadung Na I Ompapkon

Najolo ni narobi, dompak daganak dope iba, pala gule bulunggadung ma ibaen dainang dongan ni indahan, namarsak mai roa niba mangan.

"Alaaaaaa, madung bulunggadung muse antong i baen umak" na ningiba mai.

"Imaia na adong, pala get mangan natabo ho, kei jalaki tu batanggadisan, oban tuson so upamasak" ning dainang muse antong mangalusisa.

Muda hupikir-pikir sannari sangajo peto do dabo ale baya na idokon ni dainang i, anggo adong do i baluang i garing sanga lelan, bo jiama igule dainang i antong bulunggadung. Apalagi dung songonon iba pe matobang ma, taraso juo ma ilala songon na irasoan ni dainang i najolo. Caritona atiha dompak tinggal di Padang hami na jolo taon 90an i, dor mai ipamasak inang ni daganaki gulaen laut harana i maia na momona disi guleon (baen na itopi ni laut i).

"Gulaen sajo, gulaen sajo, inda mangan au" ning anakta siangkaan mai

"Ahado jo so mangan ko?" ning inang ni daganak marsapa songon na holas

"Bulunggadung na iduda do jau" ning daganaki muse ma mangalus

"Ijia do ijalakan ison losung pandudana?" ning inang ni daganak i muse lao manyirik au.

Walhasil i tuktuk inang ni daganak i juo bulunggadung nangkinani tu panggilingan i, dung masak, marsurak muse ma daganaki.

"Inda tabo, pake losung do pandudana" ning na muse ma.

.......

Tulisan on dongan sakadar manggonopi tulisan boti judul ni blog ta on do on, bulunggadung. Isamping ni bulunggadung na i duda, adong dope cara pamasak bulunggadung ima iompapkon.

Tu hamu ale sude inang-inang, pot songon na markurang ida hamu mangan ni amang ni daganaki, ulang dongan padiar-diar komu soni. Harana molo hurang godang jomakna, hurang muse mai naron gogona hurang muse mai angkat ni paculna. Pala hurang angkat ni paculna, alamatna angkan na marlambat mai so siap tohap i. Halak tongkin nai madung manyuan, iba na mambatangi dope, halak madung boltok emena, iba na lao manyuan dope, eme ni alak gumorsing, eme niba na boltok dope, halak siap manyabi, iba na mamuro dope. Tung-tung mai sudena amporik silopak dot lobe-lobe i tu saba ni bai, markoti mada i, inda pe balana na ro sian toru (monci) sidung mai non kaji-kaji. Paisar kamu ale inang-inang buat kamu ma aek di galas, oros tusi unik mar limangkoros, danon sanjomput, bonang sajongkal. Oban ma tu Datu Janggutan, padoahkon ma, ulang lupa nabau-bau so adong naron panulbasisa. Pala inda mampan juo non, pio hamu bidan na i lambung ni bagas i, buncilak dei non mata nia midasa. Tai ulang tinggalkon pala dompak paresona non bidani, itiopi ia muse non bidani, sae muse obaran ni halak. Harana uboto dei anggo amang ni daganaki, obuk dei namamontar, ipon dei manartaldusan, anggo parroa nalumobi dei posona. Tandona ari poken na lewat, na so unjung-unjung dei ia marsilua lopek sian pasar, mangompoti ma sakalion marsilua lopek ia dot katupek. Iambang inang ni daganak baen na mesrana rupana baya baen litakna do namarjagal lopek on.
....
Ahh dongan mur rarat ma naron on carito on.
Olope nadung rap tobang dabo, inda mangua i sasakali i ulakan mulak carito-carito najolo i, dompak martobat-tobat dohot amang ni daganak i. Pot pala tempo daganak i sikola, pala dompak pere muse karejo. Rap mar rami-rami tu sabaan, olope na manajak parsopoan non iparar mai. Papodom ma amang ni daganak i di sopoi, baen anggunanna, bue-bue ma... modom marulak-ulak maho ucoook... modom...modoooommm, balik dei antong tile. Maksudna daganak na menek nai do.
Pala dung marmodoman, get kotu ma ari, mardahan ma mar salapan takar. Painte-inte malampot, calong ma di topi durui so adong gulena non, ima bulunggadung na i ompapkon.
Bahan-bahanna :
1. Bulunggadung, pusuk-pusuk nai, ulang batang nai, muruk non amang ni daganak.
2. Torung (inda marimbar sanga torung aha) tola torung incor (torung tunjuk), torung bombom,
torung balanga (torung manggis).
3. Rimbang
4. Lasiak mar satonga kilo
5. Balanak gilingon (tutungon), pala inda dong ikan tori (macok, badar) tola juo
6. Sira
Cara pamasakna :
Pala get malampot ma indahan i, buat bulung pisang na poso sotik, baen iginjang nai. Bulunggadung, rimbang dot torung basu jolo, baen ma diginjang ni indahan i. Tutung ma balanak (arasak) gilingon i. Pipili lasiak i, torus gilingma dohot balanak nangkinani, ulang lupa manyiraina. ima na idokon i alak sambal tuktuk soro babiat.
Buat bulung pisang mar tolu hodong, paombang di tonga ni sopoi, sungkapkon indahani di tonga nai, ulang lupa pasimbah jolo bulunggadung na iompapkon nangkinani. Baen ma itopi nai dohot sambal tuktuki. Painte-inte ngali, ngoti ma amang ni daganaki, ontang sumbayang satongkin soni dohot daganaki. Dung salose non baru ma rap mangan. Pala indape kehe juo ida homu mangan amang ni daganak i, roangku dongan pade mai itulbas, boo... ampot natarsapo do dongan...

Selasa, 02 Februari 2010

Kari Suleman (Takik Sadari)

Oleh : Syarifudin Siagian
Carito on dongan sakadar carito do da on, ampot ngabinoto adong na hona gorarna ataupe kampungna inda nai sangajo i, tai na ituntun dei pandok ni angkangi FAS sian Panyabungan, maksudna di luar skenario dei pandok ni alak jaeyan.

Imada...taringot iba dabo pala adong di hitaan na marnikah, adong ma di tabalkon rajai sada gorar tu iba, gorar harajaon ninna. Gorar on pe martingkatan-tingkatan do on rupa, adong napake awalan, misalna :

JA, JA ULTOP

SUTAN, SUTAN MANGKUTUR

MALIM, MALIM MANONGA

KARI, KARI SULEMAN.

Marmocom-mocom sasue adat na adong di hutai.

Jadi adong mada sada bayo naipatobang adat ima namargorar si Jobbar. Sasue dohot adat na adong di hutai, si Jobbar onpe di baenma sada gorar harajaon ima gorarna KARI SULEMAN.

Tarsabulan kalai dung marnikah, ro ma surat ni uda ni alai sian Medan.

O..amang..anggo naso adong dope karejomu di huta romaho tuson, ning uda ni alai ma di surati.

Adopentong...ipasiap ma sanga aha-aha na porlu, harana alai giot pindah ma tu medan. Di atiha malam jum'at ikoyok ma manuk dohot di undang ma ombar balok songoni hatobangon, mangido izin songoni mangido maaf idia adong selama naon nasala di pangkuling dohot di panaili.

Hari ahad nai berangkat ma alai manengget motor Sampagul ima namanuju tu medan. manetek baya ilu nimata harani sedihna maninggalkon tano hasorangan i. Mandada ma si Kari Suleman dohot alak bagas nia sian motori lao mangapus ilu, motor pe marangkatma manuju tano pandaraman. Lek marangan-angan ma songoni Kari Suleman di bagasan motori, sanga tarsongon dia do kota Medan i.

Hira-hira pukul 2 subuh maradian ma motoron di sada rumah makan di daerah Siantar. marturunan mantong kalak sian motori termasuk ma Kari Suleman dohot alak bagas nia.

lek jongjong ma songoni alai na dua di samping motori songon namarnipi.

"anggo giot mangan ipari tu sadu ma bo " ning supir motori ma tu alai.

"bo..parmanganan do langa on,uambang madung sampe" ning roa ni kari suleman.

"olo lae.." ning kari suleman antong.

mardalan ma kari suleman dohot alak bagas nia tu lopoi.

sapala ibege ia alak mangecet-ecet inda na bahasa mandailing be,ma maruba tu bahasa indonesia.

" malo doho marbahasa indonesia.." ningiama tu alak bagas nia.

" sotik-sotik abang" ning alak bagas nia ntong.

dung juguk kalai di bagasan lopoi,ro mantong pelayan ni rumah makan on marsapa.

" mau makan pak...? ninna ma tu alai.

" olo...eee, iya..." ning kari suleman antong sambil mikim.harana gidik roa nia baen na marbahasa indonesia i ia.

"sayur nya apa pak...? ning pelayanon buse ma.

hop ning roa nia,aso iboto anak boruon sanga alak dia ami.antap tehe idokon dei gorar ni huta niba pala mangan di lopo songonon ning roa nia..

" SAYURNALAMPAS.." ningia buse ma tar kuat.marsiligi doma alak na dompak mangan disi.

"bukan itu pak... maksud saya Kari nya apa...? ning pelayan on busema.

ammang....gorarku pe binoto ia do rupa.langa baya giot mangan pe angkon naidokon juo dope gorar harajaon niba ning roa nia buse.

" KARI SULEMAN....! ningia buse tar gogo,sahinggo tarsonggot doma anak borui.

akhirna pelayan naipe marsak roa nia,ipio ia doma supir ni sampagul i.baru itorangkon parmotor sampagul i sanga aha do gule ni alai.

"ooo...." ning kari suleman."uambang antong angkon naidokon dei gorar ni huta niba dohot gorar harajaon niba anso tola mangan"ningia ma sambil mikim.

" iya maksudnya gulai nya apa?" ning pelayanon buse ma mulakkon sambil mikim juo.

" apa sajalah" ning kari suleman buse mangalus.harana pala idokon ia non mabiar buse ia sala.

akhirna ioban pelayan nai doma daftar menu na tu jolo ni alai,ilehen ia tu kari suleman.

"pilih aja pak yang mana yang suka" ning pelayanon ma sambil manyodorkon daftar menu nai.

ibaca kari suleman mantong sada-sada.

ikan goreng
ikan bakar
ikan gulai
ayam goreng
ayam bakar
ayam gulai
rendang
telor
DLL

"ho anggi nai dia do di ho " ningia ma adop alak bagas nia.

" abang ma songoni mamilina sarupo do mai " ning alak bagas nia buse mangalus sambil markuayam.

" na onan madung ma dor hita pangan,ning roangku on doma bo naso unjung hita pangan" ningia adop alak bagas nia."pinomat ulang jadi parcaritoan kita" ningiama manudu tulisan na paling toru.

di pio ia mantong pelayan nai,

" minta yang DLL dua piring ya..."ningiama sambil mangalehen daftar menu nai tu pelayan i.

giot mangkardak doma pelayan i manjagitna,itiop ia boltok nia sambil marlojong ia tu dapur idokon ia tu dongan nia i " kasih hidang dulu yang di sana " ningia lao marlojong tu kamar mandi.

inda sadia onok roma nasi dua piring dohot gule na adong lima bolas piring,inda lupa gule bulung gadung nai duda sa piring.

" ah..nahebat ma alakon" ning roa ni kari suleman ma dung di hidang di jolo nia.

"DLL do nai pangido ro na onan, anggo on na biaso do uida on sarupo dohot tulisan nai ginjangi nangkin..." ningiama adop alak bagas nia.

" aupe gari naporan dei roangku mandai na itudu ni abangi nangkin" ning alak bagas nia buse sambil mambuat indahan.

akhirna gule bulung gadung i doma ipangan kalai.

habis carito.
takik sadari do on hahahahaha.

Jumat, 29 Januari 2010

Parmainan Waktu Daganak

Oleh : Syarifudin Siagian
Email : saripuddin.siagian@gmail.com
Web : http://aeksingepu.blogspot.com

Dompak menek iba najolo nabahatan permainan-permainan khususna tu daganak , muloi sian na

MARKALEREN, sada parmainan manggunaon kaleren pake goba( tano nailubangan) alakna bisa duahalak sampe opat kalak,pala dung goba iba,hona tartembak iba kaleren ni dongan nibai,monang ma iba i , di iba ma kaleren ni alo nibai.

MARKATUJU, alatna koje ( karet gelang ) dohot lidi,alak na bisa dua halak sampe opat kalak. ibaen ma lidi na unduk,baru ipayakkon di ginjang nai koje,itembak ma sian jarak tertentu,pala hona iba madabu koje nai sian lidii torus inda dais be tu lidi nai,sanga sadia na madabui,i manjadi iba puna.

MARLUPIS, alat na bungkus ni sigaret dohot batu na tipis dungi hayu letter U , alakna bisa dua halak sampe opat kalak.di model ma bungkus ni sigaret i songon lupis,baru di payakkon di ginjang ni hayu letter U,baru di tembak sian jarak tertentu manggunaon batu na tipis ( batu ceper ),pala hona iba sar-sar ma bungkus sigaret i,manjadi iba puna.

MAR KATIPAK ( POTUK LELE ), alatna hayu sagodang ni induk pat dewasa,ginjangna tar saeto ima naidokon inangna,baru adong buse hayu lek sagodang ni induk pat nidewasa,ginjangna tarsajongkal ima na idokon anakna,alakna bisa dua pa dua,sanga pa tolu-tolu.ipasangma anak nai tu lubang namandung di desain khusus,baru ipotuk dohot inang nai,pala maninjal anak nai tu ginjang,ipotuk buse mai,sanga sadia dao ramban anak nai,saginjang ni anak naima di etong sampe tulubang nai.habisna maradu ipas tu etongan na mandung di setujui bersama.pala ise namonang,igendong sampe dua putaran namandung di setujui bersama.permainan on memerlukan kecerdasan dohot ketangkasan.

MARPORANG-PORANG, alatna hayu namadung imodel songon sinapang,on bisa marrami-rami.biasona ibaen on di harangan-karangan atau pe di toru ni kopi-kopi.cara manembakna pake sora.pala tarida ma alo nai " dor " ningiba mai.sanga ise nahumbahat mate.ima nakalah.di permainan on di uji kejujuran niba.

MAR YEYE, alatna koje na idandan.on biasona permainan ni dadaboru doon.di permainan on di uji kegesitan dohot kelincahan.

MARGASING, alatna hayu namandung di model,biasona batang ni jambu orsik sanga batang ni kopi.anggo permainan on hampirdo sude halak indonesia mamboto.

MARSIAYUP DI BATANG AEK, alatna inda dong,naponting malo marlange.

MARSIMONJAP, onpe inda dong alatna.biasona on di mainkon sampe dua puluh tu tolu puluh alak.

MARSARAT-SARAT, alatna odong ni pining sanga odong ni arambir namadung madabu.manaek ma sada halak tu ginjang nai baru isarat margonti-gonti.

MARSIMBAK, alatna batu namenek-menek.onpe permainan ni dadaboru doon.

MARPANGGELONG, inda uingot sanga songondia be,ma lupa au.

MARCONTENG ( MARBETENG-BETENG ) , alatna batu ni apea namadung madabu.ijolung mai tu arangan,apalagi sugari adong batu ni apea kulasi.iaduma antara batu
ni apea niba dohot alak puna sanga dia na hum beteng.onpe kadang adong doon na curang,di isi aspal na cair tubagasan anso kuat.

Nabahatan dope da naso hami boto parmaianan waktu daganak .mungkin adong tongkinnai usul sian dongan-dongan,kirim kamu anso hita tuliskon di son.anso ulang mago budayanta na sian hitaan khususna waktu daganak.


Batam, 02 Desember 2009

Sabtu, 02 Januari 2010

Palan Dabo Onyakkon

Sabotulna dabo ale dongan na dua tolu adong tolu pantangan dihita na dapot au sian natobang-tobang najolo, na harus hita padao, na harus hita tinggalkon (bagi na ra doba dongan) :
- Markobun Padang
- Marmotor Naburuk
- Maradaboru Dua
Na imakasud markobun padang, ima pala manabusi tano iba padang sajo maia suan-suananna, nangkon bahat hita aropkon hasil sian i, kacuali tanonai itopi dalan pot tongkin nai magodang argana. Tai anggo hasil do ngajabat na adong isi i, porsaya ma dabo hamu dongan.
Napaduana marmotor naburuk. Pala manabusi motor dongan, lek degesan ma sugari nabaru (pala na adong doba dongan epengna), harana pala motor naburuk dor sego na, tiop tongkin angkon na igonti badakna songoni muse dot gincuna (ulang margiri dabo), ulang do manangkok sotik na morong ma, onok-onok siani mapuak mai cakuk.
Na Patolu na on, tarborat dokonon, harana yakin do ulala nabahatan do halak kita namangamalkon on, sadebana pandok ni alai (pandok ni alai doda dongan) tagi, tai bahatan do namandok di au umbahat do susahna umpado tagina.
"Batasan do maradaboru tolu" ning Jamarambit muse dohot-dohotan atiha marcarito Ompung Jamamoro dihami disada maso najolo.
Jadi imada dongan, adong ma sada donganku namargorar Japiul, halakna mokmok pondok, mukona pas songon muko ni daganak (baby face, pandok ni alak siborang). Bayo on naso jugada do on muruk ato pe goyak saro jita, nasalalu doon senyum-senyum olo pe dung tobang, apalagi muda tarpaida non disia bujing-bujing, na sude mai karejo nia. Disada maso adong mada bayo namarwarkon motor di si Japiul, motor naon SUZUKI pick up taon lapan pulu dua, sanga baen porna pe roa ni Japiul antong marmotor sanga baen na dung lobi epeng nia, inda hita boto. Namun na jelas cocok arga, itabusi Japiul ma motor on, ioban tubagas, pamer ma di ombar balok.
Bulunggadung Mandailing, O Tano Hasorangan, Tano Hatubuan, Inganan Parmayaman, Lubuk Parkatimbungan, Sian Ranjo Batu Santak Tu Sihepeng, Tano Nagambur Nanapu, Ingkon Mulak do au pala marhepeng..... alaleee bayaaa...