Silalat di Angkola,
Bulung Gadung di Mandailing
Ulang hamu amang marmantakan sikola
Anggo gara-gara ni bujing-bujing

Senin, 08 Februari 2010

Kasih Sayang Ni Ayah Umak

Oleh : Syarifudin Siagian
Email : saripuddin.siagian@gmail.com
Web : http://aeksingepu.blogspot.com

Sasakali dongan mangaji ma jolo hita,ulang carito najolo sajo,marpupu lek mangkardak-kardak iba ,lupa tu kewajiban.di hari rayo i nabahatan halak natangis dung salose sumbayang hari rayo,usapai ma sada bayo nahum gogo tangisna nangkin waktu khutbah i."nasangat ma uida tangis ni udai,aha do na mangua" ningku marsapa.sambil mangapus mon-mon nia idokon ia ma bahaso dompak so puasoi ro berita tu sia namadung jumolo simatobang nia alak lai.inda bisa ia mulak harani sibukna karejo.tar sapoken nai so hari rayo ro busema telepon na madung jumolo buse simatobang nia dadaboru.bisa do nian gari mulak,tai inda dong tiket be,harana madung di boking halak.imada dongan na dua tolu dalan-dalanna so mungkap tulisan on.-

Di sada ari marwasiat ma Lukman tu anak nia " o amang ..ulang ko manyakutuon Allah,dohot tu kedua orang tuamu berbuat baik lah " ( Alqur'an )

"imada amang...sobinoto hamu hebatna orang tuantai tu hita" ...ning ayah i ma waktu marsiajar di purba baru.

"pala durhako iba amang tu ayah umak niba na santak godang dosana,syirik doma di ginjang ni i.lek ning ayahi ma waktu manorangkon tafsir jalalain.

anggo waktu i inda na tusi roa i sanga aha jabat tujuan dohot maksud ni obar ni ayahi.
nadenggan do au dohot ayah umakku,ningiba mei di bagasan roa niba.

dung sannari ma muloi taraso sanga aha nai torangkon ni ayahi. harana zaman on pe torus marputar songon roda ni padati,najolo atau sannari hita sebagai anak, sannari sanga pe aduan hita nangkan manjadi ayah atau pe umak. rupana na santak hebat holong ni orang tua niba i tu iba,ima sebabna so inda tola durhako tu alai.

UMAKTA

mulai sian hita dibagasan kandungan,ma mulai ijago dainangi panganon nia, parpodom nia,anso bisa hita tetap selamat lahir tu ginjang ni dunia on.

lahir kita tu diniaon,manetek doma ilu ni dainangi waktu mangalahirkon kita ,tai anggo dainangi tetap senyum, apalagi dung binege ia hita tangis,"ulang ko tangis amang ..ison do umak mu,ning dainangii ma sambil mangumma hita.pala ngot iba tonga borngin parjolo ma dainangi ngot pasusu hita dohot mangaligi sanga maraek do lampin nai.

dung malo ma hita mangecet,ro dainangi sian kobun sanga sian saba,kadang maroban panganon ataupe gulaen,ipamasak dainangi ma baru di payakkon dainangi di jolonta,

" aso inda ipangan umak.." ningiba ma.

" pangan ma amang ...butong dope ulala" ning dainangi ma sambil senyum.i paligi-ligi dainangi ma hita namangani sampe siap dohot inda lupa sasakali di lap ia ma hurum niba.pala dung siap iba mangan,baru ma mangan dainangi.

dung masuk iba sikola,ipasip dainangi ma sude sanga aha keperluan niba dompak so kehe sikola,dung berangkat iba,baru ma kehe dainangi tu kobun sanga pe tusaba.

tammat ma iba sikola,idokon ma tu dainangi bahaso hita nagiot kehe mangaranto. ise do parjolo natangis ??manetek ma ilu ni umak i,kehe ma ia maripas-ipas tu bilik anso ulang binoto ia natangis.

" indon amang hepeng simpan-simpananku salolot naon,on ma pake, pade -pade ho amang " ning dainangi ma sambil mangumma hita lao pabuatkon kita tu motori.

satiop sumbayang mando'a ma dainangi tuhita anso di lindungi tuhan hita di ranto ni halakan,satiop mangan...manetek ma ilu nia,borat mangaumkon indahan i harana tarbayang tu anak nia sanga na mangan do di ranto ni alakan.

dung sekian taon kita di ranto ni halak,mulak ma hita tu huta , hita tatap ma muko ni dainangi ma mulai matobang,muko nai pe ma mulai markerut,tai anggo senyum kasih sayang nai inda mago.

" bo...maro ho amang.." ning umak i ma sambil mangkaluk kita,itatap umak i buse ma hita sian ulu niba torus tu patniba." sehat do ho amang " ning umak i ma sambil mangapus ilu.

tar dua poken do hita di huta,berangkat buse ma hita tu ranto,senyum ma tarida umak i , bope ilu lek mardabuan sada-sada.

disada ari urang sehat ma umak i,manelepon ma hita tu huta manyapai kabar ni umak on.aha ma idokon umak ta.

" nangkon pola marsak roamu amang , madung ma songon na masehat kulala" ning umak ima tu hita.

hape tar tolu ari do dungi ro berita tu hita bahaso umak i madung di pio tuhan untuk selama-lamana.

AYAH TA

waktu menek kita..tarpaida ma dihita ombar tai marmayam sambil manulak motor-motor,

" ayah ..di au na songoninan " ningiba mai.

hape ayah i na baru mulak dope sian apea,namuap gota dope badan nai.senyum ma ayahi tu hita " incogot ita tabusi ti amang,hita daek jolo gotan tai " ning ayahi ma mangelehen semangat tu hita.

pala mulak ayahi sian kobun sanga pe sian saba,di suru ia ma umak i manjalaki hita anggo inda tarida hita di bagas.

dung masuk ma hita sikola ayah on pe inda lupa tetap mangelehen semangat tu hita.disada ari ro ma hita manopotkon ayah i.

" ayah ..tabusi ma jau sepeda " ningiba ma.

itabusi ayahi ma di hita sepeda, ipalua ia ma sasakali waktu marsiajar sepeda hita,pala madabu ma hita,mabarbari pat ni hita.

" inda pola bia amangi,i tandona na giot malo" ning ayahi buse ma mangelehn semangat,bo pe di roa nia mancemaskon hita,tai inda di patidaon ayahi.

akhirna dung malo ma hita,dohot perasaan bangga di palua ayahi ma hita.

di waktu pengumuman di sikola,inda kehe ayahi be mangguris sangape tu saba,kehema ayahi dohot tu sikola manangion pengumuman on,pada saat tarpio ma hita sebagai juara.inda sodar ayahi jongjong ia sian bangku niai,mangelehen tepuk tangan , dohot perasaan bangga di paibul ia doma tenju nia tu ginjang.

dung tammat ma hita sikola,hita dokon ma tu ayahi bahaso hita nagiot kehe mangaranto.dainangi lari tu bilik,anggo ayahi lek tetap do tenang tarida,padahal anggo di ate-ate nia marngot-ngot mamikirkon nagiot marsarak dohot anak on.

di tiop ayahi ma bahu niba lalu itampar-tampar ia " pade -pade ho amang di ranto ni halakan" ning ayahi ma lao pabuat kita tu motor i.padahal sabotulna na poran dei roa ni ayahi mangkaluk hita,tai inda di patidahon ia.

dung berangkat motori,kehe ma ayahi tu batang aek an,ibasu ia ma mukonia ulang tanda namanetek nangkin ilu nia.

di waktu mangan ma ayah umakta di bagas,marpupu ma umak i tangis. " na payah ma ilala hoda hum songoni dope " ning ayahi mei tu umak i,ia pe na lao jongjong mai ke he tu bilik mangapus ilu nia.

di atiha najolo, di tulis dainangi ma surat tu hita,dipataru tu kantor pos,anso lek malua lungun ni rohaon.

unjung dei le ita sapai sanga ise dei namanyuru umakta manulis surati? hape ayahta do manyuruna.

pala dung sannari, " telepon jolo si lian " ning ayahi mai tu umakta." tai hope mangkuling , au manangion pe au " ning ayahta buse mai.

pala dung siap umak i martelepon,langsung mei di sapai ayahi umakta sanga bia kabarta sanga sehat do hita.

dung dewasa hita,hita sampeon ma tu ayah umakta bahaso adong dadaboru namandung cocok di rohanta,giot marrencana ma hita patobang roa.

juguk ma hita di pelaminani,tangis ma dainangi sambil mangelehen nasehat tuhita.purak-purak ma ayahi manaili tu ginjang manaonkon aek ni mata nia ulang madabu.palan-palan di hapus ia ilu nia dohot induk tangan nia,sambil manyirik tu hita.

jop do amang roangku diho,holong do rohangku diho ,bangga do au di ho ninna ma di roha ni ayahi sambil mangapus muko nia na marrara manahan tangis.

tanpa hita sadari,di sada hari roma surat sanga pe telepon tuhita namandokon bahaso ayah umak tai madung mulak tu haribaan ni Allah swt.

MADUNG AHA LE NA BISA HITA LEHEN TU AYAH UMAK TA ???

jadi onpe dongan na dua tolu,pala hita na berada di ranto ni halak sannari,waktu sehat dope ayah umakta,telepon kamu alai,sapai kabar nialai,dompak so ro alak na lain mangelehen kabar di hita.

pala ayah umak tai madung parjolo tu adopan ni tuhan,hita do'a on kalai,mudah-mudahan di tarimo di sisi Allah swt dohot di tempatkon di tempat na sa deges-degesna.

Jumat, 05 Februari 2010

Bulunggadung Na I Ompapkon

Najolo ni narobi, dompak daganak dope iba, pala gule bulunggadung ma ibaen dainang dongan ni indahan, namarsak mai roa niba mangan.

"Alaaaaaa, madung bulunggadung muse antong i baen umak" na ningiba mai.

"Imaia na adong, pala get mangan natabo ho, kei jalaki tu batanggadisan, oban tuson so upamasak" ning dainang muse antong mangalusisa.

Muda hupikir-pikir sannari sangajo peto do dabo ale baya na idokon ni dainang i, anggo adong do i baluang i garing sanga lelan, bo jiama igule dainang i antong bulunggadung. Apalagi dung songonon iba pe matobang ma, taraso juo ma ilala songon na irasoan ni dainang i najolo. Caritona atiha dompak tinggal di Padang hami na jolo taon 90an i, dor mai ipamasak inang ni daganaki gulaen laut harana i maia na momona disi guleon (baen na itopi ni laut i).

"Gulaen sajo, gulaen sajo, inda mangan au" ning anakta siangkaan mai

"Ahado jo so mangan ko?" ning inang ni daganak marsapa songon na holas

"Bulunggadung na iduda do jau" ning daganaki muse ma mangalus

"Ijia do ijalakan ison losung pandudana?" ning inang ni daganak i muse lao manyirik au.

Walhasil i tuktuk inang ni daganak i juo bulunggadung nangkinani tu panggilingan i, dung masak, marsurak muse ma daganaki.

"Inda tabo, pake losung do pandudana" ning na muse ma.

.......

Tulisan on dongan sakadar manggonopi tulisan boti judul ni blog ta on do on, bulunggadung. Isamping ni bulunggadung na i duda, adong dope cara pamasak bulunggadung ima iompapkon.

Tu hamu ale sude inang-inang, pot songon na markurang ida hamu mangan ni amang ni daganaki, ulang dongan padiar-diar komu soni. Harana molo hurang godang jomakna, hurang muse mai naron gogona hurang muse mai angkat ni paculna. Pala hurang angkat ni paculna, alamatna angkan na marlambat mai so siap tohap i. Halak tongkin nai madung manyuan, iba na mambatangi dope, halak madung boltok emena, iba na lao manyuan dope, eme ni alak gumorsing, eme niba na boltok dope, halak siap manyabi, iba na mamuro dope. Tung-tung mai sudena amporik silopak dot lobe-lobe i tu saba ni bai, markoti mada i, inda pe balana na ro sian toru (monci) sidung mai non kaji-kaji. Paisar kamu ale inang-inang buat kamu ma aek di galas, oros tusi unik mar limangkoros, danon sanjomput, bonang sajongkal. Oban ma tu Datu Janggutan, padoahkon ma, ulang lupa nabau-bau so adong naron panulbasisa. Pala inda mampan juo non, pio hamu bidan na i lambung ni bagas i, buncilak dei non mata nia midasa. Tai ulang tinggalkon pala dompak paresona non bidani, itiopi ia muse non bidani, sae muse obaran ni halak. Harana uboto dei anggo amang ni daganaki, obuk dei namamontar, ipon dei manartaldusan, anggo parroa nalumobi dei posona. Tandona ari poken na lewat, na so unjung-unjung dei ia marsilua lopek sian pasar, mangompoti ma sakalion marsilua lopek ia dot katupek. Iambang inang ni daganak baen na mesrana rupana baya baen litakna do namarjagal lopek on.
....
Ahh dongan mur rarat ma naron on carito on.
Olope nadung rap tobang dabo, inda mangua i sasakali i ulakan mulak carito-carito najolo i, dompak martobat-tobat dohot amang ni daganak i. Pot pala tempo daganak i sikola, pala dompak pere muse karejo. Rap mar rami-rami tu sabaan, olope na manajak parsopoan non iparar mai. Papodom ma amang ni daganak i di sopoi, baen anggunanna, bue-bue ma... modom marulak-ulak maho ucoook... modom...modoooommm, balik dei antong tile. Maksudna daganak na menek nai do.
Pala dung marmodoman, get kotu ma ari, mardahan ma mar salapan takar. Painte-inte malampot, calong ma di topi durui so adong gulena non, ima bulunggadung na i ompapkon.
Bahan-bahanna :
1. Bulunggadung, pusuk-pusuk nai, ulang batang nai, muruk non amang ni daganak.
2. Torung (inda marimbar sanga torung aha) tola torung incor (torung tunjuk), torung bombom,
torung balanga (torung manggis).
3. Rimbang
4. Lasiak mar satonga kilo
5. Balanak gilingon (tutungon), pala inda dong ikan tori (macok, badar) tola juo
6. Sira
Cara pamasakna :
Pala get malampot ma indahan i, buat bulung pisang na poso sotik, baen iginjang nai. Bulunggadung, rimbang dot torung basu jolo, baen ma diginjang ni indahan i. Tutung ma balanak (arasak) gilingon i. Pipili lasiak i, torus gilingma dohot balanak nangkinani, ulang lupa manyiraina. ima na idokon i alak sambal tuktuk soro babiat.
Buat bulung pisang mar tolu hodong, paombang di tonga ni sopoi, sungkapkon indahani di tonga nai, ulang lupa pasimbah jolo bulunggadung na iompapkon nangkinani. Baen ma itopi nai dohot sambal tuktuki. Painte-inte ngali, ngoti ma amang ni daganaki, ontang sumbayang satongkin soni dohot daganaki. Dung salose non baru ma rap mangan. Pala indape kehe juo ida homu mangan amang ni daganak i, roangku dongan pade mai itulbas, boo... ampot natarsapo do dongan...

Selasa, 02 Februari 2010

Kari Suleman (Takik Sadari)

Oleh : Syarifudin Siagian
Carito on dongan sakadar carito do da on, ampot ngabinoto adong na hona gorarna ataupe kampungna inda nai sangajo i, tai na ituntun dei pandok ni angkangi FAS sian Panyabungan, maksudna di luar skenario dei pandok ni alak jaeyan.

Imada...taringot iba dabo pala adong di hitaan na marnikah, adong ma di tabalkon rajai sada gorar tu iba, gorar harajaon ninna. Gorar on pe martingkatan-tingkatan do on rupa, adong napake awalan, misalna :

JA, JA ULTOP

SUTAN, SUTAN MANGKUTUR

MALIM, MALIM MANONGA

KARI, KARI SULEMAN.

Marmocom-mocom sasue adat na adong di hutai.

Jadi adong mada sada bayo naipatobang adat ima namargorar si Jobbar. Sasue dohot adat na adong di hutai, si Jobbar onpe di baenma sada gorar harajaon ima gorarna KARI SULEMAN.

Tarsabulan kalai dung marnikah, ro ma surat ni uda ni alai sian Medan.

O..amang..anggo naso adong dope karejomu di huta romaho tuson, ning uda ni alai ma di surati.

Adopentong...ipasiap ma sanga aha-aha na porlu, harana alai giot pindah ma tu medan. Di atiha malam jum'at ikoyok ma manuk dohot di undang ma ombar balok songoni hatobangon, mangido izin songoni mangido maaf idia adong selama naon nasala di pangkuling dohot di panaili.

Hari ahad nai berangkat ma alai manengget motor Sampagul ima namanuju tu medan. manetek baya ilu nimata harani sedihna maninggalkon tano hasorangan i. Mandada ma si Kari Suleman dohot alak bagas nia sian motori lao mangapus ilu, motor pe marangkatma manuju tano pandaraman. Lek marangan-angan ma songoni Kari Suleman di bagasan motori, sanga tarsongon dia do kota Medan i.

Hira-hira pukul 2 subuh maradian ma motoron di sada rumah makan di daerah Siantar. marturunan mantong kalak sian motori termasuk ma Kari Suleman dohot alak bagas nia.

lek jongjong ma songoni alai na dua di samping motori songon namarnipi.

"anggo giot mangan ipari tu sadu ma bo " ning supir motori ma tu alai.

"bo..parmanganan do langa on,uambang madung sampe" ning roa ni kari suleman.

"olo lae.." ning kari suleman antong.

mardalan ma kari suleman dohot alak bagas nia tu lopoi.

sapala ibege ia alak mangecet-ecet inda na bahasa mandailing be,ma maruba tu bahasa indonesia.

" malo doho marbahasa indonesia.." ningiama tu alak bagas nia.

" sotik-sotik abang" ning alak bagas nia ntong.

dung juguk kalai di bagasan lopoi,ro mantong pelayan ni rumah makan on marsapa.

" mau makan pak...? ninna ma tu alai.

" olo...eee, iya..." ning kari suleman antong sambil mikim.harana gidik roa nia baen na marbahasa indonesia i ia.

"sayur nya apa pak...? ning pelayanon buse ma.

hop ning roa nia,aso iboto anak boruon sanga alak dia ami.antap tehe idokon dei gorar ni huta niba pala mangan di lopo songonon ning roa nia..

" SAYURNALAMPAS.." ningia buse ma tar kuat.marsiligi doma alak na dompak mangan disi.

"bukan itu pak... maksud saya Kari nya apa...? ning pelayan on busema.

ammang....gorarku pe binoto ia do rupa.langa baya giot mangan pe angkon naidokon juo dope gorar harajaon niba ning roa nia buse.

" KARI SULEMAN....! ningia buse tar gogo,sahinggo tarsonggot doma anak borui.

akhirna pelayan naipe marsak roa nia,ipio ia doma supir ni sampagul i.baru itorangkon parmotor sampagul i sanga aha do gule ni alai.

"ooo...." ning kari suleman."uambang antong angkon naidokon dei gorar ni huta niba dohot gorar harajaon niba anso tola mangan"ningia ma sambil mikim.

" iya maksudnya gulai nya apa?" ning pelayanon buse ma mulakkon sambil mikim juo.

" apa sajalah" ning kari suleman buse mangalus.harana pala idokon ia non mabiar buse ia sala.

akhirna ioban pelayan nai doma daftar menu na tu jolo ni alai,ilehen ia tu kari suleman.

"pilih aja pak yang mana yang suka" ning pelayanon ma sambil manyodorkon daftar menu nai.

ibaca kari suleman mantong sada-sada.

ikan goreng
ikan bakar
ikan gulai
ayam goreng
ayam bakar
ayam gulai
rendang
telor
DLL

"ho anggi nai dia do di ho " ningia ma adop alak bagas nia.

" abang ma songoni mamilina sarupo do mai " ning alak bagas nia buse mangalus sambil markuayam.

" na onan madung ma dor hita pangan,ning roangku on doma bo naso unjung hita pangan" ningia adop alak bagas nia."pinomat ulang jadi parcaritoan kita" ningiama manudu tulisan na paling toru.

di pio ia mantong pelayan nai,

" minta yang DLL dua piring ya..."ningiama sambil mangalehen daftar menu nai tu pelayan i.

giot mangkardak doma pelayan i manjagitna,itiop ia boltok nia sambil marlojong ia tu dapur idokon ia tu dongan nia i " kasih hidang dulu yang di sana " ningia lao marlojong tu kamar mandi.

inda sadia onok roma nasi dua piring dohot gule na adong lima bolas piring,inda lupa gule bulung gadung nai duda sa piring.

" ah..nahebat ma alakon" ning roa ni kari suleman ma dung di hidang di jolo nia.

"DLL do nai pangido ro na onan, anggo on na biaso do uida on sarupo dohot tulisan nai ginjangi nangkin..." ningiama adop alak bagas nia.

" aupe gari naporan dei roangku mandai na itudu ni abangi nangkin" ning alak bagas nia buse sambil mambuat indahan.

akhirna gule bulung gadung i doma ipangan kalai.

habis carito.
takik sadari do on hahahahaha.

Jumat, 29 Januari 2010

Parmainan Waktu Daganak

Oleh : Syarifudin Siagian
Email : saripuddin.siagian@gmail.com
Web : http://aeksingepu.blogspot.com

Dompak menek iba najolo nabahatan permainan-permainan khususna tu daganak , muloi sian na

MARKALEREN, sada parmainan manggunaon kaleren pake goba( tano nailubangan) alakna bisa duahalak sampe opat kalak,pala dung goba iba,hona tartembak iba kaleren ni dongan nibai,monang ma iba i , di iba ma kaleren ni alo nibai.

MARKATUJU, alatna koje ( karet gelang ) dohot lidi,alak na bisa dua halak sampe opat kalak. ibaen ma lidi na unduk,baru ipayakkon di ginjang nai koje,itembak ma sian jarak tertentu,pala hona iba madabu koje nai sian lidii torus inda dais be tu lidi nai,sanga sadia na madabui,i manjadi iba puna.

MARLUPIS, alat na bungkus ni sigaret dohot batu na tipis dungi hayu letter U , alakna bisa dua halak sampe opat kalak.di model ma bungkus ni sigaret i songon lupis,baru di payakkon di ginjang ni hayu letter U,baru di tembak sian jarak tertentu manggunaon batu na tipis ( batu ceper ),pala hona iba sar-sar ma bungkus sigaret i,manjadi iba puna.

MAR KATIPAK ( POTUK LELE ), alatna hayu sagodang ni induk pat dewasa,ginjangna tar saeto ima naidokon inangna,baru adong buse hayu lek sagodang ni induk pat nidewasa,ginjangna tarsajongkal ima na idokon anakna,alakna bisa dua pa dua,sanga pa tolu-tolu.ipasangma anak nai tu lubang namandung di desain khusus,baru ipotuk dohot inang nai,pala maninjal anak nai tu ginjang,ipotuk buse mai,sanga sadia dao ramban anak nai,saginjang ni anak naima di etong sampe tulubang nai.habisna maradu ipas tu etongan na mandung di setujui bersama.pala ise namonang,igendong sampe dua putaran namandung di setujui bersama.permainan on memerlukan kecerdasan dohot ketangkasan.

MARPORANG-PORANG, alatna hayu namadung imodel songon sinapang,on bisa marrami-rami.biasona ibaen on di harangan-karangan atau pe di toru ni kopi-kopi.cara manembakna pake sora.pala tarida ma alo nai " dor " ningiba mai.sanga ise nahumbahat mate.ima nakalah.di permainan on di uji kejujuran niba.

MAR YEYE, alatna koje na idandan.on biasona permainan ni dadaboru doon.di permainan on di uji kegesitan dohot kelincahan.

MARGASING, alatna hayu namandung di model,biasona batang ni jambu orsik sanga batang ni kopi.anggo permainan on hampirdo sude halak indonesia mamboto.

MARSIAYUP DI BATANG AEK, alatna inda dong,naponting malo marlange.

MARSIMONJAP, onpe inda dong alatna.biasona on di mainkon sampe dua puluh tu tolu puluh alak.

MARSARAT-SARAT, alatna odong ni pining sanga odong ni arambir namadung madabu.manaek ma sada halak tu ginjang nai baru isarat margonti-gonti.

MARSIMBAK, alatna batu namenek-menek.onpe permainan ni dadaboru doon.

MARPANGGELONG, inda uingot sanga songondia be,ma lupa au.

MARCONTENG ( MARBETENG-BETENG ) , alatna batu ni apea namadung madabu.ijolung mai tu arangan,apalagi sugari adong batu ni apea kulasi.iaduma antara batu
ni apea niba dohot alak puna sanga dia na hum beteng.onpe kadang adong doon na curang,di isi aspal na cair tubagasan anso kuat.

Nabahatan dope da naso hami boto parmaianan waktu daganak .mungkin adong tongkinnai usul sian dongan-dongan,kirim kamu anso hita tuliskon di son.anso ulang mago budayanta na sian hitaan khususna waktu daganak.


Batam, 02 Desember 2009

Sabtu, 02 Januari 2010

Palan Dabo Onyakkon

Sabotulna dabo ale dongan na dua tolu adong tolu pantangan dihita na dapot au sian natobang-tobang najolo, na harus hita padao, na harus hita tinggalkon (bagi na ra doba dongan) :
- Markobun Padang
- Marmotor Naburuk
- Maradaboru Dua
Na imakasud markobun padang, ima pala manabusi tano iba padang sajo maia suan-suananna, nangkon bahat hita aropkon hasil sian i, kacuali tanonai itopi dalan pot tongkin nai magodang argana. Tai anggo hasil do ngajabat na adong isi i, porsaya ma dabo hamu dongan.
Napaduana marmotor naburuk. Pala manabusi motor dongan, lek degesan ma sugari nabaru (pala na adong doba dongan epengna), harana pala motor naburuk dor sego na, tiop tongkin angkon na igonti badakna songoni muse dot gincuna (ulang margiri dabo), ulang do manangkok sotik na morong ma, onok-onok siani mapuak mai cakuk.
Na Patolu na on, tarborat dokonon, harana yakin do ulala nabahatan do halak kita namangamalkon on, sadebana pandok ni alai (pandok ni alai doda dongan) tagi, tai bahatan do namandok di au umbahat do susahna umpado tagina.
"Batasan do maradaboru tolu" ning Jamarambit muse dohot-dohotan atiha marcarito Ompung Jamamoro dihami disada maso najolo.
Jadi imada dongan, adong ma sada donganku namargorar Japiul, halakna mokmok pondok, mukona pas songon muko ni daganak (baby face, pandok ni alak siborang). Bayo on naso jugada do on muruk ato pe goyak saro jita, nasalalu doon senyum-senyum olo pe dung tobang, apalagi muda tarpaida non disia bujing-bujing, na sude mai karejo nia. Disada maso adong mada bayo namarwarkon motor di si Japiul, motor naon SUZUKI pick up taon lapan pulu dua, sanga baen porna pe roa ni Japiul antong marmotor sanga baen na dung lobi epeng nia, inda hita boto. Namun na jelas cocok arga, itabusi Japiul ma motor on, ioban tubagas, pamer ma di ombar balok.

Selasa, 15 Desember 2009

Boa-boa


SELAMAT TAHUN BARU ISLAM

1 MUHARRAM 1431 HIJRIYAH

Mohon Maaf Lahir dan Bathin

FAS Nasution & Keluarga


Inda jabat na taraso madung di ujung ni Taon muse ma hita sasudena.
Salaku torang ari markais, potang ari masuk lobu (manuk dei antong tile...),
Manombo inda jabat tarida bincar ni mataniari,
Sapala sodar naget lusut muse doma.

Songonima rupana hangoluan diginjang ni Tano ni Tuhan on
Manombo pat jadi ulu, ulu jadi pat baen gosona namanjalaki nasuada on
Dodas muse manombo lupa iba jabat dalan Mulak tu Tuhan
Baen sibuk dot rerona hita di hangoluan on
Maradopkon Koum-koum sasudena namarsilaturrahmi di blog on.
Mudah-mudahan dilehen Tuhan tai dihita sasudena umur na Lanjang,
Rasoki na borkat dohot keadaan na lumobi denggan sian taon on
tu taon-taon nangkan na ro, bope ia masalah dunia,
Tarlobi-lobi muse ma nian masalah akhiratna
...... Amin Ya Arhamarrohimin.....

Rabu, 18 November 2009

Na Ra Do Ia Ioban-oban Kalak


Si Supir Motor do Halakna
Pas do Pira Manuk Di Ginjang Tanduk
Silop mata.....

"So iboto hamu inang, tolu maia Bung di Indonesiaon, Bung Karno, Bung Hatta dot Bung Lubis" salain ni i na Bung-bung domai sudena", sabaris lagu dohot lawak-lawak ni Bung Lubis atiha marjagal ubat cacing disada maso najolo di Kotanopan. Tai i carito najolo do dai, ita tinggal kon Bung Lubis, ita pareso sada carito di maso sannari di sada kampung di Mandailing.

Sondia nadung rap hita boto sasudena, di Mandailing on nabahatan usaho ni alak marmotor, baik ia sopir motor atope sitokar. Bahat nadung adong motor na, bahat juo hum na motor-motor dope sinadonganna (daganak). Pas songon logu i, sangajo dabo nalaku siparmotor on, najopan muse roa ni halak mardongan dot sopir nai. Najolo adong dei istilah "biar tambah ongkos, asal CC".
Sampe sannari pe leng natarsoni juo dei, inda pandang bulu, bujing-bujing, ina-ina, apalagi namarando, pala get masuk ma tu motor tambangan i, na isapai ni halai sajomai sopir nai sanga madung adong ijolo. "Madung marisi" pala ning sitokar nai non, 'i balakang ni sopir i masoni" ning na muse mai. Pokokna asal marmotor, apalagi motor bus pala pardalanan na dao, anggo giot ni adaborui angkon nai jolo sajo mai, minimalna di balakang sopir i.
Au donganku sasikola najolo, nabahatan dei jadi parmotor umpado jadi pegawe, harana pandokon ni halai tagian sadao do marmotor. Jungada juo dei najolo i taon sambilan pulu lapan i, dompak sego karejongku maso i (moneter), iontang dongan au karejo marmotor.
"Ah, joma i dongan na marmotor i, lalu mai tongkin nai tinggal adua-duana" ningku antong mangalus.
"Adua-duana sondia?" ning donganki muse antong
"Dunia inda dapot, akhirat na tinggal" ningku muse antong
Tai jaru songoni pe ba dongan, na jopan roangku baen na gok i donganku parmotor, harana madung jelas antong naron i inda mambayar ongkos. Dohot muse dope iba mangan di lopo "Duta Selera" di Kotanopan, pere muse.
Mulak tu pangkal carito, adong ma sada donganku sopir motor Antar Lintas Sumatera (ALS) tirip Medan Surabaya goarna Jamamonjal. Halak na inda pola na ganteng, tinggal lagi nadenggan rohana (apalagi tu bujing-bujing), inda naporlu isia i mapuak cakuk, asal mangido epeng bujing-bujing, na bulus ibuka nia mai dompet nia. Pendek ni caritona, disada maso atiha marangkat sian Medan juguk mada di CC sada bujing-bujing halak kitaan na tujuanna tu Mandailing. Mulo-mulo rap mangkehem, sidung i markenalan, singkat carito cocok pokat giot rap kehe langka matobang.

Rabu, 11 November 2009

Utandai Doho Dabo Bayo


Itandai homu do ale dongan-dongan sasudena Bange? Inda huta Bange na lewat Malintang ba. Bange na di maksud di son, sabangso tano do tai tano on tano panganon. Pandok ni halak najolo baen ubat, tai ba anggo roangku dongan baen suada ni panganon mada on najolo baen susahna ngolu waktu darurat i. Au sandiri pe jungada mada udai tano Bange on, ima didalan-dalan tu Patialo (adong kampung antara ni Siluak dot Usortolang, kampung nai marrambin tubariba baru manongkok tu dolokan). Daina capot-capot talmis, adong juo tar songon na manis.

Jadi imada koum-koum sasudena, najolo ni najolo, adong ma sada huta di Mandailing Julu namargorar Muara Bubus. Di Huta i adong Tano Bange inda sadia dao sian tapian ni dadaboru, jadi dodasma halak marsibuat tano bange dison olope manyogot ato arian sanga potang-potang. Rupana tano Bange on, inda namanyarsar di tanoi, tai marurat do mur tubagasan. Jadi mur maonok, mur tu bagasan do mangkali na, pangabisanna angkan na imasukkon doma satonga sibuk niba sapala mambuatna (ngon pusot santak tu ulu).

Disabolah ni Hutai (hira-hira tolu kilometer siani) adong muse sada huta namargorar Muara Sorpak. Dihutaon adong ma sada bayo parkipek balom namargoar Jamanggutu, bayo on tarulah doon, tinggal lagi tarparholas saotik halakna. Tardok do dabo sangajo on mai usaho ni bayo on, harana di maso i susah dope parusahoan atope karejo manjalak-jalaki duru ni halak songon sannari. Pala marrasoki itukarkon ibana mai tu danon, dapot mai non mar dua tu na tolu tekong sada balom.

Kurkkk..kutuuuu....tuuuu, kurrrr....kutuuuu....tuuuuu, prepek...preeekkk puuuuttt...ning balom ni Jamanggutu muse ma sian cangkak parpikek nai, dor muse i potek Jamanggutu sian toru ni dangkai, mur ma situtu 'ntong sora ni balom on i cangkak i. Tai soni ma rupana paruntungan ni Jamanggutu sadari, madung get pukul dua arian leng naso dong juo dope dapot. Kasidunganna ioban ia cangkak sian i get mulak tu kampung. Tai di tongandalan taringot Jamanggutu bahasona adong di Huta Muara Bubus tano bange. Jadi marniat tong Jamanggutu giot mambuat na baen simpan-sipanon pot cogot kaduan adong porluna, lagina daripada landang inda maroban sanga aha non tu bagas.
.
Mamotong ma Jamanggutu sian arangan-karangani torus tu kampung Muara Bubus torus tu topi ni hutai. Sanga baen na ariani pe antong so longon, inda ita boto, tai na jelas longon halak dompak di tapiani soni muse di pambuatan ni tano bange i. Tai boto songon na tarsonggot Jamanggutu, harana tarpaida disia sian nadao songon na itutupan pambuatan tano bange on dohot marikin (salin maridi). Jadi songon na holas mada Jamanggutu "hum sonon dope tanona, taru na itutupan ma dohot salin, iambang kalak kampungon roangku tano ni halai on, inda iboto halai tano ni Tuhan do on" ningia ma dibasan roa nia songon na holas. Mur ipadonok Jamanggutu antog tu lubang ni tano bange on, isintakkon ia salin maridi i sagogo nia lao holas..... "oooiiiiiiiii..... ise deiiiiii" ning na ma dabo ro sora sian bagasan.... rupana baya Inang si Muliadong do dompak unggil mambuat bange disi dung siap maridi nangkin, rupana leng marsalin maridi dope inda marbaju. Baen na halak najolo antong ale gorarna jadi sibukna pe tarcoklat-coklat songon rupo ni tanoi, mari ari muse parnidaan ni Jamanggutu on pe songon na muloi ma markurang.
.
Jadi mangalumpat doma da Jamanggutu tu rompo-rompoi lao marlojong tiop cangkak na dohot tangan siambirang, tangan siamun ni ibana maniop balutan ni abit karung nia so ulang sar-sar, ipamereng ia muse tudung pandan panutupi muko nia so ulang itandaan. Rope umak si Muliadong antong baen nadung maila parasaan nia inda iboto ia sanga aha dokononbe, leng manudu-nudu ma songoni adop bayoi salao mandok ..... "Utandaiiiii doho dabo Bayo, Tudung Pandan Kupiahmu, belek-belek parsalapaanmu, kotak-kotak ragi ni abit karungmu" ning umak si Muliadong sajo ma marulak-ulak lao manjalaki salin maridi nia nadung sangkot di batang ni lancat taroban si Jamanggutu.
.
***

Kamis, 05 November 2009

Apit Katubah


Bulan Dzulqo’dah (Dzul Ka’edah) didok halak dihitaan Apit Katubah atope bulan Pangapit. Aso luai didok songoni? Makasudna dabo le baya dongan baen na apit i sabulan i dintara dua Ari Rayo (Idul Fitri dohot Idul Adha), apit diantara dua Katubah ima Katubah Idul Fitri dohot Idul Adha.

Aha muse mai luai hubunganna dohot Tulisanon? Oooo, sonon dabo koum-koum, Najolo dihitaan pala adong nagiot Maringanan (marbagas, langka matobang) biasona muloi sian partongaan ni ari rayo Idul Fitri mai santak abis ari rayoi. Pala inda juo dapot kaputusan di Idul Fitri i, biasona dung ari rayo oji domai i palalu. Aupe sangajo naheran do au i, aso songon na ipantangkon ni halak najolo maringanan di bulan Dzulqaedah (Pangapit).

Tai ba dongan carito najolo do on, anggo sannari ngana adong na ipantangkon ni dongan be, bulan puaso (Romadhon) pe asi, nga ale roamuyu najebu i kahanggi?. Arian puaso, borngin nai papuaskon (mangosom mangan dot minum doda makasudna).
Gorarna pe antong Jolma nasobegu (manusia), tontu leng na penasaran juo do iba, aso ipantangkon halak najolo maringanan di bulan Pangapit, leng adong juo do sada dua halak na isapai satontang tusi :

“Harana pala madung masuk bulan Pangapit, biasona martopi mai epeng” ning Jamananduk (Parbodat).

“Leng na degesan ma antong di bulan ari rayo” ning Jamanggutu (Panjala)
Adong muse dope nagadukna, “Pala dibulan Pangapit, Apit sajo mei” ning Jatungkir (Parpikek Balom), lao mangkair.

Ah, au dongan naso uboto do lalu sanga na jia na petona. Tulisan on pe ubaen, baen suada ni tulisan doon, dompak inda sompat mangkarang dabo le baya. Bahat dope carito dabo nian, tai sindokoni namancubona dope ipature so ulang roncam sajo isina. Gorarna pentong carito lopo, carito disopo saba bagenando, jadi marragam-ragam mada.